Artan maliyetler ve değişen tüketici davranışları, ikinci el (resale) pazarını perakende için artık opsiyonel bir kanal olmaktan çıkarıp stratejik bir gereklilik haline getiriyor. ThredUp tarafından yayımlanan rapora göre, ikinci el giyim alışverişi yapan tüketicilerin oranı 2025 itibarıyla %59’a yükseldi. Bu oran, son üç yılda 7 puanlık bir artışa işaret ederken, ekonomik baskıların bu eğilimi daha da hızlandırdığı görülüyor.

Tüketici Davranışı Ekonomik Baskıyla Hızla Değişiyor

Rapora göre tüketicilerin %72’si artan fiyatların giyim harcamalarını doğrudan etkilediğini belirtirken, %27’si ikinci el alışverişlerini artırmayı planlıyor. Bu tablo, ikinci elin artık sadece sürdürülebilirlik odaklı bir tercih değil, aynı zamanda bütçe yönetimi açısından da kritik bir alternatif haline geldiğini gösteriyor. Aynı zamanda perakendecilerin %36’sı yeniden satışı stok ve tedarik zinciri dalgalanmalarına karşı bir denge unsuru olarak konumlandırıyor.

Küresel ölçekte ikinci el pazarının 2030 yılına kadar 393 milyar dolara ulaşması ve yaklaşık %9 yıllık büyüme ile geleneksel giyim pazarını geride bırakması bekleniyor. ABD özelinde ise ikinci el pazarın 78,8 milyar dolara, çevrimiçi segmentin ise 48,3 milyar dolara ulaşacağı öngörülüyor. Bu büyüme, yalnızca yeni kullanıcı kazanımından değil, aynı zamanda tüketici harcamalarının geleneksel perakendeden ikinci ele kaymasından da besleniyor.

Perakendeciler İçin Yeni Büyüme ve Sadakat Aracı: Resale

İkinci el, perakendeciler için yalnızca bir satış kanalı değil, aynı zamanda müşteri kazanımı ve sadakat aracı olarak öne çıkıyor. Z kuşağı ve milenyum tüketicilerinin %60’ı entegre yeniden satış özelliklerinin marka güvenini artırdığını belirtirken, %47’si takas kredisi sunulması halinde ilk kez satın alma ihtimalinin arttığını ifade ediyor. Bu durum, resale programlarının dönüşüm oranları üzerinde doğrudan etkili olduğunu ortaya koyuyor.

Buna karşın, perakendecilerin önemli bir kısmı operasyonel olarak hazır değil. Kuruluşların yalnızca %16’sı yeniden satış programlarını ölçeklendirmeye hazır olduğunu belirtirken, %38’i lojistik ve operasyonel altyapıyı en büyük zorluk olarak görüyor. Bu da resale’in stratejik önemine rağmen uygulamada ciddi bir dönüşüm gerektirdiğini gösteriyor.

Sosyal Ticaret ve Döngüsel Ekosistem Büyüyor

Tüketici tarafında ikinci el alışveriş davranışı giderek daha dijital ve sosyal bir yapıya evriliyor. Kullanıcıların yaklaşık %50’si ikinci el ürünleri sosyal medya ve influencer içerikleri üzerinden keşfediyor, %43’ü ise sosyal ticaret veya canlı yayın formatları üzerinden satın alıyor. Ayrıca tüketicilerin %57’si ikinci el ürün satarak gelir elde ediyor, bu da kullanıcıların aynı ekosistem içinde hem alıcı hem satıcı rolü üstlendiği bir yapı oluşturuyor.

Bu dinamik, ikinci el pazarında “yeniden satış flywheel” olarak tanımlanan döngüyü besliyor. Tüketici yalnızca satın alan değil, aynı zamanda arzın bir parçası haline gelirken, platformlar arası rekabet ve arz için yarış da giderek artıyor. Bu durum, ikinci el pazarını daha parçalı, daha rekabetçi ve daha veri odaklı bir yapıya dönüştürüyor.

Sonuç olarak ikinci el, perakende sektöründe maliyet baskıları, değişen tüketici beklentileri ve dijital keşif alışkanlıklarının kesişiminde konumlanan; büyüme, sadakat ve sürdürülebilirlik açısından kritik bir stratejik kaldıraç haline geliyor.

Daha fazla okumak için Maliyet Baskısı Resale’i Stratejik Zorunluluğa Dönüştürüyor ziyaret edebilirsiniz.

Coca-Cola, Carrefour Belçika’nın yeni sürdürülebilirlik planına katılan ilk tedarikçi oldu: ortaklar birlikte yeniden doldurulabilir cam şişelerin kullanımını teşvik edecek. Üretici ayrıca alüminyum kutularda daha fazla geri dönüştürülmüş malzeme kullanacak.

