Bugün perakendede en az değer verilen konulardan birine dikkat çekmek istiyorum. Konumuz: perakende operasyonunuzu yönetmek için gerekli olan bilgi işlem yatırımı veya tedarik zinciri için gerekli olan bütün öğeleri bünyesinde taşıyan bir perakende yazılımına nasıl sahip oluruz?

Bu konuya neden geldim dersem aslında çok basit, yıl sonu yaklaşıyor ve bütün firmalarda çileli bir süreç ile ilgili hazırlıklar ve işlemler devam ediyor, herkes stok sayımını planlıyor veya hızlı bir şekilde çözmek için arayışlarına devam ediyor. Genelde sorun olan firmaların en büyük eksiği, bu operasyonu yönetmek için kapsamlı bir perakende yazılımına sahip olmamaları, kısacası devam eden ve çok hızlı bir devinimi olan perakende işine eksik ekipmanla yürütmeye çalışmalarıdır.

Bu konu ile ilgili, tedarik zinciri için nasıl bir yazılım seçeriz konusuna girmeden önce girişini yaptığım stok sayım konusunda, kurumsal yıllarımdan birkaç hatırlatmam var, bunu aktarmak istiyorum. Profesyonel iş hayatımda uzun süreli çalıştığım iki işletmede, stok sayımı ile ilgili tamamen farklı uygulamalardan bahsedeceğim. Otomotiv sektöründe yedek parça tedarik zinciri konusunda çalışırken yıl sonu stok sayımları oldukça stresli olurdu. 25.000 m2 kapalı alan ve bir o kadar açık alan için yapılan bir sayımdan bahsediyorum. İdari açıdan eksik-fazla konusunda fazla tolerans yoktu ve her şeyin tam olması beklenirdi. Perakende sektörüne geçtiğimde ise sayım konusunda toleransın daha fazla olduğunu tecrübe etmiştim. Çalıştığım firmalarda yazılım açısından yetkin programların kullanıldığını söyleyebilirim.

Artık konumuza dönersek, özellikle tedarik zinciri yazılımlarının yetersiz olduğunu düşünen ve bu konuda yeni arayışlar içinde olan firmalar için önerilerimi belirtmek istiyorum.

Günümüzde yetkin bir tedarik zincirini iyi bir yazılım olmadan yönetmek çok zor, benim görüşüm imkânsız olduğudur. Burada firmanın ne olduğu değil, sizin iş kolunuza en uygun sistemi sağlayan yazılımı seçmek önemlidir.

Bu perakende yazılımının içeriğinde neler olması gerekir derseniz;

1. Envanter yönetimi: kuruluşların hammadde kullanılabilirliğini, stoklanan ürün miktarını, varlık yönetimini izlemesine yardımcı olur.
2. Sipariş Yönetimi: Siparişlerinizi oluşturabilir ve takip edebilir, tedarikçilerden teslimatları planlayabilir, ürünleri yapılandırabilir ve hatta fiyatlandırmayı otomatik yapabilirsiniz.
3. Lojistik: Kuruluşlar nakliye kanallarını, mal teslim etme şekillerini iyileştirebilir ve genel müşteri memnuniyetini artırabilir.
4. İade Yönetimi: Hasarlı ürün yönetimi, bunların incelemesi, müşterinin tazminat taleplerinin ve iadelerinin işlenmesinde gerekli ve önemlidir.
5. Müşteri gereksinimlerinin işlenmesi: firmalar, hammadde durumunu, üretim programını ve ürünleri sevkiyat vb. durumunu görebildikleri için müşteri sorularına çok daha hızlı cevap verebilir.
6. Tedarikçi ilişkileri yönetimi: Şirketler, tedarikçinin stoklarına erişim sağlayarak üretim ve dağıtım ile ilgili çok daha hızlı karar alabilirler.
7. Depo yönetimi: Tedarik zinciri yönetimi yazılımı, şirketin depo yönetim sistemini etkin bir şekilde desteklemek için işlemlerin hızlı işlenmesinde kullanılabilir. Bu ayrıca çoklu depo yönetimine uygunda olmalıdır.
8. Tahmin ve planlama: Kuruluşlar, tedarik zinciri yönetimi tarafından yapılan müşteri talep tahminlerini, satın alma ve üretim faaliyetlerini planlamada yazılımları kullanabilir.

Pekâlâ bu yazılımı nasıl seçeriz derseniz:

Sonuçta işletmeniz için en iyi tedarik zinciri yönetimi yazılımını seçmenize yardımcı olacak faktörlerin bir listesini veriyorum.

Yazılıma neden ihtiyacınız var? Daha önce tartışılan tedarik zinciri yönetimi yazılımının türünü dikkate almak, işiniz için yazılıma neye ihtiyacınız olduğunu belirleyin ve bu listeyi en iyi kapsayan yazılım türünü seçin.

İşletmenizle ne kadar uyumlu? Yeni bir zincir yönetimi yazılımının, muhasebe ve satış gibi halihazırda var olan yazılımınız ve işinizle ne kadar iyi entegre edileceğini incelemek önemlidir.

Program tedarikçisinin güvenilirliği?  Hizmet odaklı ve güvenilir bir satıcı bulmak, şirketin ne kadar süredir piyasada olduğunu ve burada olacağını göz önünde bulundurmak ve yazılımın uygulanması, yükseltilmesi ve bakımını için destek hizmetleri sunması şarttır.

Devamlılık: Anlaşma yapacağınız program sağlayıcısı veya üreticisinin referansları, hizmet yılları karar vermede önemlidir.

Sektörünüz için özelleştirilmiş: Tedarik zinciri yönetim yazılımlarının tümü her endüstri için uygun değildir ve başka bir ürün kategorisi için yapılmış bir yazılım uygulamasının satın alınması, tedarik zinciri sürecinizde bir engel oluşturabilir.

Özel donanım sistemi gereksinimlerine sahip olma: Sonunda seçtiğiniz tedarik zinciri yönetimi yazılımı, işletim sistemi ve veri tabanı açısından esnekliğe sahip olmalıdır.

Yerinde Destek: Satın alınacak program ile ilgili destek konularında ücretlendirme ve süre konularına dikkat etmeniz gerekir.

Program Geliştirme ve Ücretlendirme: İlk satın almada program ücretine ödenecek tutar ile devamında geliştirme konularında satıcı tarafından istenecek ücret konusunda araştırma iyi olmalıdır.

Evet bu haftalık bu kadar, sağlıkla kalın…

Daha fazla okumak için Etkili Perakende Yazılımları ve Markalar için Kullanım İpuçları ziyaret edebilirsiniz.

Geçen haftaki yazımda yeni yıla girmeye hazırlanırken, bütçe üzerine uğraşanların ne kadar zorlanacakları bir dönem olduğundan bahsetmiştik. Bu yazıma itiraz değil ama önemli bir ekleme geldi. Özellikle danışmanlık projelerinde beraber çalıştığım şirketler, sadece yeni yıl bütçesi değil, proje bazında bile bütçe hazırlıklarının ekonomik koşullardan dolayı ne kadar zor olduğunu eklememi istediler. Bu hatırlatma gelince otomatikman bu haftanın yazı konusu da kendini belli etti. Gelin isterseniz bu hafta proje bazında bütçeleme üzerine sohbet edelim. Bu yazıyı hazırlarken biraz da eskilere gittim. Kurumsal da çalışırken bu konularda o kadar çok eğitim almışım ve bunların notlarını oldukça iyi arşivlemişim. Bu yazı için biraz da o notların yardımına başvurdum.

