Son yıllarda Çinli markaların küresel perakende sahnesinde giderek daha fazla yer almaya başladığına tanıklık ediyoruz. Bu genişleme sadece teknoloji veya e-ticaret devleriyle sınırlı değil; yiyecek-içecek zincirlerinden kozmetiğe, hazır giyimden deneyim odaklı markalara kadar uzanan geniş bir spektrum söz konusu. Bu gelişmenin en güncel örneği ise Çin merkezli çay zinciri Cha Bai Dao—ya da uluslararası adıyla ChaPanda.

ChaPanda ABD pazarında: İlk durak Queens, New York

ChaPanda, ilk ABD mağazasını New York’un Flushing bölgesinde açmaya hazırlanıyor. Flushing, hem ticari canlılığı hem de yüksek Çinli nüfus yoğunluğu ile biliniyor. Marka bu tercihiyle, hem kendi diasporasıyla güçlü bir ilk temas kurmayı hem de ABD pazarına risksiz bir geçiş yapmayı hedefliyor.

Şirketin yurtdışı CEO’su Wang Huan, markanın küresel büyüme stratejisini şöyle özetliyor:

“Standartlaştırılmış operasyon sistemimiz ve küresel tedarik zincirimizle, dünya çapındaki tüm mağazalarımızda aynı ürün ve hizmet kalitesini sağlıyoruz.”

Bu yaklaşım, sadece New York açılımıyla sınırlı değil. Mayıs ayında Paris’te, geçtiğimiz ay ise Singapur’da açılan şubeler, markanın dünya geneline yayılma konusundaki kararlılığını ortaya koyuyor.

Bir Lokasyon, Bir Strateji” Modeliyle Esnek Globalleşme

ChaPanda’nın dikkat çeken bir diğer stratejisi ise “One Location, One Strategy” mottosuyla öne çıkıyor. Yani her pazara özgü bir konumlandırma, menü içeriği ve marka iletişimi geliştiriliyor. Galaxy Securities ve Huaxin Securities gibi Çinli piyasa analistleri, bu modelin özellikle Avrupa ve Güneydoğu Asya’daki ilk sonuçlarını başarıyla verdiğini belirtiyor.

Buna göre ChaPanda, globaldeki genişlemeyi klasik zincirleme modelle değil, yerel dinamikleri gözeten, kademeli ve uyarlanabilir bir büyüme anlayışıyla yürütüyor. Bu, küreselleşmenin “tek tipleştirme” değil, çoğulluk içinde standardizasyon ile mümkün olabileceğine işaret ediyor.

Çinli Zincirlerin Global Hamlesi Derinleşiyor

ChaPanda’nın ABD açılımı, Çinli kahve zincirleri Luckin Coffee ve Cotti Coffee’nin global hamlelerinin ardından geliyor. Bu da gösteriyor ki Çinli içecek markaları, artık sadece iç pazarda büyümekle yetinmiyor; global rekabette de “ölçek ekonomisi + kültürel adaptasyon” dengesini kurarak yeni alanlar açıyor.

Pandemi sonrası değişen tüketici davranışları ve artan operasyon maliyetleri, birçok Batılı markayı yavaşlatırken, Çinli oyuncular hızlı, esnek ve dijitalleşmeye entegre modellerle öne çıkıyor. Bu tablo, önümüzdeki birkaç yıl içinde ABD ve Avrupa’daki cadde mağazalarında daha fazla Çinli markayla karşılaşacağımızın habercisi.

Daha fazla okumak için Çinli Markalar Global Sahneye Adım Adım: Yeni Hedef New York ziyaret edebilirsiniz.

Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) yayımladığı yeni analiz, Çin’den gelen artan ithalatın Euro Bölgesi’ndeki yüksek katma değerli sektörlerde istihdamı tehdit ettiğini ortaya koyuyor. Bu uyarı yalnızca makroekonomik bir değerlendirme değil; aynı zamanda perakendenin üretim zinciriyle kurduğu bağı yeniden düşünmesi gerektiğini gösteren önemli bir işaret.