Karbon ayak izini azaltmak

Coca-Cola Europacific Partners, bu yıl Belçika’da kademeli olarak yeni, daha hafif bir litrelik yeniden doldurulabilir cam şişeyi piyasaya sürüyor. Daha düşük ağırlığı sayesinde, üretim ve nakliye sırasındaki karbon ayak izi azalıyor. Üretici ayrıca Carrefour ile birlikte çeşitli mağazalarda altı küçük yeniden doldurulabilir cam şişe içeren yeni bir karton ambalaj formatını da test ediyor. Buna ek olarak, şişe üreticisi karbon ayak izini azaltmak için alüminyum kutularındaki geri dönüştürülmüş malzeme oranını kademeli olarak artırmayı planlıyor. 2027’den itibaren, yeniden doldurulabilir cam şişeler için iade kasalarındaki geri dönüştürülmüş malzeme oranı da artırılacak.

Bu eylem planları, her iki şirketin CEO’ları tarafından geçen Cuma günü Kraainem’deki Carrefour Hipermarketinde imzalanan Sürdürülebilir Bağlantılı İş Planı’nın bir parçasıdır. Perakendeci, ürünlerinin dolaylı emisyonlarını 2019’a kıyasla 2030 yılına kadar %29 oranında azaltmak için, küresel ısınmayla mücadeleyi tedarikçileriyle olan ticari ilişkisine entegre ediyor.

Daha fazla okumak için Carrefour ve Coca-Cola, Belçika’da Yeniden Doldurulabilir Cam Şişelere Odaklanıyor ziyaret edebilirsiniz.

Ürün kiralama modeli 2025’te yalnızca büyümedi; ölçek kazandı, kalıcılaştı ve perakende sisteminin bir parçası haline geldi.

Kiralabunu’nun yayımladığı 2025 Ürün Kiralama Raporu’na göre Türkiye’de kiralama sektörünün aktif büyüklüğü 1,1 trilyon TL’ye ulaştı.

Bunun yaklaşık 530 milyar TL’si finansal kiralama, 535 milyar TL’si operasyonel kiralamatarafında gerçekleşti. Araç dışı operasyonel kiralamanın hacmi ise yaklaşık 50 milyar TL seviyesinde.

Bu tablo, sahiplik yerine kullanım ekonomisinin güç kazandığını net biçimde ortaya koyuyor.

Kiralama Artık Alternatif Değil, Satış Modeli

Raporda dikkat çeken en kritik başlıklardan biri, kiralamanın artık bağımsız bir model olmaktan çıkıp satış kanallarına entegre hale gelmesi.

2025 itibarıyla:

• 250’den fazla marka ve üretici, kiralama modelini satış sistemine entegre etti.
• 25’ten fazla kategoride 4.000’den fazla ürün kiralanabilir hale geldi.
• Model, online’ın ötesine geçerek fiziksel mağaza kanallarında da uygulanmaya başladı.

Bu veri, kiralamanın finansal bir enstrüman olmaktan çıkıp doğrudan perakende deneyiminin bir parçası haline geldiğini gösteriyor.

Davranış Değişti: Tek Seferlik Çözüm Değil, Süreklilik

Kiralabunu verileri kullanıcı davranışındaki değişimi de ortaya koyuyor.

• Kira süresi uzatma oranı %75
• Yeniden kiralama oranı %45
• Bireysel kullanıcıda ortalama kira süresi: 10 ay

Bu oranlar, kiralamanın “geçici çözüm” değil, süreklilik taşıyan bir model haline geldiğini gösteriyor.

Özellikle bireysel tarafta talebin 10 kat artış göstermesi, modelin geniş bir kullanıcı tabanına yayıldığını ortaya koyuyor.

En Çok Kiralanan Ürünler ve Kategoriler

2025’te:

• En çok kiralanan ürün: Apple iPhone 15
• Bireyselde en hızlı büyüyen kategori: Ev elektroniği
• En çok talep gören bireysel kategori: Motosiklet
• Kurumsalda en hızlı büyüyen kategori: Medikal ürünler

Bu dağılım, kiralamanın yalnızca teknolojiyle sınırlı kalmadığını; mobilite, sağlık ve ev elektroniği gibi alanlara yayıldığını gösteriyor.

Perakende İçin Ne Anlama Geliyor?

Kiralama modeli, özellikle yüksek fiyatlı ürün kategorilerinde erişim bariyerini düşürüyor. Bu durum:

• Daha geniş müşteri kitlesine ulaşma,
• Stok verimliliğini artırma,
• Satın alma kararını hızlandırma,
• Nakit akışını yönetilebilir hale getirme

gibi alanlarda perakendecilere yeni fırsatlar sunuyor.

Kiralabunu’nun 2025 verileri, ürün kiralamanın geçici ekonomik koşulların sonucu olmadığını; yapısal bir tüketim dönüşümüne işaret ettiğini gösteriyor.

2026’da modelin daha fazla kategoriye ve daha fazla satış kanalına entegre olması bekleniyor.

Daha fazla okumak için Ürün Kiralama 2025’te 1,1 Trilyon TL’ye Ulaştı: Kiralabunu Verileri Modelin Kalıcılaştığını Gösteriyor ziyaret edebilirsiniz.

Son yıllarda sürdürülebilir tüketicilik kavramı, küresel ölçekte tüketici alışkanlıklarını etkileyen en önemli başlıklardan biri haline geldi. Artık pek çok tüketici yalnızca fiyat, kalite ve marka bilinirliğine değil, ürünün çevreye etkisine ve etik üretim süreçlerine de dikkat ediyor.