Proje sözcüğü bana hep “maliyet” ile eş anlamlı gelir. Özellikle yeni bir projenin veya getirisi veya götürüsü! sadece kâğıt üzerinde olan bir konunun en önemli ayağı maliyettir.

Aslında proje için maliyet yönetimi, proje maliyetlerini planlama, tahmin etme, bütçeleme ve kontrol etme sürecidir. Bu dört süreç, proje ekiplerinin proje yaşam döngüsü boyunca bütçeleri planlamasına ve kontrol etmesine yardımcı olmak için mevcuttur.

Bütçe hazırlıklarında maliyet yönetimini basit olarak dört sürece ayırabiliriz:

1. Kaynak planlama; Bir projenin her aşaması için ihtiyaç duyulan kaynakları planlamak, tahsis etmek ve programlamak maliyet ile ilgili en önemli aşamadır. Bunların neler olduğunu detaylı listelemeniz gerekir. Örnek olarak bayiler ile çalışan bir firma için yeni bir bayi yönetim sistemi dizayn ederseniz ki bunun içinde insan kaynakları, alınacak yeni IT sistemleri vb. birçok kalem olacaktır. Bu konuda benim hatırlattığım en önemli hususlardan birisi ise, aman proje sonucunda yapılacak lansman toplantısı maddesini unutmayın derim. Bu da ülkemizde genel olarak 5 yıldızlı bir otelde bir gala gecesi bitimiyle yapılır. Bu toplantının maliyeti proje içindeki en önemli kalem olur. Bu tür maddeleri atlamayın…

2. Maliyet tahmini; Maliyet tahmini, planlanan tüm faaliyetler için gerekli olan kaynakların her biri ile ilişkili maliyetleri yaklaşık olarak bulma sürecidir. Maliyet tahmini, belirli bir kapsam dahilinde bir projeyi tamamlamanın maliyetini tahmin eder. Kapsamın bir projenin ömrü boyunca değişme eğiliminde olduğu göz önüne alındığında, maliyet tahmini tek seferlik bir süreç değildir. Etkili maliyet yönetimi, proje yöneticilerinin, kapsam değişiklikleri veya değişiklik talepleri onaylandığında maliyet tahminlerini yinelemesini gerektirir. Bu tahminler, bir projenin başlangıcından tamamlanmasına kadar, projenin başarıyla tamamlanmasıyla ilgili tüm maliyetlerin bir özetini sağlar.

Maliyetler hakkında iyi bir tahmin elde etmek için kullanabileceğiniz modeller

• En basit olarak daha önce benzer bir proje yaptıysanız burada kullandığınız ve proje sonucunda kesinleşen maliyet tahmini rakamlarıdır. Bunları gönül rahatlığı ile kullanabilirsiniz.
• Veya proje ekibinizin yardımı ile proje öncesinde bu konuyla ilgili bir toplantı yapabilirsiniz. Ama yine tahmini rakamları sizin bu toplantıda vermeniz gerekir. Onlarda kendi kaynaklarından bu işi daha ucuz veya daha pahalı yapabilecekleri vb. çıkarıma ulaşabilirler.

3. Maliyet bütçesi; Maliyet tahminleri doğrudan maliyet bütçelerine yönlendirir. Bu adımda, proje için maliyet temelini ve finansman gereksinimlerini belirleyeceksiniz. İyi bir proje bütçesi, proje takvimi ve kaynak tahsisi kısıtlamaları ile ilgili önemli kararlar almanıza yardımcı olacaktır.

4. Maliyet kontrolü; Proje sırasında maliyet gerçekleşmeleri dikkatlice izlenmelidir. Maliyet kontrolü, paydaşları bütçelenen maliyetten çok fazla farklılık gösteren maliyet farklılıkları konusunda bilgilendirmeyi de içerir. Bütçeyi kontrol etmek, orijinal bütçe, onaylanan maliyetler, öngörülen maliyetler, fiili maliyetler ve taahhüt edilen maliyetlerin farkında olmayı gerektirir. Kapsamda herhangi bir değişiklik varsa veya öngörülemeyen risklerin onaylanan bütçeler üzerinde bir etkisi varsa, proje yöneticisinin etki düzeyini gözden geçirmesi ve gerektiğinde düzeltici önlem alması gerekecektir.

Sağlıkla kalın…

Daha fazla okumak için Zorlu Ekonomik Koşullarda Perakendede Bütçe Hazırlıkları ziyaret edebilirsiniz.

Merhaba, yavaş yavaş sene sonuna yaklaşıyoruz, herkes de bir bütçe telaşı var. Şu an bütçe ile uğraşan bütün beyaz yakalı arkadaşlarıma kolaylıklar diliyorum. Uğraştığınız konu ülkemizin gerçekleri ve global etkilerle, atomu parçalama konusuna biraz yakın gidiyor. Bütün sektörlerde 2023 nasıl olacak, seçim ekonomisi, seçimden sonra bizi neler bekliyor soruları cevaplarını arıyor. Bunlar gerçekten zor sorular, cevabını bilen var mı inanın bilemiyorum!

Biz burada perakende üzerinden gideceğiz, kısacası 2023’te perakende konusunda globalde neler var, ülkemize yansımaları neler olabilir, konumuz bunlar olacak.

2023 yılına baktığımızda, dünya çapında durgunluk yaşayan bir ekonomide perakende, kesinlikle artan sayıda  negatif etki ile karşı karşıya. Daha yüksek faiz oranları(globalde öyle bizde tam tersi!), yavaşlayan tüketici harcamaları, stok sorunları (evet tedarik zincirine önem vermiyoruz, maalesef) ve enflasyon kısa vadede perakendecileri bir çok tehlikeli konu ile baş başa bırakıyor. Yakın zamanda yapılan bir ankette (IHL Group tarafından yapılan), ABD ve Kanada’daki tüketicilere, satın almak istedikleri ürünü stoğunda bulundurmayan perakendeciye duydukları güvenin son iki yılda artıp artmadığını soruldu.

Anketi düzenleyenler, COVID dönemi stok sorunlarından kaynaklanan zorluklara bağlı olarak belirli bir düşüş görmeyi beklediklerini ifade ediyorlar ama sonuçlar şok etkisi yaratmış. Çünkü inanılmaz bir düşüş söz konusu, aşağıda yer alan tabloda kategori bazında bu düşüşü daha net görebilirsiniz.

Araştırmacıların burada gördükleri en önemli sebep stok sorunları, evet sordukları soru çok basit, insanlar neden perakendeden alışveriş ihtiyacı duyarlar? Buna verilecek ilk veya en önemli cevap; insanların aradıkları ürüne o an ihtiyaç duymaları ve satın almayı hemen gerçekleştirmeleri gerektiğindendir. Çünkü evde bozulan musluğu hemen alıp kendiniz veya sıhhi tesisatçı vasıtasıyla değiştirmeniz gerekir, okul ihtiyacı olan bir konu fazla bekletilmeye gelmez, beğendiğiniz bir giysiyi mağazada gördüğünüzde uygun bir fiyatı varsa satın almayı erteleme ihtiyacı duymazsınız.

Bütün bunların sebebi ürüne şimdi ihtiyacımız var ve mağazada hazır olmasını bekliyoruz. Ama mağazaya gittiğimizde aradığımız ürünü göremiyorsak veya şimdi bitti, yarın yine stoklarımızda sözünü duyuyorsak sonuç yukarıda gördüğünüz tabela oluyor. Kısacası tabela veya “skor” sizin mağazacılık olarak ne kadar çabalarsanız veya ne kadar emek harcarsanız yapamadığınız işlerin sonucu oluyor.