Yüksek Katma Değerli Alanlarda İstihdam Eriyor

ECB’nin Temmuz 2025 Ekonomik Bülteni’nde yer alan bulgulara göre, Çin’den gelen ithal malların rekabeti, özellikle otomotiv, kimya ve bazı makine üretimi gibi ileri sanayi alanlarında dramatik iş gücü kayıplarına yol açıyor.

• 2019–2024 döneminde otomotiv sektöründe iş ilanları %55, kimya sektöründe %95 azaldı.
• Bu gerileme, Euro Bölgesi’nde toplam 29 milyonluk istihdamın %27’sini etkileyen üretim alanlarında yaşanıyor.
• Üstelik bu etki, düşük maliyetli ürünlerle sınırlı değil; yüksek teknoloji gerektiren ürünlerde bile Çin’in rekabet baskısı artıyor.

ECB bu tabloyu, “değişen küresel rekabet manzarasının Avrupa’nın sanayi tabanını dönüştürdüğü” bir sürecin işareti olarak tanımlıyor.

Tedarikten Ticarete: Perakende için Ne Anlama Geliyor?

Kırılganlık Alarmı: Tedarik Zincirleri Gözden Geçirilmeli

Çin merkezli üretim ve ihracatın artışı, Avrupa merkezli sanayiye olduğu kadar, perakendecilerin tedarik yapısına da doğrudan etkide bulunuyor. ECB’nin verileri, sadece üretimi değil, mağaza rafına gelen ürünün orijinini, maliyet yapısını ve zamanlamasını da etkileyen bir dönüşüme işaret ediyor.

Yüksek Teknolojili Ürünlerde Dahi Fiyatla Değil Modelle Yarışmak Gerek

Artık tek başına fiyat rekabeti yeterli değil. Çinli firmalar, sadece daha ucuz değil, daha hızlı, daha çevik ve daha entegre tedarik çözümleriyle de öne çıkıyor. Bu, perakendecilere “farklılaşmak için markanın sadece vitrinde değil, tedarik zincirinde de stratejik düşünmesi gerektiğini” söylüyor.

Sürdürülebilirlik Vurgusunun İşlevi Değişiyor

Avrupa, sürdürülebilirlik kriterlerini sıkılaştırırken Çin’in üretim hacmini artırması, “etik üretim mi, rekabetçilik mi” sorusunu yeniden gündeme taşıyor. Bu ikilemi aşmak isteyen perakendeciler için yeni dönem, “kaynak çeşitlendirme, bölgesel üretim iş birlikleri ve sürdürülebilir tedarik” gibi alanlarda yatırım gerektiriyor.

Avrupa’nın Çin ile Rekabeti Nereye Evriliyor?

ECB verilerine göre Çin, Euro Bölgesi’nin toplam ithalatında 2019’dan bu yana istikrarlı biçimde payını artırdı ve 2024 itibarıyla %15,6’ya ulaştı. Özellikle pandemi sonrası dönemde Çin’den gelen ürün ithalatı %60 artış gösterdi. Bu artış, Avrupa merkezli üretimin hem verimlilik hem istihdam açısından zayıflamasına yol açıyor.

ECB’nin dikkat çektiği bir diğer nokta ise bunun geçici bir eğilim değil, yapısal bir dönüşüm sinyali olması. Sadece sanayi değil, perakende sektörünün de Çin merkezli bu dinamiğe karşı stratejik pozisyon alması gerektiği vurgulanıyor.

Euro Bölgesi’ndeki üretim daralması sadece sanayicileri değil, mağaza rafına ürün koyan perakendecileri de doğrudan etkiliyor. ECB’nin bu uyarısı, küresel rekabete karşı yalnızca raf önü stratejilerle değil, tedarik ve iş modeli planlamasıyla da hazır olunması gerektiğini gösteriyor. Yeni dönem perakendecilik, sadece tüketiciyi değil, arz zincirini de doğru okumayı gerektiriyor.