PwC’nin 2024 “Voice of the Consumer” araştırması, tüketicilerin %85’inin iklim değişikliğinin günlük yaşamlarını etkilediğini, %46’sının ise daha sürdürülebilir ürünleri tercih ettiğini gösterirken, bu ürünler için ortalama %9.7 oranında daha fazla ödeme yapmaya razı olduklarını da ortaya koyuyor. Blue Yonder’ın 2025 verileri de benzer bir tablo çiziyor.

Katılımcıların %78’i satın alma kararlarında sürdürülebilirliği “biraz ya da çok önemli” bulurken, %47’si daha yüksek fiyatlara rağmen çevre dostu seçenekleri tercih edebileceğini belirtiyor. Bu eğilim, sürdürülebilirliğin artık “ideal bir tüketici davranışı” olmaktan çıkıp geniş ölçekte bir satın alma kriterine dönüştüğünü gösteriyor.

Sürdürülebilir Tüketici ve Niyet–Gerçeklik Arasındaki Uçurum

Tüketicilerin sürdürülebilirliğe dair niyetleri ile gerçek hayattaki davranışları her zaman örtüşmüyor. Deloitte’un 2024 raporu, İngiltere’de tüketicilerin %61’inin sürdürülebilir yaşamla ilgilenmediğini, %47’sinin ise sürdürülebilirlik çabalarının fark yaratmayacağına inandığını ortaya koyuyor. Bu durumun arkasında fiyat baskısı, ekonomik dalgalanmalar, erişilebilirlik sorunları ve “sürdürülebilirlik yorgunluğu” gibi kavramlar yer alıyor.

Pek çok tüketici sürdürülebilir ürünleri desteklese de yüksek fiyatlar, ürün çeşitliliğinin sınırlı olması, şeffaf olmayan sürdürülebilirlik iddiaları ve alışkanlıkların değiştirilmesinin zorluğu nedeniyle sürdürülebilir seçeneklere yönelmekte zorlanıyor. Bu çelişki özellikle elektronik, beyaz eşya gibi yüksek maliyetli kategorilerde daha belirgin; buna karşın gıda, temizlik ve kişisel bakım ürünlerinde sürdürülebilirlik daha etkili bir kriter haline geliyor. Yani tüketici zihninde sürdürülebilirlik önemli olsa da, ekonomik gerçeklikler sürdürülebilir tercihlere yönelmeyi sınırlıyor.

Markalar İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu tablo, markalar ve perakendeciler için sürdürülebilirliği yalnızca bir iletişim stratejisinden ziyade, erişilebilir ve şeffaf bir değer önerisine dönüştürme sorumluluğunu beraberinde getiriyor. Sürdürülebilir ambalajlar, karbon ayak izi bilgisi, izlenebilir tedarik zincirleri ve çevre dostu üretim süreçleri, tüketici güvenini artırırken marka sadakatini de güçlendiriyor.

Zipdo’nun yayınladığı sektör araştırmaları, sürdürülebilir markalara yönelen tüketicilerin uzun vadede daha yüksek sadakat gösterdiğini ortaya koyuyor. Ancak tüm bunların etkili olabilmesi için fiyat–değer dengesinin korunması büyük önem taşıyor. Aksi halde sürdürülebilir tüketicilik yalnızca orta ve üst gelir gruplarının erişebildiği bir ayrıcalığa dönüşebiliyor.

Nitekim birçok akademik çalışma, özellikle gıda kategorisinde sürdürülebilir üretim maliyetlerinin ürün fiyatını artırdığını, bunun da talebi gelir seviyesine göre farklılaştırdığını gösteriyor. Dolayısıyla markaların sürdürülebilirliği hem gerçek hem uygulanabilir kılması şart: şeffaflık, erişilebilir fiyatlandırma, doğru bilgilendirme ve tüketicinin günlük yaşamına entegre olabilen çözümler, sürdürülebilirlik iddialarının başarıya ulaşmasındaki en kritik faktörler haline geliyor.

Sürdürülebilir tüketici profili giderek güçleniyor; ancak bu kimliğin geniş kitlelere yayılabilmesi, yalnızca bireyin niyetiyle değil, markaların sunduğu gerçek çözümlerle mümkün. Sürdürülebilir ürünlere yönelik talep kesin olarak artıyor; fakat bu talebin davranışa dönüşmesi ekonomik koşullar, fiyat hassasiyeti ve markaların sunduğu somut değerlerle doğrudan ilişkili. Eğer sürdürülebilirlik, erişilebilir ve uygulanabilir bir standart haline getirilebilirse, sürdürülebilir tüketici yalnızca bir ideal değil, günlük hayatın doğal bir parçası olacak.

Daha fazla okumak için ”Sürdürülebilir Tüketici” Gerçekten Ne Kadar Sürdürülebilir? ziyaret edebilirsiniz.

Boyner Grup, son üç yılda 44 milyon TL’yi aşan çevresel yatırımlarıyla sürdürülebilirlik yolculuğunu güçlendirmeye devam ediyor.  2024 yılında kullandığı elektriğinin yarısını yenilenebilir enerjiden karşılayan Grup, 2025 yılı itibariyle bu oranı %100’e çıkarmayı planlıyor.

