Şirketler bir gemiye benzer, gemi büyüdükçe manevra gücü azalır çünkü manevra esnasında birçok bölüme iş yükü düşer. Gemi büyüdükçe hem deniz koşullarına hem de hava koşullarına ayrıntılı bakılması gerekir.
Şirketler büyüdükçe kurumsallaşmayla birlikte uzun vadeli planların önemi artar. Sermaye gücüne, pazar payına, şirket net karlılığına, sektör tecrübesine ve kurum kültürüne çok güvenerek geleceği tasarlamayan şirketler zamanla bilinçsizce ya çok iyi duruma giderek işlerini ölçülemez şekilde büyütüyorlar ya da çok kötü duruma giderek operasyonel daralmaya gidiyorlar. Belirsizce bir gelecek yaşamamak için mümkün olduğunca aşağıdaki başlıkları dikkate alarak bir stratejik planlama kitapçığı oluşturmak gerekiyor.
- Şirketin hem finansal hem de finansal olmayan verilerini analiz ederek,
- Sektörün durumunu ve sektörün geleceğini verileri analiz ve tahmin ederek,
- Hem şirketin hem de sektörün durumunu dikkate alarak şirketin gelecek hedeflerini netleştirerek
Stratejik Planlamanın aşamaları,
- Durum analizi yapılır,
- PESTLE (politik, ekonomik, sosyal, teknolojik, yasal ve çevresel) analizi yapılır
- SWOT (güçlü, zayıf, fırsat, tehdit) analizi yapılır
- Misyon ve vizyon belirlenir,
- Stratejik amaçlar ve hedefler belirlenir,
- Hedef takibi yapılır,
- Değerlendirme ve performans ölçümü yapılır.
Durum Analizi
PESTLE ülkemizin gideceği yeri, bulunduğumuz sektör ile ilgili alınacak kararları gösteren analizdir. Örneğin,
- Politik olarak Çin ile Tayvan arasında yaşanan gerilimin etkilerini analizi,
- Ekonomik olarak döviz kurlarındaki artışın belli bir süre devam etme ihtimali ve petrol fiyatlarının belirsizliği,
- Sosyal göstergelerde ise toplumdaki yaşanan mülteci nüfus artış hızını analizi,
- Teknoloji olarak robotların hayatımıza daha çok girmesiyle son tüketici alışveriş alışkanlıklarının analizi,
- Yasal olarak çıkan tüketici koruyucu kanunların analizi,
- Çevresel analizde ise doğa kirliliğine dikkat edilmesi olarak çeşitlendirilebilir.
SWOT şirketimizin mevcut durumunu gözler önüne seren analiz şeklidir
- Şirketin güçlü, zayıf yönlerini yandaş bir yapıda olmadan şeffaflığı esas alarak ortaya dökmek de denilebilir. Burada şeffaf olunmazsa yazılacak reçetedeki bir ilaç kötü sonuçlar ortaya çıkarabilir.
- Sektörün fırsatları ve tehditleri de aynı şekilde gizlemeye (genelde şirket egosu olduğu için tehditler küçük görülüp bu listeye girmez) çalışmadan, ince eleyip sık dokuyup listeye yazılmalıdır.
Belirlenen misyon ve vizyon şirketin her personeli tarafından (Genel Müdüründen güvenliğe kadar) ezberletilmeden içselleştirilmelidir. Eğer içselleştirilebilirse 3-4 cümleden oluşan bu yol haritası, şirketin gideceği yolda tüm paydaşlara (çalışanlar, tedarikçiler, müşteri, hissedarlar vs.) fener görevi görür. Bu içselleştirme de, personele gelip geçici insanlar olarak değil büyük bir ailenin önemli birer ferdi olarak bakıldığında gerçekleşebilir.
Burada biz neredeyiz, sektör nerede, biz neler yapmalıyız sorularını cevaplayıp 3-5 yıllık stratejimizi belirleyeceğiz. Bundan dolayı PESTLE ve SWOT ne kadar usta ellerle ve ne kadar şeffaf, güvenilir kişilerle yapılırsa strateji o kadar doğru belirlenir ve o kadar net, doğru reçete yazılır.
Hedef takibi ve performans ölçümü ile birlikte şirketin anahtar göstergelerini belirleyip (KPI) tüm çalışmanın gidişatını kontrol edilebileceği, hedeflerden sapmalara karşı önlemler alınabileceği bir yapı kazandırmak bu noktada elzemdir. Burada herkesin aynı gemide olduğu kendi KPI hedeflerini tutturmak için başka departmanların dikkate alınmamasının bu sistemin çökmesine yani şirketin planlarının çökmesine neden olacağının unutulmaması gerekir.
Özetle,
Sonuç olarak,
- Stratejik planlama oluştururken genelden özele, analiz edilirken özelden genele gidilmelidir.
- Senaryolar oluşturulup beklenmeyen büyük durumlara karşı roller yazılmalıdır.
- Oluşabilecek riskler önceden analiz edilerek çözüm önerileri yazılmalıdır.
- Her zaman şirket içinde bilgi akışı şeffaf olursa ve doğru bilgiler verilirse erken tanı konabilir, hızlıca doğru aksiyonlar alınabilir.