Aynı ankette tüketicilere daha provakatif bir devam sorusu sormuşlar. O soru kısaca şöyle, ürünü aradığınız mağazada bulamasanız bile o mağazaya veya zincire kaç defa daha şans verdiklerini sormuşlar. Kısaca aradığınız ürünü bulamadığınız bir mağazaya, kaç defa daha gelirsiniz sorusu sorulmuş. Cevap hala olumlu, tüketicilerin geneli perakendeciye 2-3 defa daha gelebileceklerini söylemişler. Evet hala şansımız var. Ama o şansı iyi kullanmak lazım. Burada keskin bir ayrım var, ona da dikkat etmek gerekiyor. Tüketici bu 2-3 şansı herkese vermiyor, tekstil ve büyük mağazacılığa en fazla 2 kere daha giderim, geri kalanlarında belki bu 3 kez olabilir şeklinde görüş belirtiyor.

Sonuç çok kesin ve katı, mağazacılığın en önemli tercih nedeni stok bulunurluğu ile özdeşleşmeye başlıyor.

Globalde başka bir sonuç da gayet önem arz ediyor, buna göre tüketicilerin artık %50’sinden fazlası moda ve elektronik harcamalarını elektronik ticaretten yapıyorlar.

Tabii ki bu tüketici davranışları bulunulan coğrafi bölge ve gelir grubuna göre değişiyor. Bölgelere göre önemli farklar olabiliyor, örneğin Asya-G. Amerika bölgesinde gıda, kozmetik, hijyen, ev eşyaları vb. alışverişin %50’den fazlası elektronik ticaretten yapılıyor. Bununla beraber bizim de içinde bulunduğumuz EMEA ve K. Amerika’da bu oran %40’tan az, mağazacılık daha ölmedi dedirtiyor.

Son olarak, stokta bulundurma konusundaki bu güven erozyonu, mağazacılıktaki satışların azalmasında kritik bir etkiye sahip. İstediği ürünü bulamayan tüketici mağazayı terk ediyor ama sadece almayı planladığı ürün satışını değil, her mağaza ziyaretinde %20 kadar bir oranı olan plansız (veya ürünü mağazada görünce almaya karar veren) ciroyu da kaybediyoruz.

Sonuç olarak, mağazacılıkta en iyi pazarlamaya, en iyi kampanyalara, en göz alıcı dekorasyona ve iyi eğitimli çalışanlara sahip olabilirsiniz. Ama tedarik zincirinize önem vermezseniz bütün bunlar tüketici gözünde ikinci plana itiliyor ve kaybettiğiniz ciro ve itibar ile baş başa kalıyorsunuz.

Evet tedarik zinciri artık daha önemli hatta çok daha önemli, bir an önce organigramlarınızda bu konuyu daha görünür, bağımsız ve işlevsel hale getirin, geç kalmayın, sağlıkla kalın…

Daha fazla okumak için Ürün Bulunurluğu Ekseninde, Müşterinin Perakendeye Güven Konusu! ziyaret edebilirsiniz.

Bu köşeyi takip edenler bilir, Pazar Yerleri ile ilgili çeşitli yazılarım oluyor. Özellikle rekabet durumu, müşteri tercihlerinin gelişimi, ürün-kategori vb. konulara değiniyorum. Bu hafta da bu konu ile ilgili yazmak istedim. Global ölçekli bir Pazar yeri araştırması-anketi var, toplam dokuz ülkeyi kapsıyor (maalesef Türkiye yok) ve son durum ile ilgili kapsamlı bir durum ortaya koyuyor.

Avustralya, Brezilya, Fransa, Almanya, İtalya, Singapur, İspanya, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri’nden 1000’er kişi olmak üzere 9.000 küresel tüketiciyle alışveriş alışkanlıkları ve tercihleri ​​hakkında yapılan bir çalışma olmuş. Anketin bulguları, tüketici davranışındaki birkaç önemli değişikliği ortaya koyuyor.

Kesin olan bir şey var, Pazar yerleri artık yeni bir satış kanalı olmaktan çok, kanıksanmış bir mecra oldu. Aslına bakarsanız yaklaşık 150 yıl önce başlayan katalog ile satışın evrilmesi sonucunda günümüze adapte olmasından başka bir satış kanalı da değil.

Ankete katılanların %42’si internet alışverişlerini pazar yerlerinden yapıyor. Ankete katılan ülkeler arasında en büyük artış Brezilya’da yaşanmış. Bu artışın Pazar yerinin getirdiği kolaylıklardan olduğu genel kabul görmüş bir konu olduğu görülüyor.  

Tüketicilerin önemli bir çoğunluğu (%70) pazaryerlerini alışveriş yapmanın en uygun yolu olarak kabul ederken, tüketiciler pazar yerlerini ihtiyaçları karşılamak için geleneksel e-ticaret sitelerine göre daha iyi konumlanmış olarak görüyor. Bu algı eyleme dönüşüyor ve tüketicileri harcamalarını pazar yerlerine kaydırmaya yönlendiriyor: Z Kuşağı alışveriş yapanların yarısından fazlası (%56) dahil olmak üzere tüketicilerin yaklaşık yarısı (%44) son 12 ay içinde pazar yerlerini kullanımını arttırmış.

Pekâlâ, alışveriş yapanları pazar yerlerini giderek daha fazla tercih etmeye yönlendiren faktörler neler…

Her şeyden önce, alışveriş kolaylık ve kalite arayışıyla yönlendirilir. Kolaylık hem hız hem de seçim için geçerli olabilir: Bir perakendeci, bir ürünü birkaç gün içinde teslim edebiliyorsa müşteri memnuniyeti sağlar; tek bir satın almada birden fazla müşteri ihtiyacını karşılayabiliyorlarsa daha da uygun hale gelirler. Kalite hem mutlak hem de göreceli terimlerle tanımlanabilir: bazı durumlarda tüketiciler mümkün olan en iyi ürünü isterler; diğerlerinde ise en ucuz ürünü arıyor olabilirler.

Tüketiciler bir online alışveriş noktasının rahatlığını düşündüklerinde, en önemli kriterleri sırasıyla ürün çeşitliliği(%31) ve hızlı teslimat(%28) olarak ortaya çıkıyor. Elbette hızlı teslimat, farklı kişiler için farklı anlamlara gelebilir: Tüketicilerin %84’ü paketlerinin 3-5 gün veya daha kısa sürede ulaşmasını beklerken, %32’si teslimatın sadece 1-2 gün içinde olmasını bekliyor. Uygun nakliye süreleri söz konusu olduğunda, bazı tüketiciler ayrıcalık için ödeme yapmaya istekli olabiliyor. Burada önemli bir sonuç var, tüketicilerin yaklaşık üçte biri (%30) hızlı sevkiyat için ödeme yapmaya hazırlar.

Devamında ise satıcı veya mağazanın Pazar yerindeki durumu, kısacası verdiği hizmetin değerlendirilmesi var. Çünkü müşteri yukarıdaki paragraftan sonra muhakkak bu konular üzerine de bilgi sahibi olmak istiyor. Tüketicilerin yaklaşık üçte ikisi (%63), çevrimiçi bir pazaryerinde satın alma yapmadan önce satıcıyı araştırıyor ve %71’i satıcının yorumlarını kontrol ediyor. En önemli sonuç ise, ankete katılanların yaklaşık yarısı (%48) olumsuz yorumlara dayanarak, o mağazadan alışverişi iptal edebiliyor.