Dünya, çevre ve toplum için sürdürülebilir bir gelecek yaratmak amacıyla yatırımlarına devam eden Boyner Grup, 2024 Sürdürülebilirlik Raporu’nu yayınladı. Boyner Grup tüm iş yapış biçimlerini Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları doğrultusunda düzenlemeye devam ediyor. Sürdürülebilirliği yalnızca çevresel etkiler üzerinden değil, insanı odağa alan bütüncül bir yaklaşımla ele aldıklarını vurgulayan Boyner Grup Yönetim Kurulu Üyesi Ümit Boyner, “Bu rapor nasıl bir gelecek hayal ettiğimizin resmi. Dünya iklim krizi, eşitsizlikler ve teknolojik dönüşümle büyük bir değişimden geçerken geleceği düşünerek hareket etmek zorundayız. Bu yüzden sürdürülebilirliği çevresel yatırımların ötesinde insan odaklı, cinsiyet eşitliği, kapsayıcılık ve fırsat adaletini de içine alan bütüncül bir yaklaşımla ele alıyoruz. Çünkü biliyoruz ki eşitliğin olmadığı yerde sürdürülebilirlikten söz edemeyiz.” ifadelerini kullandı.

“Sürdürülebilirlik stratejimizi yeniden inşa ettik”

“Sürdürülebilirlik stratejimizi işimize, dünyaya, çalışanlarımıza, paydaşlarımıza ve geleceğe duyduğumuz beş temel sorumluluk ekseni üzerinde yeniden inşa ettik” diyen Boyner şöyle devam etti: “Şeffaf ve etik yönetimden döngüsel ekonomiye, kapsayıcı bir kurum kültüründen teknolojiye kadar attığımız her adım sürdürülebilirlik vizyonumuzun bir parçası. Sürdürülebilirlik odağındaki tüm yatırımlarımızı gelecek nesillere bırakacağımız bu bütüncül mirasla ölçüyoruz. Çünkü biz Boyner Grup’ta hiçbir zaman yalnızca finansal destek sağlamayı yeterli görmedik; değişimin ve dönüşümün bir parçası olmayı da sorumluluğumuzun ayrılmaz bir parçası olarak görüyoruz.”

“2 bin konutun elektriğine eş değer tasarruf sağladık”

Boyner Grup Mali İşler ve Sürdürülebilirlik Başkan Yardımcısı Özgür Tokgöz Altun ise raporun çevresel yatırımlar, enerji verimliliği ve döngüsel ekonomi adımlarıyla ilgili önemli sonuçlarını paylaştı. Başarının artık geleceğe bıraktığı ayak izinde ölçüldüğünü söyleyen Tokgöz Altun şöyle devam etti: “Bu vizyon doğrultusunda yalnızca son üç yılda 44 milyon TL’nin üzerinde çevresel yatırım gerçekleştirdik. 2024’te hayata geçirdiğimiz enerji verimliliği projeleriyle 3,1 milyon kWh tasarruf sağladık; bu miktar yıllık ortalama 2 bin konutun elektriğine eş değer. Altınyıldız Tekstil’de kullandığımız elektriğin tamamını I-REC sertifikalı yeşil elektrikle karşıladık; bu sayede yaklaşık 4.800 aracın yıllık emisyonuna eşdeğer olarak 11 bin ton CO₂ emisyonunu engelledik” dedi.

Toplam elektrik tüketiminin %51’ini yeşil elektrikten karşılayan Grubun hedefi yıl sonuna kadar bu oranı %100’e çıkarmak.

Özgür Tokgöz Altun, Boyner Grubun Kırıkkale’de devreye almak üzere olduğu belirtilen 3.066 kWp’lik Güneş Enerjisi Santrali tamamlandığında ise önemli ölçüde yeni mağaza ve merkez ofisin enerji ihtiyacının %85’inin yenilenebilir kaynaklardan sağlanacağını ifade etti.

“1,6 milyon ürünü yenileyerek 23 milyon kişinin bir yıllık içme suyuna eş değer tasarruf sağladık”

Döngüsel ekonominin iş yapış biçimlerinin ayrılmaz bir parçası olduğunu söyleyen Altun, “Nivo iş birliğiyle 2021’den bu yana 1,6 milyon ürünü yenileyerek ekonomiye geri kazandırdık. Bu sayede 16bin ton karbon emisyonunu engelledik, 23 milyon kişinin bir yıllık içme suyuna eş değer 12,8 milyon ton su tasarrufu sağladık” dedi. Altun sözlerine, “Yalnızca ürünleri değil; milyonlarca ton suyu ve binlerce ağacı da kurtarma anlamına gelen bu çalışmalarımızın yanı sıra lojistik süreçlerimizde de çoklu taşıma kasalarına geçişle yılda yaklaşık 300bin karton kutunun kullanımını önledik ve 5.500 ağacın kesilmesini engellemiş olduk” şeklinde devam etti.