Daha fazla okumak için Artan Çin Rekabeti, Avrupa Perakendesinde İstihdamı Tehdit Ediyor ziyaret edebilirsiniz.

Inditex Çin’de en önemli markalarından bazılarını geri çekeceğini açıkladı. Buna göre Bershka, Pull&Bear ve Stradivarius Çin Anakarasındaki faaliyetlerini durdurarak mağazalarını kapatacak. 

Ancak Zara ve Massimo Dutti de dahil olmak üzere Inditex’in diğer markaları pazarda faaliyet göstermeye devam edecek. American Eagle Outfitters’ın ülkedeki yerel e-ticaret mağazalarını kapatma yönündeki son hamlesinin ardından moda devi piyasadan ayrılma kararı aldı.

Inditex, Covid-19 kısıtlamalarından 67 mağazanın etkilendiği Çin’de, gelir ve net kar tarafında sırasıyla yüzde 36 ve yüzde 80 artış sağlamıştı.

Inditex’in çıkışı Çin tüketicilerinin tercihlerindeki değişiklikten kaynaklı

Çin’de açılışından bu yana Inditex, ülke genelinde 110’dan fazla Bershka, Pull&Bear ve Stradivarius mağazası açtı. Son birkaç yılda bir dizi hızlı moda markasının ülkeden çıkışı, yalnızca Covid kısıtlamalarının etkisini değil, aynı zamanda geleneksel hızlı modanın daha az çekici olduğu Çinli tüketicilerin tercihlerindeki değişikliği de yansıtıyor. 

China Market Research’ten MD Ben Cavender, “Hızlı moda alanında çevik yerli moda markalarına doğru bir şekilde bir kayma olduğu açık, bu nedenle uluslararası hızlı modanın burada rekabet etmesi artık daha zor,” diyor.

Çin‘den iki kez çıkan Forever 21 ise, dünyanın en büyük hazır giyim pazarlarından birinde markaların verdiği mücadeleye rağmen, kazançlı hızlı moda kategorisinde daha büyük bir paya sahip olmayı hedefleyerek geçen ay üçüncü denemesini yaparak mağazalarını açmıştı.

Daha fazla okumak için Inditex, Çin’den 3 Markasını Geri Çekiyor ziyaret edebilirsiniz.

Küresel perakende sektörünü biraz daha yakından takip edebileceğiniz bir yazı dizisi ile karşınızdayız. #RetailTrip yazı ve video serilerimiz ile bundan böyle yurt dışında ülkelere göre perakende sektöründe bizden farklı olarak neler yapılıyor, diğer ülkelerin perakende kültürleri neler, global perakende oranları nelerdir gibi konuları daha detaylı olarak konuşacağız.

RetailTrip serilerimizdeki asıl hedefimiz Türk perakendesi ve global perakendenin yan yana değerlendirildiği bir platform yaratabilmek. Bu yazı dizilerinde içerikleri ikiye ayırarak size sunacağız. Birincisi ülkelerin mağaza, ürünler, tüketici davranışları; ikincisi ise perakende rakamları olacak.

O halde, Perakendeye biraz da Çin penceresinden bakmaya ne dersiniz?

RetailTrip’te İlk durağımız olan Çin’in perakende sektörünü biraz aralayalım

Çin, dünyadaki en kazançlı ve hızla büyüyen perakende pazarlarından birine sahip. Çin’in bölgeleri arasındaki geniş eşitsizlikler ve ülkenin kırsal-kentsel gelir farkı nedeniyle, satın alma gücü ve perakende talebi büyük farklılıklar gösteriyor. 