Gelelim bu durumun firmalar üzerindeki etkisine; Müşteri verilerinin şekillendirdiği bir dünyada, küresel perakendeciler en değerli tüketicilerine öncelik veriyor ve “müşteri yaşam boyu değeri” KPI’nı kararlarında önemli bir ölçüt haline getiriyor. Evet bildiniz bu sektör için en değerli müşteri sık sık alışveriş yapanlar. Burada KPI tanımı da haftada bir veya daha fazla alışveriş yapanlar olarak belirlenmiş. Anket, sık alışveriş yapanların, Pazar yeri tercih oranının % 50’nin üzerinde olduğunu söylüyor. Bu oran daha az alışveriş yapanlarda %42 civarında gerçekleşiyor.

Ankette başka bir ilginç sonuç ise, alışveriş için internette ne kadar çok zaman geçirirseniz Pazar yerini kullanma olasılığının o kadar arttığını gösteriyor.

Diğer bir oran ise ankete katılanların %79’unun, pazaryerlerinin alışveriş yapmak için en uygun yol olduğuna inanıyor olmaları.

Ayrım ise burada başlıyor, alışveriş yapan müşteri istediği markayı Pazar yerinde bulmak istiyor veya sevdiği inandığı markanın bir Pazar yerine sahip olmasını istiyor. Bu konuda detaylı bir yazım var, buradan ulaşabilirsiniz.

İnternetten alışveriş tüketicileri yeni bir kolaylık düzeyine alıştırdı. Dünyanın her yerinde, günümüzün müşterileri, çok çeşitli yüksek kaliteli ürünler, rekabetçi fiyatlar ve hızlı teslimat sunan seçenekler arıyorlar. Çevrimiçi pazar yerleri, tam da bu deneyimi sundukları için değerlidir.

Bu trend azalmıyor ama Pazar yerlerinde satış yapan mağaza ve markalar için bu konu daha farklı boyutlarda ve sorunlarda var. Bu konu da önümüzdeki haftaların gündemi olsun.

Sağlıkla kalın…

Daha fazla okumak için Pazaryerleri Müşterinin Gözünde Perakende Sektörünü Değiştiriyor ziyaret edebilirsiniz.

Drone’ların kullanımı çok uzun bir süredir hayatımızda var ve kullanım alanları genişliyor. Birçok gelişmede olduğu gibi askeri alanda başlayan kullanım, tarım süreçlerinde, sınır güvenliği sağlanmasında, trafik gözlemi, meteoroloji vb. alanlarda yaygın bir kullanım sürüyor. Bununla beraber en yaygın kullanım lojistik alanında özellikle e ticaret alanında bekleniyor.

Bu köşeyi okuyanlar hatırlayacaktır, daha önce yazdığım bir yazıdan alıntı ile başlamak istiyorum: “Aslına bakarsanız, drone ile sevkiyat kara yolu ile sevkiyatın hava yoluna aktarılmış şeklinden başka bir metot değil. Bu yüzden konunun uzmanı birçok kişi tarafından büyük bir yenilik olarak görülmüyor.” Bu doğru bir yaklaşım ama birçok firma için müşterilere yenilik olarak sunulması, hız vb. avantajları ile önümüzdeki senelerde oldukça yaygın bir kullanım alanı bulacak. Yaygın kullanımdan önce her teknolojik gelişmede olduğu gibi bazı yasal izinler ve onayların alınması gerekiyor. Bu izinler için bazı temel adımlar çoktan oluşmaya başladı.

ABD’de güvenlik güçlerinin droneların izlenmesiyle ilgili bir anlaşmaya varmasının ardından, insansız hava araçlarıyla yapılan teslimatlara izin verilmesine bir adım daha yaklaşıldı.

Federal Havacılık İdaresi’ne sunulan rapor, droneların kentsel alanlar ve uzun mesafeler üzerinden uçmalarına izin vermek için drone uçuşlarını genişletmeye yönelik önemli bir adım oldu. Rapor, bu tür bir takip için gerekli olan basit özellikleri ortaya koyarken, ayrıntı olarak küçük dronların tanımlanmadan uçmaları konusunda fikir ayrılıkları oluştu. En önemli yorum; “Herhangi bir insansız hava aracının tanımlanmadan uçmasına izin vermenin potansiyel olarak tehlikeli bir boşluk” şeklinde olduğu idi.

Bu aşamadan sonra Amerikan Federal Havacılık dairesi drone güvenliği ile ilgili federal ve yerel kanun uygulayıcı kurumlarla birlikte çalışarak, endüstri ve amatör kullanıcıların yorumlarını alıp izleme için gereken düzenlemeyi hazırlamaya başlayacak.

Bu tür konularda düzenlemeler veya kurallar genelde istenmeyen bir kazadan sonra yapılmaya başlanır. Burada da böyle olmuş, havada çarpışan iki drone’un meydana getirdiği kaza bu düzenlemelerin başlaması için bir vesile olmuş. Ayrıca droneların teröristler tarafından kullanılması vb. konular da bu düzenlemelerin başlaması için önemli bir etken oluşturuyor.

Bu yasal düzenlemeler için karşı karşıya gelen iki grup var, bir tarafta lojistik vb. sektörleri temsil eden ticari gruplar ve bunların karşısında da drone havacılığını hobi olarak benimseyen amatör gruplar var.

Amatör grupları öyle sahipsiz de sanmayın, en başta 195.000 amatörü temsil eden Model Havacılık Akademisi var ve üyelerinin onlarca yıl öncesine dayanan iyi bir güvenlik siciline sahip olduğunu, droneların çoğunun uzun mesafelere uçamadığını ve tehlike oluşturmadığını savunuyorlar. Bu nedenle yeni yasal düzenlemeler ile dronelara takılması olası olan telsiz cihazları eklemek zorunda kalmadan FAA onaylı sahalarında uçmalarına izin verilmesini istiyorlar.

Ancak Alphabet, Amazon ve  Ford gibi iş için dronları kullanmak isteyen gruplar, bu konuda muafiyet olmasını istemiyorlar. Ford ve CNN de dahil olmak üzere üyeleri bulunan “Commercial Drone Alliance”, droneların tanımlanmadan uçmasına izin vermenin, yasayı takip etmekle ilgilenmeyen milyonlarca operatöre gereksiz bir koruma ve düzensizlik vereceğini söylüyorlar.

Hangi izleme teknolojisinin kullanılacağı konusunda da anlaşmazlıklar var. Önerilerden birisi yalnızca kısa mesafeden izlenebilecek basit bir radyo yayınının tercih edilmesini istiyor. Diğerleri, droneların her yerde izlenebileceği daha karmaşık bir ağ yapısı talep ediyor. Rapor, drone operatörlerinin gizliliğinin korunmasını öneriyor. Öneriler kapsamında kimliklerinin herhangi bir radyo tanımlama yayınına dahil edilmesi gerekmeyecek. Bu bilgilerin sadece kolluk kuvvetleri veya FAA yetkilileri tarafından kullanılabilmesini öneriyor ve istiyorlar.

Dünyanın en büyük sivil drone üreticisi SZ DJI Technology Co., yaptığı açıklamada, raporun anlaşmazlıklara rağmen geniş kapsamda drone kullanımlarının önünü açmaya yardımcı olduğunu söyledi. Hükümetlerin ihtiyaç ve isteklerinin, seçilen teknolojilere ve bunların nasıl uygulandıklarına bağlı olarak, amatör drone kullanıcılarının karşılaşabileceği yükler, maliyetler ve kişisel veri ihlalleriyle nasıl dengeleneceği konusunda hala önemli bir tartışma var.