Yaklaşık 400 milyon TL’lik AR-GE yatırımı

Teknoloji ve inovasyonun da sürdürülebilirlik faaliyetlerinin önemli bir boyutu olduğunu belirten Altun, “Sadece 2024 yılında Ar-Ge yatırımlarımız 392 milyon TL’ye ulaştı ve Boyner Ar-Ge merkezimizde 15 yeni proje hayata geçirdik. Ayrıca tedarik zincirimizde sürdürülebilirlik kriterlerini güçlendirmek için de denetimler gerçekleştiriyoruz. Attığımız tüm bu adımlarla geleceğe bırakacağımız mirasın yalnızca Boyner Grup için değil, tüm ekosistem için kalıcı ve ölçülebilir bir değer yaratmasını hedefliyoruz” ifadelerini kullandı.

Boyner Grup’ta yönetimde kadın oranı %50

Boyner Grup İcra Kurulu Üyesi ve Strateji & İş Geliştirme Başkan Yardımcısı Elif Ateşok Şatıroğlu da Boyner Grup’ta sürdürülebilirliğin dokunulan hayatlarda yarattığı toplumsal etkiyi büyütmek anlamına geldiğini vurgularken şunları söyledi: “Eşitliğin olmadığı bir yerde sürdürülebilir bir geleceğin inşa edilemeyeceğine inanıyoruz. Bugün yönetim ve icra kurullarımızın %50’sinin kadınlardan oluşması, toplumsal cinsiyet eşitliğini kurum kültürümüze entegre ettiğimizin en somut göstergesi. She Lab – Genç Kadınlar için Sürdürülebilirlik Laboratuvarı projemiz de kısa sürede önemli bir yol kat etti. 120’den fazla genç kadının mezun olurken, yeni dönem için ise 1000’in üzerinde başvuru aldık” dedi.

Şatıroğlu, Boyner Grup çatısı altında yürütülen toplumsal cinsiyet eşitliği hedefli projelerle ilgili de detaylı bilgiler paylaştı.

Grubun, KAGİDER ile birlikte yürüttüğü İyi İşler Programı ile 200’den fazla kadın girişimcinin mezun olduğunu, binlerce kişiye istihdam sağlandığını ifade eden Şatıroğlu, ‘Seninle Tamam’ projesiyle sadece geçtiğimiz yıl yaklaşık 100 kadını yeniden iş hayatına kazandırdıklarının altını çizerken, önümüzdeki üç yıl içinde 5.000’den fazla kadını esnek çalışma modelleriyle iş gücüne katmayı hedeflediklerini ifade etti.

Daha fazla okumak için Boyner Grup’tan 44 Milyon TL’lik Gelecek Yatırımı: Sürdürülebilirlikte Yeni Eşik ziyaret edebilirsiniz.

Hızlı modanın dev ismi, Manchester’da başlattığı uygulamayla sürdürülebilirliği mağaza içi hizmete taşıyor

Primark, fiziksel mağaza deneyimini dönüştürme yolunda yeni bir adım attı. İngiltere’nin Manchester kentindeki Arndale mağazasında başlatılan pilot uygulamayla marka, kıyafet onarım servisini resmen hayata geçirdi. Üstelik bu hizmet yalnızca Primark ürünlerine değil, genel olarak küçük kıyafet tadilatlarına açık şekilde tasarlandı.

Müşteriler artık mağazaya geldiklerinde dikiş açılması, düğme düşmesi, paça kısaltma gibi küçük onarımlar için servis alabiliyor. İşlemler aynı gün içinde tamamlanıyor; bazıları 20 dakika gibi kısa sürelerde teslim ediliyor. Randevular Eventbrite üzerinden alınabiliyor, ancak yürüyerek mağazaya gelenler de hizmetten yararlanabiliyor.

Sürdürülebilirlik Vurgusu, Erişilebilir Fiyat Politikasıyla Bütünleşiyor

Hizmet ücretleri 3 İngiliz sterlinden başlıyor ve Primark bu bedelin bir kısmını sübvanse ediyor. Amaç yalnızca kıyafetin ömrünü uzatmak değil, tamir fikrini tüketici davranışı içine entegre edebilmek. Markanın açıklamasına göre, bu adım sürdürülebilirlik hedefleriyle doğrudan örtüşüyor: Onarmak, yeniden giyilebilirliği artırıyor ve tüketimi yavaşlatıyor.

Bu servis, aynı zamanda hızlı moda markalarının zaman içinde maruz kaldığı eleştirilere yanıt niteliği de taşıyor. Ürünlerin kısa ömürlü olduğu eleştirisinin karşısına, “sadece ucuz değil, sürdürülebilir de olabiliriz” mesajı yerleştiriliyor.

Mağaza İçi Deneyimin Genişletilmesi ve Yeni Müşteri Bağlılığı Alanları

Primark’ın bu hamlesi, fiziksel mağazayı sadece ürün alışverişinin yapıldığı bir yer olmaktan çıkarıyor. Tamir noktalarıyla birlikte mağaza, aynı zamanda bir servis alanına dönüşüyor. Bu yaklaşım, müşteriyle satış sonrası ilişkiyi güçlendirmeyi, marka bağlılığını sadece indirim ve ürün gamı üzerinden değil, “işlevsellik” üzerinden kurmayı hedefliyor.