Çin’in perakende pazarı, büyük markalardan oluşan perakendecilerinin yanında, oldukça parçalı ve birçok küçük ve orta ölçekli perakendeciden oluşuyor.

Aslında geniş kapsamda bakarsanız Türk perakendesine kıyasla çok büyük farklar göze çarpmıyor. Fakat fazlasıyla teknolojinin işin içine girdiği ve ülke insanının taleplerine göre şekillenmiş farklı ürün segmentlerinin satışı ülkede çok yaygın.

Bir Alışveriş Merkezine girdiğinizi varsayalım (tabi elektronik sağlık kodunuz bir uyarı vermiyorsa) en başta çoğu mağaza ve markette ürünler dahil içerideki her ambalaj, tabela ve afiş sadece Çince. Şansınız varsa ayrıca İngilizcesi de yazılmış açıklamalara denk gelebilirsiniz. Tabi bu bahsettiğim lokal dükkan veya mağazalar için değil büyük mağaza ve marketler hatta bazı global markalar dahil olmak üzere Çince dışındaki bir dil kullanımı neredeyse hiç yok.

Burada imdadınıza fotoğrafını çekerek İngilizceye çevirebileceğiniz uygulamalar yetişiyor. Turistler için ülkede oldukça yaygın ve her yerde kullanımları gösteriliyor. Daha sonra reyon tabelalarını okuyamadığınız için içeride aradığınızı bulmaya çalışıyorsunuz.

Aradığınız ürünü veya işinizi görebilecek ikame ürünü ki çoğunlukla ikinci bahsettiğim seçenek oluyor bu, alıp kasaya gidebilirsiniz. Bu noktada temassız kasalardan çok temassız ödemeler devreye giriyor. Fakat bizdeki gibi temassız kartlar yerine ülkenin her yerinde QR kodlar kullanılıyor. İnternetiniz varsa sadece telefonla ulaşım dahil her şeyi uygulamalar ile halledebilirsiniz.

Perakende mağazalarındaki ürünlerde kültürel etkiler ciddi öne çıkıyor. Tarih boyunca süregelen kültürel anlayışa göre Çinlilerde bronzlaşmak çok istenen bir şey değil, onun aksine beyaz ten soyluluk emaresi olarak görülüyor bu sebeple yazın dahi en sık ziyaret edilen reyon olarak çoğu mağazada şemsiye, çorap, UV ışınlarından koruyan çok ince yağmurluklar, çeşit çeşit şapkalar, kısa kollu giydiğinizde kollarınızı kapatmak için kullanılan kolluklar, uzun ve kısa eldivenler geniş yer kaplıyor.

Kültürel tüketime bağlı olarak bir diğer göze çarpan segment ise cilt bakım ürünlerinde; standart temizleme, arındırma, sıkılaştırma ürünleri vs. haricinde hemen hemen tüm markaların ayrıca beyazlatma, renk açma özelliğine sahip farklı ürünleri bulunuyor. Dünya üzerinde toplumların bir kısmı bronzlaşmak için çokça zaman ve tonlarca para harcarken Çin´de de tam tersi beyaz bir tene sahip olmak için yüksek sıcaklıklarda bile kat kat giyinip yine bir takım ürünlere tonlarca para harcanıyor.

Markalara yüksek talep karşısında üretim yaptıran bir diğer dikkat çeken özellik ise sebebini bilmediğim bir şekilde insanlar ya ayakkabılarının topuk kısımlarını ezerek giyiyor ya da topukları açık olarak çoğu marka tarafından özel olarak üretilen topuksuz ayakkabıları satın alıyorlar. Topukları açık ayakkabı derken terlik hayal edebilirsiniz fakat değil.

Klasik spor ayakkabının biraz daha kapalısı bahsettiğim, sadece arkada az bir kısım açıkta bırakılmış olarak aynı modeller bu şekilde de üretiliyor. Peki niye terlik tercih edilmiyor derseniz o da ayrı bir soru işareti. Fakat ülkedeki tüketicilerin %70’inden fazlası ayakkabı kullanımlarını bu şekilde tercih ediyor.