Sonuç olarak önümüzdeki birkaç yılda öncelikle FAA’nın yasal düzenlemeleri bunun Avrupa’daki benzer yönetmelikleri ile beraber, öncelikle e ticarette drone kullanımı konusunda önemli bir sıçrama olacak. Başta ta belirttiğim gibi drone kullanımı kara yolu yerine hava yolunun kullanılması ama yerdeki trafiği biraz hafifletmesi yönünden, öncelikle kısa mesafe teslimatlarda büyük bir ivme getirecek. Devamında hava trafiği önemli, bu tip küçük haça araçları düzgün izlenmezse hava veya karada çok büyük kazalara yol açabilir.

Sağlıkla kalın…

Daha fazla okumak için Drone Teslimatları Yeni Düzenlemelerle Geniş Kapsamda Kullanılmaya Çok Daha Yakın ziyaret edebilirsiniz.

Geçtiğimiz haftalarda “Perakende içinde proje yönetimi ve katmanların analizi” başlıklı bir yazıda proje yönetimi ile ilgili bir yazımı dikkatinize sunmuştum. Yazılarımı her hafta dikkatli okuyan bir arkadaşım bu yazının eksik olduğunu çünkü proje ile ilgili raporlama konusunu ele almadığımı iletti. O yüzden bu hafta, o yazıdan eksik kalan konuyu, kısacası yaptığımız bir projenin raporlanması konusunu ele almak istiyorum.

Aslına bakarsanız, dereyi geçip çayda boğulmak terimi tam burası için geçerlidir. Bir proje için haftalarınızı, aylarınızı verirsiniz, gece gündüz demeden çok sıkı çalışırsınız ama işin sonundaki raporlamanız yetersiz, eksik ve göz alıcı olmazsa bütün bu emekleriniz boşa gidebilir. Raporlamayı sadece bir sonuç veya rakam olarak görmeyin. Zamanlaması, sunum biçimi, gideceği yerler vb. birçok dikkat edilmesi gereken konu vardır. Burada şunu duyar gibiyim, ben raporumda doğru verileri verdikten sonra geri kalanı beni ilgilendirmez. Evet bu doğru olabilir. Ama rapor;

• Zamanında verilmelidir, eğer proje planınızda raporlama ile ilgili detay tarihler vermişseniz bu tarihlere ne olursa olsun uyun.

• Sunum biçimi önemlidir, dijital bir rapor görsel olarak güçlü olmalıdır. Ben birçok yerde özellikle sonuç raporu, ara değerlendirme raporu veya doğrudan yönetim kuruluna giden rapor dosyalarını basılı olarak vermeyi tercih ederim. Dijital bir rapor çok hızlı e-mail kutusundan silinebilir ama basılı bir rapor aylarca masada kalabilir ve her zaman göz önünde olur.

• Gideceği yerler yine önemlidir. Özellikle projenin önemli km taşları ile ilgili raporları sponsor vb. projede söz sahibi kimseler birebir teslim edin veya bir sunum ile bunu gerçekleştirin.

Raporların ilgi çekici veya görsel olarak güçlü olması gerektiğini söyledik.

• Özellikle raporlama içinde uluslararası standartlarda inceleme sonuçları, örnek olarak bir GANT chart veya SWOT analizi koymak yararlı olur. Belki üzerinde çalıştığınız projenin doğası gereği buna hiç gerek de olmayabilir ama yine de özellikle proje takımına kendinizi kanıtlama sürecinde işinize yarayacaktır.
• Rapor içinde benchmark kullanmaya özen gösterin. Bu tür bilgiler proje sonunda firmayı nereye taşıyacağınızı ve kazanımları görmek açısından önemlidir. Ama özellikle çok fazla uluslararası benchmark bilgisi vermemeye çalışın. Maalesef bizim ülkemizin gerçekleşmeleri ile batı dünyası arasında çok fazla farklılık olabiliyor. Bulabildiğiniz kadar yerel rakamlar ile çalışın.

Raporlama da dikkat edilecek diğer hususlar ise;

Şeffaf olmak; Projenin en başından itibaren dürüst olmalısınız ve sadece proje hakkında gerçeği söylemelisiniz. Proje uygulanabilir değilse bile bunu söyleyin, böyle bir projeyi başlatmaya bile kalkmayın- aksi takdirde büyük olasılıkla proje başarısızlığı yaşarsınız. Proje uygulama sürecinde maddi kaynaklar dahil kaynakları en uygun şekilde kullanmaya çalışın.

Yetkiyi dağıtın; Raporda her şeyi ben yaptım vb. bir dilden kaçının (eğer tek kişilik bir işse tabii ki bunu belirtin), kimlerle beraber çalıştığınızı, destek aldığınız detaylı anlatın kısacası delegasyonu unutmayın.

Beklenmedik Durumlara Hazır Olun; Daha önce birçok kez yaptığınız bir proje üzerinde çalışıyor olabilirsiniz. Ama yine de bir şeyler ters giderse, yeni değişikliklere yeterince cevap vermeye hazır olmalısınız.

Sıkı değil ama akıllı çalışın; Tabii ki burada tembellik yapın vb. bir tavsiyem bulunmuyor. Anlatmak istediğim proje ile ilgili çalışmaya başlamadan önce konu ile ilgili sıkı araştırma, inceleme ve okuma yapın. Proje teslimini yönetmeye yönelik şablonlar, kontrol listeleri ve diğer belgeler önceden elinizde olursa daha az eforla daha kaliteli teslimat yapabilirsiniz.

Evet bu haftalık bu kadar, geçtiğimiz haftalardan gelen bir yazının eksik kalan yönünü tamamlamaya çalıştım, umarım faydalı olmuştur.

Sağlıkla kalın…

Daha fazla okumak için Perakende Projelerinde Raporlama Süreçleri ziyaret edebilirsiniz.

E ticaret ve tedarik zincirinin ortak noktaları konusundaki yazı serimize bu hafta da devam ediyoruz. Tam olarak kaldığımız yer; “bu konu bize iş hayatında, özellikle insan kaynaklarında veya teknoloji ile gelen yeni sorunlarda konu nereye gidecek biraz da bu tarafına bakalım” şeklindeydi.

IoT veya nesnelerin interneti konusunun gelişmesi ile beraber ortaya çıkan en önemli sorulardan birisi işsizlik konusu, çünkü robotlar insanların yerini alıyor ama bunun yanında insanlar için yeni iş alanları da meydana çıkıyor.

Bu konu sadece depo yönetimi veya depolama ile ilgili değil;

• Devamında yeni iş sahalarının açılması (kargoyu unutmayın) veya perakendede iş kayıplarından dolayı, iş gücünün bu tarafa yönlendirilmesi vb. konular yakın dönemde insan kaynakları uzmanlarının önemli bir konusu olacak,
• İnşaat alanında ise yeni depo inşaatları ve mevcut alanların depo alanına çevrilmesi konusu yakın zamanda giderek artan bir hacme yol açacak,
• Depo altyapısı için CRM çözümleri sunan geliştiriciler, depo için en basitinden raf üreten veya robotik teknolojiler geliştiren şirketlerde bu artıştan oldukça faydalanacaklar,
• Depo güvenliği ve emniyeti giderek artan bir önem kazanıyor, bu konuda uzaktan izleme ve alarm sistemleri, taşeron olarak güvenlik hizmeti personeli sağlayan firmalar için yeni alanlar demektir. Bir örnek vermek isterim, bilim kurgu türünde oldukça iyi ve görsellikte, her bölümünde bağımsız bir konu işleyen “Black Mirror” adlı bir dizi var. Bu dizinin 4. sezonundaki “Metal Kafa-Metalhead” bölümünün arka planı, depo güvenliği konusunun nerelere varabileceğini işleyen oldukça gerilim yüklü bir bölüm, izlemenizi tavsiye ederim!
• Emek yoğun bir sektör olan depoculukta, catering firmaları için daha fazla iş hacmi olacak.
• Ayrıca bu tür dönüşümleri planlayacak ve organize edecek danışmanlara daha çok ihtiyaç olacak.