Pilot uygulama kapsamında edinilecek geri bildirimlere göre bu modelin diğer mağazalara yaygınlaştırılması değerlendirilecek. Şayet başarılı olursa, bu tip servislerin perakende zincirlerinde standart hale gelmesi söz konusu olabilir.

Bu girişim, düşük fiyat odaklı bir markanın değer önerisini yalnızca “ucuzluk” üzerinden değil, “kullanım değeri” üzerinden de şekillendirebileceğini gösteriyor. Ürün satarak değil, ürünün ömrünü uzatarak da müşteri sadakati oluşturulabileceğini kanıtlayan bu model, Primark’ın mağaza içi stratejisini farklı bir faza taşıyor.

Daha fazla okumak için Primark’tan Pilot Onarım Hizmeti: Mağaza Deneyimini Servise Dönüştürme Hamlesi ziyaret edebilirsiniz.

Alman spor giyim üreticisi Puma, 2024 yılı itibarıyla ürünlerinin %90’ının geri dönüştürülmüş veya sertifikalı malzemelerden üretildiğini açıkladı.

2021 yılında, şirket sürdürülebilir malzemelerin dokuz üründen sekizinde kullanılmasını hedeflemişti. Bu süreçte, geri dönüştürülmüş ve sertifikalı malzemelerin kullanımını artırarak sera gazı emisyonlarının azaltılmasına katkıda bulundu.

Bu çabalar sonucunda, 2024 yılı itibarıyla Puma’nın pamuk üretiminin %13’ü geri dönüştürülmüş ve polyester kumaşlarının yaklaşık %75’i geri dönüşüm kaynaklı hale geldi. Şirket, bu güncellemeleri 22 Nisan’da yayımlanan sürdürülebilirlik raporunda duyurdu.

Puma ayrıca, endüstriyel ve tüketici atıklarını hammaddeye dönüştürmeyi amaçlayan RE:FIBRE projesini tanıttı. 2024 yılında Puma’nın giysilerindeki polyesterin neredeyse %14’ü bu yenilikçi süreçle üretildi.

Şirket, ayrıca tedarik zinciri boyunca emisyonları azaltma konusunda önemli adımlar attığını, 2017’den 2024’e kadar satın alınan mal ve hizmetlerle ilişkili emisyonlarda %17’lik bir azalma sağladığını belirtti. Ayrıca, yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş yaparak, ana tesislerinde güneş enerjisi santralleri kurarak ve filolarındaki elektrikli araç sayısını artırarak, 2017’den bu yana operasyonlarından kaynaklanan emisyonları %86 oranında azalttı.

Puma’nın iklim stratejisi, 2030 yılı itibarıyla operasyonlarındaki sera gazlarını %90 oranında, tedarik zinciri genelinde ise %33 oranında azaltmayı hedefliyor. Bu hedefler, küresel sıcaklık artışını endüstriyel öncesi seviyelerin 1.5 derece Celsius üzerinde sınırlamak için bilimsel önerilerle uyumlu bir şekilde belirlenmiştir.

Son olarak, Puma, bu yıl satış büyümesinin düşük ile orta tek haneli yüzdeler arasında olacağı uyarısını da yaptı.

Daha fazla okumak için Puma, Geri Dönüştürülmüş Malzemelerle Sürdürülebilirlik Dönüm Noktasına Ulaştı ziyaret edebilirsiniz.

FashionUnited’ın Ekim ayında en çok okunan makalelerinden biri, Çinli internet devinin markasıymış gibi görünen ancak aslında hızlı moda markasının popülerliğinden faydalanan yetkisiz Shein mağazalarıyla ilgiliydi.

Arnhem, Utrecht ve Rotterdam gibi Hollanda şehirlerinde açılan pop-up mağazalar, kıyafetleri aşırı düşük fiyatlara sunuyordu. Bu mağazalar, Shein’in ultra hızlı moda modeli ve bununla ilişkili insan hakları ve çevre ihlalleriyle tanınan bir şirket olarak ünü nedeniyle dirençle karşılaştı. 

Ancak eleştirilere rağmen, Hollanda gazetesi NRC’nin 23 Ekim tarihli haberine göre, birçok tüketici düşük fiyatlardan etkilenmeye devam ediyor.

Bir yandan sürdürülebilir moda ve sirkülerlik anlamında kurumsal sorumluluktan sürekli söz ediliyor, diğer yandan Shein ve Temu gibi ultra hızlı moda devlerinin popülaritesi var. 

Açık bir paradoks. Tüketiciler daha sürdürülebilir seçimler yapmak istiyor, ancak yine de yeni, ucuz ve trend kıyafetlere yöneliyor.

Bu karşıtlık, 1995 ile 2012 yılları arasında doğan ve şu anda 12 ile 29 yaş aralığında olan Z Kuşağı gençleri arasında en yüksek gibi görünüyor. Demografik tahminlere göre yaklaşık 13 milyon kişiyi veya toplam nüfusun neredeyse %19’unu oluşturan Birleşik Krallık’taki önemli bir grup; Birleşik Devletler’de bu rakam yaklaşık 69 milyon kişi veya nüfusun dörtte biri. 

