“Bu yazı, Bi’Sektör Dergi İlkbahar 2025 sayısında, Cushman & Wakefield TR International İcra Kurulu Üyesi Nesil Aybar tarafından kaleme alınmıştır. Bi’Sektör Dergi’yi incelemek için burayı ziyaret edebilirsiniz.”
2024 yılı, Türkiye perakende sektörü için ekonomik dalgalanmalar, tüketici davranışlarında belirgin değişimler ve finansal baskılarla şekillenen bir yıldı. Yılın ilk yarısında tüketici talebi güçlü başlarken, ikinci yarıda uygulanan parasal sıkılaşma politikalarının etkisiyle tüketim harcamalarında belirgin bir yavaşlama yaşandı.
Özellikle Temmuz-Ekim döneminde sektörel durgunluk gözlemlenirken ciro artışları, enflasyonun gerisinde kaldı. Kasım ve Aralık aylarındaki indirim kampanyaları ise satışlara olumlu yansıdı.
2024 Perakende Verileri ve Trendleri
BMD verilerine göre markaların %66’sı satışlarını 2023’e kıyasla adet bazında artırırken, üç markadan birinin satış adetleri daraldı. Hazır giyim, ayakkabı ve kozmetik segmentlerinde benzer bir sonuç ortaya çıktı. Yiyecek-içecek sektöründe ise her üç markadan ikisinde satış adedinde düşüş gözlemlendi.
Turistlerin harcamaları azaldı. 2024 yılında turistlerin kartlı harcamalardaki payı %5’in altına düştü. Özellikle döviz kurundaki yatay seyrin devamı durumunda, Türkiye’de alışverişin turistler için cazibesini kaybetmeye devam edeceği öngörülüyor.
AYD verilerine göre, AVM cirolarındaki ve m2 verimliliğindeki büyüme %65 seviyesinde gerçekleşti. Bu oran, yıl sonu enflasyonunun %44 ve TÜFE enflasyonunun %58,5 olarak açıklandığı bir ortamda, enflasyon üzerinde bir büyüme verisi olarak önemli bir gösterge olarak kabul edilebilir.
Bölgesel farklılıklar dikkat çekiyor. Anadolu’daki AVM cirolarında %70 artış görünürken bu oranın İstanbul’a kıyasla %59 daha yüksek seyrettiğini söyleyebiliriz. Bu fark, İstanbul’daki artan yaşam maliyetlerinin neticesinde, alım gücünün azalması olarak yorumlanabilir.
AVM ziyaretçi sayılarının pandemi öncesi seviyelere yaklaştı. Türkiye genelinde 2019 yılında 106 olan ziyaret endeksi, 2024’te 100 seviyesine ulaştı. Ciro artışının, ziyaretçi sayısı artışından daha hızlı seyretmesi, verimlilik artışı olarak yorumlanabilir. En yüksek ciro artışı %68 ile yiyecek-içecek kategorisinde yaşanırken, teknoloji kategorisinde %65, ayakkabı kategorisinde %59, giyim kategorisinde %64, hipermarket kategorisinde ise %62’lik bir artış yaşandı. Diğer yandan yılın ikinci yarısında enflasyonun üzerindeki ciro artışlarının yavaşladığı gözlemlendi.
Artan maliyetler ve finansman zorlukları sebebiyle, kâr marjları azaldı. Maliyetlerin yeni yatırım için yüksek olması ve finansman koşullarının elverişli olmaması sebebiyle yeni arz sınırlı kaldı. Talebin baskın olması nedeniyle ise kira artışları devam etti.
Yüksek performansa sahip AVM’lerde boş yer bulunamazken, büyüme imkânı bulunan AVM’lerin yatırım planlarını gözden geçirerek, bazılarının büyüme planlarını hayata geçirdiklerini gözlemlendi. Arzın kısıtlı seyretmesi perakende markalarının büyüme planlarını etkiledi.
2025 Öngörüleri ve gidişat
2025 yılında da genel olarak bir önceki yıla benzer dalgalı bir seyrin devam etmesi bekleniyor. Verimlilik konusunda zorlanmalar yaşayan markalarda küçülmeler görülebilir. Buna karşın, özellikle lüks segmente hitap eden bazı markalarda performansın iyi gittiği ve büyük bir durgunluk beklenmediğini söyleyebiliriz.
Bu yıl verimliliği yüksek perakende oyuncularının büyümesi için elverişli bir ortam bulunacağını öngörüyoruz. Omnichannel pazarlamayı, bir diğer deyişle dijital ve fiziksel perakende faaliyetlerini eş güdümlü ilerleten markaların büyüme trendlerini hızlı devam edeceğini öngörüyoruz.