Bu arada ülkede poşet kullanımı ücretli olmasına rağmen oldukça fazla.

Satılan her şeyi tek veya küçük bile olsa örneğin sokak satıcısından aldığınız çubukta sosis bile size poşetle veriliyor.

Bunların içinde en yaygını take away içecek bardaklarının elde değil kendi poşetlerinde taşınması. Aslına bakarsanız diğerlerine göre biraz daha mantıklı diyebiliriz bu sayede bardağı bir yere koymanıza gerek kalmadan poşet sapını elinize geçirip rahatlıkla başka bir şey için elinizi kullanabilirsiniz. Bu çılgınca poşet kullanımına karşılık şehirdeki tüm çöp kutuları atık maddesine göre ayrılmış bölmelere sahip belki bu şekilde plastik tüketiminin zararları kontrol altında tutulmaya çalışılıyordur.

Her şeyi telefonunuzla yapabildiğinizi yazının başında söylemiştim. Çin’de tüm alışverişleriniz, seyahatleriniz, girmek istediğiniz restoran veya AVM’ler için hükümetin uygulamasına ve bu uygulama içindeki QR kodlarına ihtiyacınız var. Bu çoğu zaman pratiklik kazandırdığı gibi bazı durumlarda telefonunuzu kullanmanızın zorunlu hale geldiği de oluyor. Zorunluluktan kasıt burada iletişimden bahsetmiyorum onu birisinden telefonunu kullanmayı rica ederek de çözebilirsiniz fakat sizin tüm kişisel bilgilerinizin işlendiği uygulamaları kendi telefonunuz olmadan yapmanız mümkün değil.

Yani telefonunuz yanınızda yoksa toplu taşımaya binemezsiniz, sağlık kodunuzu gösteremediğiniz için hiçbir yere giremezsiniz, alışveriş ve ödeme yapamazsınız dolayısıyla eliniz kolunuz gibi olan telefonunuzun da kapanmaması için şarjını sürekli kontrol etmeniz gerekir. Bu sebeple aklınızın alabileceği her yerde parklarda, dükkanlarda, duraklarda vs. powerbank üniteleri mevcut. Telefonunuzu bir yere bırakmak zorunda kalmadan uygulamanızdaki kodu okutarak belli bir ücret karşılığında üniteden powerpank alıp istediğiniz zaman istediğiniz herhangi bir yerdeki bir üniteye geri bırakabiliyorsunuz. Bu da günümüz şartlarında büyük bir nimet tabi.

Çin dünyanın en büyük ikinci ekonomisi haline gelirken, Çin’de orta sınıf ailelerin sayısı artıyor. Bugün, Çin’deki orta gelir grubu 300 milyonun üzerindedir. Ayrıca, Çin’in yeni orta sınıfının 2025 yılına kadar 500 milyonu aşması bekleniyor. Çin’in “yeni orta sınıfı” tüketim modellerini de değiştirdi. Günümüzde bu grup manevi tüketim için daha fazla ödeme yapmaya istekli, farklı şehirlerdeki tüketim özellikleri farklılaşmış olarak sağlıklı, çevre dostu gibi ürün ve hizmetlerle ilgileniyor.

İlk RetailTrip yazımızı çok uzatmayalım. İkinci yazımızda Çin perakendesinin geçmiş ve devam eden Covid etkileri, ülkedeki perakende rakamları ve oranlar üzerine konuşacağız.

Bundan böyle her hafta Salı günleri #RetailTrip serimizde ülkelere göre perakende değişimlerini sizler için anlatmaya devam edeceğiz. Önümüzdeki hafta görüşmek üzere.

Daha fazla okumak için RetailTrip #1: Çin Perakendesini Geziyoruz ziyaret edebilirsiniz.