Sürdürülebilir düşünce her zaman sürdürülebilir satın almaya yol açmaz

Z Kuşağı, toplumsal ve çevresel konulara büyük önem veriyor ve iklim değişikliği, toplumsal adalet ve sürdürülebilirlik konularındaki aktivizmi ve çevre konusundaki duyarlılığıyla tanınıyor. 

Ancak bu değerler her zaman satın alma davranışlarına yansımıyor: Pratikte, ikinci el giyim platformu ThredUp’ın Ağustos 2022’de yaptığı bir araştırma, bu tüketicilerin çoğunun hala hızlı modayı tercih etmeye devam ettiğini gösterdi.

Bu, iyi bilinen ‘niyet-davranış farkı’dır: Tüketicilerin yapmak istedikleri (bu durumda daha sürdürülebilir satın alma) ile gerçekte yaptıkları arasındaki fark.

Ucuz modanın Z Kuşağı için cazibesi

Özellikle çevrimiçi platformların dinamik yapısı göz önüne alındığında, gençler şık görünme konusunda baskı altındalar. Örneğin Instagram’daki ‘günün kıyafeti’ veya TikTok trendlerini düşünün.

Özellikle Shein ve Temu, çok fazla para harcamadan şık görünme arzusunu istismar ediyor, tüketicileri yanıltıcı reklamlarla, pazarlama kampanyalarıyla ve indirimlerle cezbediyor.

Bu nedenle bu Çinli şirketlerin özellikle genç tüketiciler için çekici olması şaşırtıcı değil – Shein şu anda dünyanın en popüler moda şirketlerinden biri.

Daha önce bahsedilen ThredUp araştırmasında, üniversite öğrencilerinin %72’si anketten önceki yılda hızlı moda satın aldıklarını söyledi. 5’te 2’den fazlası, yalnızca bir kez giyme olasılıkları olan etkinlikler için kıyafet satın aldıklarını söyledi. Öğrencilerin %50’si, sosyal medyada haftalık olarak hızlı moda “haul’larını” kontrol ettiklerini ve %40’ı günlük olarak hızlı moda web sitelerine göz attıklarını söyledi.

İyi haber: Çevre üzerindeki olumsuz etkinin farkında olmak satın alma niyetini azaltıyor

Şimdi iyi haberlere geçelim. Zimand-Sheiner ve Lissitsa (2024) tarafından Z Kuşağı, hızlı moda ve Shein üzerine yapılan yakın tarihli bir vaka çalışması, katılımcıların Shein’in çevresel etkisi hakkında olumsuz bilgiler okuduktan sonra şirkete karşı daha olumsuz bir tutum geliştirdiğini ve ‘ihanete uğramış’ hissettiğini ve bunun da satın alma niyetini azalttığını gösteriyor. Daha basit bir şekilde ifade etmek gerekirse, gençler markanın ne kadar kötü işlediğini bilirlerse Shein’den kıyafet satın alma olasılıkları daha düşüktür.

Bu da hızlı modanın etkisine ilişkin şeffaflığın ve güvenilir bilgilerin erişilebilir olmasının, gençlerin daha bilinçli seçimler yapmasına yardımcı olmak açısından çok önemli olduğunu gösteriyor.

Peki bu farkındalığın durumu nedir?

Hollandalı moda uzmanı ve öğretim görevlisi Ellen Haeser, kendisine sorulduğunda, sürdürülebilir moda konusunda, moda öğrencileri arasında da artan bir toplumsal farkındalık gördüğünü söylüyor. “Ancak sabırlı olmalıyız çünkü ilerleme küçük adımlarla gelir.”

Haeser yakın zamanda öğrencilerine, gardırobun geri kalanı yıllarca giyilebilecek kaliteli, iyi parçalardan oluşuyorsa gardıroplarını yarıya indirmeye razı olup olmayacaklarını sordu. 20 öğrenciden sadece ikisi evet dedi. Gerisi kıyafetlerde çeşitlilik eksikliğinden ve sıkıcı olacağından korkuyordu.

Haeser, Hollanda Tasarım Haftası’nın son edisyonunda yuvarlak masa tartışmaları sırasında aynı sorunun sorulduğunu ve aynı yanıtların verildiğini söylüyor. Haeser, “Bazı moda profesyonelleri için bu, sürdürülebilirlik balonunun içinde ve dışında farkındalık açısından büyük bir farkın var olduğu konusunda göz açıcıydı,” diyor.

Kısacası şeffaflık ve eğitim kesinlikle önemli. 

Ancak farkındalık tek başına yeterli değildir. Şeyler ancak tüketim alışkanlıklarımızda yapısal değişiklikler yaptığımızda gerçekten değişir. Başka bir deyişle, farkındalık kalıcı davranış değişikliğine dönüştürülmelidir. 

Hızlı moda ile sürdürülebilirlik, tüketim ile sorumluluk arasındaki gerilim, önümüzdeki yıllarda da sektörün önemli bir sorunu olmaya devam edecek.

Sonuç: Moda her zaman paradokslara tabidir

Bu arada, çelişkiler moda endüstrisinin doğasında vardır ve dinamiklerinin temel bir parçasıdır. Hem estetik hem de tüketici davranışı açısından. 