Bunlara daha çok örnek verebiliriz ama teknoloji öyle hızlı ilerliyor ki, 10 sene sonra çok farklı konulardan konuşabiliriz.

En popüler konu drone ile teslimat, son yıllarda çok hızlı gelişti, özellikle Google, Amazon, Boeing vb. firmaların yatırımları devam ediyor, ülkemizde de bu konuda çalışmalar var. Bu tür sistemlerin ticari olarak uygulandığı bölgeler henüz kısıtlı olsa da, çok yakın bir gelecekte drone ile teslimat sıradan bir sevkiyat metoduna dönüşecek ve çok yaygın olarak kullanılacak. Aslına bakarsanız, drone ile sevkiyat kara yolu ile sevkiyatın hava yoluna aktarılmış şeklinden başka bir metot değil. Bu yüzden konunun uzmanı birçok kişi tarafından büyük bir yenilik olarak görülmüyor.

Farklı bir bakış olarak, e ticaret teslimatlarının geleceğini üç boyutlu “3D” yazıcılarda gören bir görüş de var. Bu tip yazıcılar şimdiden birçok endüstri alanında çok yaygın kullanılıyor. 3D yazıcıların hızla gelişmesi ve evlere kadar girmesinin getirdiği süreçte, teknolojilerini de hızla geliştirerek hemen hemen her ürünü ev de veya işyerinde 3D yazıcı ile elde etmek mümkün olacak. Örneğin bir spor ayakkabıyı evde 3D yazıcı ile basmamız sıradan bir iş halini alacak. Böylelikle evde kargoyu beklemek yerine sadece ürün için istediğimiz bir markaya tasarım ücreti “veya kendi tasarımımız-neden olmasın!”, devamında ayakkabı için yazıcının kullanacağı sarf malzemesi ile evde gözümüzün önünde bu ürüne sahip olabileceğiz.

Veya çok daha ütopik olarak görülebilecek bir konu tedarik zincirinde orta vadede neden önümüze gelmesin…

“Uzay Yolu-Star Trek” dizisini yaşı benim ayarımda olanlar hemen hatırlar, diğer arkadaşlar da bir zahmet youtube’a başvursunlar! Atılgan uzay gemisi, Kaptan Kirk, Mr. Spark halen unutamadığım karakterlerdir. Bu dizide inanılmaz bir teknolojiden yararlanıyorlardı. İnsanları taşımak için ışınlama teknolojisi kullanılıyordu. Bu sadece filmlerde olur diyebilirsiniz. Ama bu şekilde düşünenlere Stanley Kubrick’in 1968 yılı yapımı efsanevi “2001: A Space Odyssey” filmini hatırlatmak isterim.  Filmde görüntülü telefon (evet biraz büyüktü!), kredi kartının farklı kullanım şekilleri vb. birçok teknolojik yenilik bir bilim kurgu ögesi olarak yer alıyordu. Ama şimdi hepsi var.

Sonuç olarak ışınlama teknolojisi için daha erken ama e-ticaretteki rekabet bu konudaki gelişmeleri de hızlandıracak, çünkü rekabetin olduğu alana inanılmaz yatırım ve para akıyor. Bunu Covid aşısı için yapılan çalışmalarda gördük. Normalde 5-10 sene sürecek bir çalışma bir senede bitirildi. Belki biraz hızlı oldu, insan sağlığı gibi önemli bir konu olduğu için bu kadar hızlı bir çalışma çeşitli kuşkular uyandırdı ama elimizde teknolojik bir gelişme var.

Sonuç olarak e ticaret hızla büyüyor, rekabette hızla artıyor. Bu konunun her alanında çok farklı uygulamalar ve gelişmeler hızla hayatımıza girecek. Önemli olan bu değişimi ortaya çıkaran teknolojik gelişimini yapabilecek seviyede olmak. Gerisi zaten geliyor.

Haftaya farklı bir konuda görüşmek üzere, sağlıkla kalın…

Daha fazla okumak için E-Ticaretin Tedarik Zinciri Önceliğinde “Geleceği” ziyaret edebilirsiniz.

Geçen hafta e-ticaret için tedarik zinciri ve lojistiğin geleceği konusuna baktık ve bu hafta da kaldığımız yerden devam ederek bu konu ile ilgili örneklere daha doğrusu “ileri” uygulamalara yer vermek istiyorum.

Burada vereceğim ilk örnek yine e-ticaretin “müşteriye sevkiyat” kısmı ile ilgili, yakın zamanda Walmart yeni bir uygulama başlattı. Burada özellikle ABD’de yoğun rekabetin olduğu soğuk saklanması gereken ürünler ile ilgili siz evde olmasanız bile buzdolabınıza ürünün girdiği bir sistem geliştirdi. Bu sistemden yararlanmak için müşterinin bazı ön koşulları yerine getirmesi gerekiyor. Bu da ev sigortası sistemi içerisinde yer alan otomatik ev girişi ve kamera sistemlerini içeriyor.

Sistemin çalışması müşteri siparişlerinin kurye tarafından ev kapısına getirilmesi ile başlıyor. Burada müşteri kameradan kuryeyi görüyor ve ev kapısını uzaktan veya gönderdiği kod ile kuryenin açmasını sağlıyor. Kurye eve girdikten sonra bütün hareketleri kameralar tarafından izleniyor ve ürünleri buzdolabına yerleştiriyor. Evden çıkıyor, burada sistem kuryenin bütün hareketlerini kaydedip hırsızlık-güvenlik-mala zarar verme gibi konularda müşteriye güvence veriyor.

Pandemi sırasında çok sayıda uzaktan eğitim verdim. Bu eğitimlerimden birinde “bir ilimizin ticaret odası için e ticarete giriş vb. bir eğitimdi”, dinleyicilerimden birisi bu konu Türkiye’de uygulanamaz dedi. Nedeni ise kuryenin eve ayakkabı ile girmesinin ülkemizde hoş karşılanmayacağıydı. Yorum tamamen haklı olmak ile birlikte bunun pek çok çözümü olduğunu o eğitim sırasında konuştuk, kuryenin galoş giymesi vb.

Ama Walmart yine yeni sayılabilecek bir uygulama başlatarak bu konuya da bir çözüm getirmiş sayılabilir. Bunun için kullanılması gereken bir cihaz var, daha doğrusu evin dış mekanına yerleştirilen bir buzdolabından bahsediyoruz. Adı “Smart Box”, bu cihaz güvenli, sıcaklık kontrollü ve internet bağlantılı olarak evin dış mekanına yerleştiriliyor ve taze yiyecek ve paketlerin kurye tarafından doğrudan bu kutuya yerleştirilerek bir çeşit temassız teslimat sağlıyor. Böylelikle evin içine girmeye gerek kalmadan soğuk saklanması gereken ürünler, evin dışında güvenli olarak teslim edilmiş ve korunmuş oluyor.

Devamında sadece e ticaret ile ilgili bir konu değil bu, aynı zamanda yeni bir beyaz eşya satışı demek, biliyor musunuz en son çıkan ve büyük hacimlere ulaşan beyaz eşya mikro dalga fırındı ve 1970’lerden sonra çok popüler olmuştu. Bu tip ev dışına yerleştirilen “soğuk ortam sağlayan akıllı kutuların” satışının artması aynı zamanda satışları yeknesak seyreden beyaz eşya sektörü içinde bir nefes olabilir.

