Karantina sürecinde tartışılan en önemli konulardan bir tanesi bildiğiniz üzere tüketici davranışları. Tüketici davranışları online kanallara ne oranda kaydı, bundan sonra ne olacak, online alışveriş alışkanlıklarını değiştirebilecek miyiz diye uzayıp giden onlarca tartışma söz konusu.
Mevcutta tüketiciler şu anda, özellikle süpermarketleri daha az ziyaret etme eğiliminde olduklarından çevrimiçi kanalda daha fazla sipariş vermeleri çok doğal bir yönelim.
Mart ayında, koronavirüs pandemisi yayılmaya başladığında, süpermarketler stoklama nedeniyle satışlarda büyük bir artış gördü. Panik satın alımı dediğimiz bu satın alımlar daha sonra azalmış olsa da, özellikle gıda ürünlerinin satışındaki artış hala devam ediyor.
Tesco’nun açıklamasına göre insanların haftada en az iki kez yaptıkları alışveriş sıklığı bire düşerken sepet ortalamalarında da artışlar yaşandı. Yani haftada birkaç kez yerine bir seferde toplu siparişlere yönelmeyi tercih ediyoruz.
Peki alışkanlıklarımız normale dönecek mi?
AVM ve perakende mağazalarının sorduğu en önemli sorulardan ve sektörün geleceğini etkileyecek en kritik cevaplardan biri bu soruda yatıyor aslına bakarsanız.
Normal şartlarda belki yıllarca hiç kullanılmayacak kitleler tarafından online bu kadar hızlı kullanılmaya başlamışken, acaba bu durum perakendenin geleceğinde nasıl değişikliklere sebep olacak sorusunun cevabını hep birlikte arıyoruz.
Türkiye’de hepimizin bildiği üzere fiziksel perakende ve AVM mağazacılığı kavramının yurt dışında olandan farklı bir misyonu var. Yani zaten halihazırda az olan sosyal alanlarımızın en büyüğünü bu AVM’ler ve mağazalar oluşturuyor.
Cafe, restoran tercih kültürümüz özellikle genç kitle üzerinde bir hayli yüksek. E-ticaretin fiziksel perakendeye oranla payı, her ne kadar tehdit oluşturuyor desek de %10’ları geçemiyor.
Karantina döneminde insanların dışarı çıkmayı, gezmeyi, dolaşmayı çok özlediklerini hep dinliyor ve kendiniz de katılıyorsunuz değil mi? İşte bizim nüfusumuzun %70’i o dışarı çıkma, gezme ve dolaşma kavramını zaten AVM’lerle özdeşleştirmiş durumda.
Hal böyle olunca ülkemizde fiziksel perakendeciliğin bitmesi gibi bir durum kısa süre içerisinde gerçekleştirilebilir bir olgu değil. Normalleşme sürecinde, yaşayacağımız tedirginlik elbette satış oranlarımızı etkileyecek fakat yukarıda bahsettiğimiz bu misyonu bu sürede unutmamamız gerekir.
Diğer en önemli konulardan bir tanesi ise, orta gelir düzeyinin yaşayacağı ekonomik gelir sıkıntısı olmalı. Yukarıda bahsettiğimiz %70 oranının %40’ı orta gelir düzeyinde ve çocuklu ailelerden oluşuyor. Yani AVM’leri sosyal hayatının bir parçası olarak konumlandırmış kitlenin %40’ı bu dönemde ekonomik olarak bir takım sıkıntılar yaşayacak.
Önemli nokta, onlara dokunabilmek.
Pek çok marka, fiziksel mağazalarda bu dönemde kampanya ve indirim yapmanın doğru olup olmadığı veya zaman dilimleri üzerine toplantılar yapıyor şu sıralar. Benim görüşüm bu süreçte orta gelir düzeyini desteklemek zorunda olduğumuz yönünde.
Yani aslına bakarsanız konumuz fiziksel perakendenin eski haline dönüp dönmeyeceğinden çok, kitlemizin %40’ını oluşturan bu kesimi yakalayıp yakalayamayacağımızdan geçiyor.
Çünkü eğer yakalayamazsak fiziksel perakende bu süreçten etkilenecek evet, fakat online ticaret sebebi ile değil mevcut müşterisinin değişen şartlarına uygun sunum yapamayacağı için etkilenecektir. Haziran ayından sonra mevcut tüketiciyi şu şartlarda evlerinde tutmak zaten çok mümkün olmayacak bir olgu. Tartıştığımız ya da tartışmamız gereken konulardan biri bu değil.
Asıl konumuz perakendecilerin değişen tüketici davranışlarına değil, şartlarına uyum sağlayıp sağlayamayacağı olacak.
İzleyerek göreceğiz.