‘Sürdürülebilirlik ve hızlı moda’, ‘trend ve zamansızlık’ın yanı sıra, ‘bireysellik ve konformizm’, ‘yaratıcılık ve ticaret’ veya ‘minimalizm ve aşırılık’ gibi karşıtlıklar da düşünülebilir.

Moda her zaman hareket halindedir ve daha geniş toplumsal eğilimleri yansıtır. Bu çelişkiler modayı yalnızca karmaşık değil aynı zamanda büyüleyici kılar.

Tüketiciler, tasarımcılar ve markalar olarak bu sistemdeki rolümüzü eleştirel bir şekilde düşünmek ve daha iyi, daha sürdürülebilir ve daha sorumlu bir moda endüstrisi için çabalamak bize düşüyor.

Daha fazla okumak için Z Kuşağının İkilemi: Çevre Bilincine Sahip Ama Hızlı Modaya Bağımlı ziyaret edebilirsiniz.

Mavi, iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak amacıyla iş dünyasının işleyişini değiştirmeyi hedefleyen dünyanın en büyük çevre raporlama platformu CDP’nin (Carbon Disclosure Project) İklim Değişikliği ve Su Güvenliği programlarının her birinden A notu alarak bu yıl yeniden CDP Global A listesine girebilen ilk ve tek Türk hazır giyim şirketi oldu. Mavi’nin Ormansızlaşma skoru ise sektör ortalamasının üzerinde B olarak gerçekleşti.

“Bizim için gurur kaynağı”

Konuyla ilgili açıklama yapan Mavi CEO’su Cüneyt Yavuz, “Kaliteyle sürdürülebilir büyüme üzerine kurduğumuz; İnsan, Çevre, Toplum ve Denim’i odağına alan All Blue stratejimizle sürdürülebilirliği şirket kültürüne, vizyonumuza, iş yapış şekillerine, ürünlere ve büyüme hedeflerimize entegre etmek üzere önemli yol aldık. Karbon salımı ve çevresel etkilerimizi en aza indirme yönündeki çalışmalarımıza hız kesmeden devam ediyoruz. Son beş yıldır çevresel verilerini şeffaf biçimde açıklayan bir marka olarak, 2 yıldır üst üste CDP’den çift A skoru alarak global A listelerinde yer almaktan büyük mutluluk duyuyoruz. Geçtiğimiz yılın sonunda da, TIME Dergisi ve küresel veri analizi platformu Statista tarafından hazırlanan “World’s Best Companies – Sustainable Growth” isimli araştırmada sürdürülebilir büyümede dünyanın en iyi 8’inci şirketi seçilmiş, global hazır giyim sektörünün ise lideri olmuştuk. Bu konudaki çalışmalarımızın global arenada prestijli kurumlar tarafından onanması bizim için gurur kaynağı olurken, gelecekteki adımlarımızı daha güçlü ve cesur atabilmek için de büyük motivasyon sağıyor” dedi.

Daha fazla okumak için Mavi, CDP Global A Listesine Yeniden Çift A Notuyla Giren Tek Türk Hazır Giyim Şirketi Oldu ziyaret edebilirsiniz.

IKEA, Oslo ve Madrid’deki başarılı pilot uygulamaların ardından ikinci el (Preowned) pazarını genişletmeyi planlıyor.

Ikea’nın en büyük franchise’ı Ingka’nın CEO’su Jesper Brodein, şirketin Preowned hizmetinin deneme süresinin Norveç ve İspanya genelinde uzatıldığını ve ağustos ayına kadar süreceğini söyledi.

“Bunu Madrid’den İspanya’ya ve Oslo’dan Norveç’e genişletmeye karar verdik. Birkaç yıl içinde bunu Avrupa’daki tüm pazarlara yaymak istiyoruz.”

IKEA’nın ikinci el Preowned sitesini yaklaşık 200.000 kişi ziyaret etti

Mobilya devinin Oslo ve Madrid’deki denemeleri, Preowned web sitesini yaklaşık 200.000 kişinin ziyaret etmesiyle sonuçlandı.

Brodin, platformun finansal katkısının ne olduğunu “söyleyemese de”, “müşteri etkileşimi tarafının” teklifin İspanyol ve Norveçli alışverişçilere genişletilmesi için ikna edici bir gerekçe oluşturacak “yeterince güçlü” olduğunu açıkladı.

Brodin, Ikea’nın sunduğu teklifin sürdürülebilirliğini artırmak için bir dizi girişimde bulunduğunu ancak “Ebay veya Depop ile rekabet edebilecek değeri yalnızca Preowned’da bulduk” dedi.

IKEA, ikinci el ürünlere olan talebin artması üzerine, müşterilerinin kullanmadıkları mobilyalarını birbirlerine satabilmeleri için Ağustos ayında ikinci el uçtan uca pazar yerini başlattı.

Bu hamle, markanın şehir dışında faaliyet gösteren bir perakendeci olmaktan çıkıp çevrimiçi, şehir merkezinde mağazalar, daha fazla toplama noktası ve montaj gibi hizmetler sunan bir markaya dönüşmesinin bir parçasıydı.

Daha fazla okumak için IKEA, İkinci El Denemesini Avrupa Geneline Yayıyor ziyaret edebilirsiniz.