Ev dışı teslimatı veya müşteri evde yokken yapılan ve soğuk saklanması gereken teslimat konusu çok hızlı gelişiyor. Sadece ABD’de bu yılın sonunda 30 milyon haneye bu tip teslimat yapılması bekleniyor.

Burada artık işin biraz daha teknolojik kısmına giriyoruz. İyi güzelde bütün bu işler nasıl yapılabiliyor. Veya bunları yapabilmek için arkadaki teknoloji nasıl bir teknoloji ve ne gibi gereklilikler içeriyor. Bunun adı IoT, yani nesnelerin interneti, kısacası elektronik cihazları birbiriyle haberleşmesi olarak tanımlıyoruz.

Yukarıdaki örneklerde olduğu gibi kuryelerin gün içinde, müşterinin evde olmadığı zamanda yapabildiği teslimatlar “özellikle hassas ürünler için” bize e ticarette daha verimli ve milimetrik bir çalışma düzeni veriyor, burası biraz daha film vari bir ortamı tanımlıyor ama yakın gelecekde bunları göreceğiz. Robotlar ile malzeme paletlenir, rafa yerleşir, sipariş toplanır, toplama alanına getirilir, paketlenir ve bütün depo süreci boyunca tamamen otomatik olarak işler. Otonom kamyonlar, ürünleri taşır. Kamyon kullanımını optimize etmek ve nakliye esnekliğini artırmak için, şirketler kapasitelerini paylaşır.

Aslında bunların hepsi şu anda ayrı ayrı veya entegre olarak var ama biraz daha zaman gerekiyor. Esas konu IOT ile beraber elektronik cihazların birbirine daha fazla entegre olması. Bu o kadar hızlı artıyor ki, şöyle bir örnek vereceğim; 2008 yılında birbiri ile iletişimde olan yani cep telefonu, araç kaportası monte eden robot, vb. elektronik cihazların sayısı 900 milyon adetmiş. Bu 2021 yılı ile beraber 26 milyar adete ulaştı. Yani dünya üzerindeki 26 milyar cihaz insana ihtiyaç olmadan birbirine (tabii ki tanımlanmış görev ve işlemler çerçevesinde) bağlanabiliyor. Bu sayının 2025 yılında 200 milyar adet olacağı tahmin ediliyor.

Evet bu anlattıklarımız hep teknoloji ile ilgili, pandemi ile e ticaret çok gelişti ve cirolar katlandı. Bunun sonucunda yeni teknoloji ile ilgili yatırımlar bu sektörde çok arttı. Sonuçta bize tedarik zincirinde verimlilik olarak geri dönüyor.

Devamında bu konu bize iş hayatında, özellikle insan kaynaklarında veya teknoloji ile gelen yeni sorunlarda konu nereye gidecek biraz da bu tarafına bakalım. Ama müsaade ederseniz bunu gelecek haftaya bırakalım.

Sağlıklı günler…

Daha fazla okumak için E Ticaret ve Tedarik Zincirinin Birleştiği İleri Uygulamalar ziyaret edebilirsiniz.

Geçen hafta tedarik zinciri ve hızlı moda endüstrisinin kesiştiği bir noktadan hareketle, tedarik zincirinin bu konudaki ağırlığı üzerine yazmıştım. Tedarik zinciri sırf bu konu için değil perakende ve e-ticaretin her noktasında, aşamasında çok önemli bir yere sahip, bu haftada özellikle tedarik zinciri üzerinden e-ticaretin geleceği ile ilgili önemli gördüğüm konular üzerinde durmak istiyorum. Depo krizi!

E ticaretin üretme-satın alma ve satış işlemi kısmının (elektronik ortamda olsa da) klasik ticaretten pek farkı yok. Bununla beraber depola ve dağıt kısmı biraz farklı bir yön çiziyor. E ticaretteki artış, depolama tarafında klasik yapılanmadan farklı olarak, ufak adet-hacimde depolama, toplama ve paketleme konuları için yeni nesil depoculuğu ve teknolojiyi gerektiriyor. Burada bir analiz var onun üzerinden bilgi vermek istiyorum.

Önümüzdeki yıllardaki e-ticaret patlamasıyla başa çıkmak için Avrupa’da yaklaşık 28 milyon m² depo alanının bulunması gerekecek. Bu artış için verilen metrik ise, her 1 Milyar USD’lik e ticaret artışı için yaklaşık olarak 93.000 m² depoya ihtiyaç duyulacak olmasıdır. Bunun globalde yansıması ise çok daha büyük hacimlere bizi getiriyor. Önümüzdeki 5 yıl içinde global ölçekte e ticaret artışının 1.5 Trilyon USD olacağı hesaplanıyor.

Yukarıdaki her 1 Milyar USD’lik artış için 93.000 m² yeni e ticaret depo alanından devam edersek, önümüzdeki 5 yıl için yaklaşık 140.000.000 m² yeni e ticaret depo alanına ihtiyaç duyacağız demektir. Bu hesaplama için daha renkli bir değerlendirme yaparsak en güzel örnek futbol sahası üzerindendir. Klasik bir futbol sahası için yaklaşık 7.000 m²’lik bir alan veriliyor. Sonuç olarak önümüzdeki 5 yıl için yaklaşık 20.000 adet futbol sahası büyüklüğünde depoya ihtiyaç var dersek, işin boyutu yani depo krizi sorunu gerçek anlamda ortaya çıkıyor.

Burada deponun yüksekliği kaç metredir, dar koridor yapılanması mı var veya tam otomatik depo yapısı vb. konulara girmiyorum. Sonuç olarak e ticaret depolarına yatırım yapan veya bu konuda fizibilite çalışmalarına giren işletmelerin bu konudan kazanç sağlayacağı gerçeği değişmiyor. Gelmek istediğim konu, bu yatırımların iş güvenliği çerçevesinde, çevreye saygılı, teknolojiye yatırım yapan bir anlayış ile yapılması gerekliliğidir.

E ticaret ile ilgili bu matematiksel veri bir gerçeği belirtiyor o da e ticaretin depo krizi karşısında depo yatırımına ihtiyaç var.

Bununla beraber depo krizi sorununa bazı alternatif çözümler de var. Bunlara kısaca bakarsak;

• Özellikle yeni bir akım olarak büyük mağazacılıkta görülen bir gelişme artarak devam ediyor. Büyük mağazacılık için 5000 m2 veya üstü alanlarda ticaret yapan perakendecileri tanımlayabiliriz. Bu tür mağazalar, pandemi ile beraber kapanma ve insanların yeni dönemde mağaza ziyaret sıklığını azaltmaları sonucu müşteri sayısında büyük azalmalar yaşadılar. Bunun sonucunda mağazalarda atıl olarak kalan alanları depo alanına dönüştürüyorlar. Bu depo alanları hem bölgesel dağıtım noktası hem de e ticaret deposu olarak hizmet veriyorlar. Bu tür mağaza zincirlerine örnek olarak, Amerika ve Kanada’da mağazaları olan “Bed Bath & Beyond” örnek verilebilir. Mağazalarının %25’ini bu kullanım için depo alanına çeviriyor. Aynı şekilde elektronik perakende zinciri “Best Buy” mağazalarının %25’ini bu dönüşüme sokacağını açıkladı. Dikkat edilirse iki firmada %25’lik bir oran veriyor. Kim bilir bu %25’lik oran, endüstriyel bir dönüşüm metriği olarak önümüzdeki yıllarda çokça önümüze çıkabilir.  

• İkinci bir örnek ise yine atıl olan AVM’lerden kaynaklanıyor. ABD ve Avrupa’da birçok AVM bütün olarak veya kısmi olarak depolama alanlarına çevriliyor. Bu konu yakın zamanda ülkemizde de çok önemli hale gelecek.

• Son örnek ise benim için daha yapıcı ve gelişime açık bir konu olarak gözüküyor. Örnek e ticaretteki iadelerin lojistik yönetimidir. Bu konu artık yüksek pratik ile işleyen bir düzen halini aldı. İade için oluşturulan kod ile kargo firmasına ürün teslimi genel bir uygulama olarak işliyor. Bu tasarruf ve perakende de kullanılmayan mağaza metrekarelerinin değerlendirilmesi anlamına gelecektir. Bunu yaparken birbiri ile rakip olan perakende ve e ticaret “özellikle pazar yerlerinin” verimlilik çerçevesinde bir araya gelmeleri gerekliliğidir. Bunun en güzel örneklerinden birisi Amazon’un Kohl’s ile yaptığı çalışmadır. Kohl’s Amerika’nın en büyük departman mağaza zincirlerinden biri ve 1000’den fazla mağazaya sahip, Amazon ile yaptığı anlaşma ile mağazalarından Amazon ürün teslimi ve iade kabulü yapıyor. Bu iki firma arasında rekabete bakmadan kazan kazan prensibiyle gelinen ortak verimlilik noktasını gösteriyor.

Buraya kadar e ticarette lojistiğe biraz göz attık. Biraz da e ticaret ve tedarik zincirinin birleştiği ileri uygulama örnekleri verelim ama bunun için gelecek hafta görüşelim.

Sağlıkla kalın…

Daha fazla okumak için Perakendenin Depo Krizi Kapıda! Tedarik Zinciri ve Lojistikte E-Ticaret’in Geleceği ziyaret edebilirsiniz.

Geçen haftalarda hızlı moda (fast fashion) sektörü üzerine bu köşede bir yazım yayımlanmıştı. Merak edenler linkten ulaşabilir. Yazımda sektörün özellikle 2030 yılından itibaren karşılaşacağı yasal koşullardan bahsetmiştim. Atık yönetimi, sürdürülebilirlik vb. konularda sektörü bekleyen çok detaylı düzenlemeler var.

Bu durum en çok tedarik zinciri işleyişi açısından önemli olduğu için, sektörün tedarik zinciri işleyişi ve modellemesi üzerine biraz detay vermek istedim.

Bu sektörün adı gibi tedarik zinciri modellemeside “hızlı” tedarik zinciri modeli olarak adlandırılıyor.

Bu modelin hemen hemen tek kullanım alanı vardır. Hızlı tedarik zinciri, kısa yaşam döngüsüne sahip tekstil ürünleri üreten şirketler için en iyisidir. Müşteri bakış açısından, rakiplerin arasındaki temel fark, ürün portföylerini en son trendlere göre ne kadar iyi güncelleyebildikleridir. Bu, pazardaki rekabet, üreticilerin uygun fiyata satabilecekleri yeni ürünleri sürekli geliştirme becerilerine dayanır. Sonuç olarak, bu durumdan çıkarabilecek en önemli durum, bu sektörde rekabet eden firmaların aracı maliyetlerini azaltması gerekliliğidir. Kısa bir yaşam döngüsü ile karakterize edilen bu endüstri çerçevesinde, bu amaç zor gibi görünebilir. Ancak pazar eğilimlerini ve tüketicilerin alışkanlıklarını anlayarak, aracı maliyetini makul bir seviyede tutmak mümkündür.

Üretim, satış sezonu (veya hızlı moda endüstrisindeki koleksiyon) için her SKU başına tek bir partide planlanır. Bunun sebebi, ürün serisinin satış sezonu kısaldıkça, koleksiyondan en çok satan ürünler için ikinci partiyi üretmek ve ürünün modası geçmeden ve/veya tüketiciler alışverişten vazgeçmeden mağazalara sevk etmenin zorluğundan dolayıdır.

Firma, üç ana konu ile desteklenen sürekli portföy/koleksiyon yenilemesini teşvik etmeye odaklanmalıdır: İlk olarak tasarım aşamasından mağaza rafına kadar olan sürecin en kısa süre içinde yerine getirilmesi, devamında pazar aracılık maliyetini düşürmek için maksimum talep doğruluğu seviyelerini yakalamak ve son olarak da uygun maliyetler sağlamak için uçtan uca verimlilik gereklidir.

Hızlı modada bu tedarik zinciri modelinin başarılı olması için aşağıdaki faktörlerin uygulanmış olması gerekir:

Mevsimsel talebi yüksek olan şirketler için, gerektiğinde ek kapasite sağlayabilecek bir tedarikçi havuzu olmalıdır. Dış kaynaklı imalat, şirket içi imalattan daha pahalı olsada, uzun vadede kullanılmayan şirket içi kapasiteden daha ucuz olacaktır.

Ürün portföyünde kalıcı bir varlığa sahip olanlar olarak tanımlanan “Klasik” SKU’lar, bu modelde değil, “devamlı akış tedarik zinciri modeli” olarak tanımlanan model içinde yer alır. Örneğin H&M / LC Waikiki gibi mağaza zincirleri aynı pantolon modelini, aynı boyda ve farklı renklerde devamlı olarak mağazalarında bulundururlar.

Hızlı tedarik zinciri modeli, tahmin doğruluğu açısından en zorlu olanıdır, çünkü sürekli olarak piyasa eğilimlerini tahmin etmek zorundadır. Bu, yüksek piyasa aracılık maliyetine sebep verir; sonuç olarak gelişmiş tahmin teknikleri ve eşzamanlı bir satış ve operasyon planlama (S&OP) süreci gereklidir.

Ürün portföyleri geniş olduğundan ve sık değiştiğinden, düşük satış hacmine sahip birçok SKU olacaktır. Bu nedenle, küçük partiler üretme ve küçük miktarlarda hammadde satın alma yeteneğini geliştirmek çok önemlidir.

Hammaddelerin standardizasyonu ve çeşitliliğinin sınırlandırılması, kaynak bulma karmaşıklığını azaltır. Ek olarak, modüler işlemler ve hammaddelerin çeşitli SKU’lar arasında paylaşımı, hızlı ürün geliştirme ve verimlilik sağlamaya yardımcı olur.

Bir şirket portföy yenileme oranını yavaşlattığında veya ürün koleksiyonlarının veya pazarlama kampanyalarının ömrünü uzattığında, farklı bir tedarik zincirine geçmelidir. Örnek olarak mevsim geçişleri uzun olan dönemlerde hızlı tedarik sistemi kullanmak yerine farklı bir model uygulanabilir.

Bu tedarik zinciri modelinden yararlanan şirketlere örnek olarak katalog satışlarıyla uğraşanlar da verilebilir. Örneğin Tchibo, bu endüstri segmentindeki şirketler genellikle her üç veya dört haftada bir yeni pazarlama kampanyası başlatır ve yeni katalog da çok satan SKU’ların yüzde 50’sinden fazlasını yenilenebilir. Modaya uygun giysiler satan ve müşterileri aylık olarak mağazaları ziyaret etme eğiliminde olan perakendeciler için de uygundur. Bu perakendeciler, sadık müşterilerin her ziyaretinde yeni ürünler görmesi için, mağazalarının SKU portföyünü birkaç haftada bir güncellemelidir.

Tedarik zinciri açısından yönetimi zor bir sektördür. Fire, iade vb. konulara dikkat ederseniz hiç girmedim. Onu da ilerleyen zamanlarda bir yazı konusu yapalım.

Sağlıkla kalın…

Daha fazla okumak için Hızlı Moda Sektöründe Tedarik Zinciri Modellemesi ziyaret edebilirsiniz.