Küresel perakende sektörünü biraz daha yakından takip edebileceğiniz bir yazı dizisi ile karşınızdayız. #RetailTrip yazı ve video serilerimiz ile bundan böyle yurt dışında ülkelere göre perakende sektöründe bizden farklı olarak neler yapılıyor, diğer ülkelerin perakende kültürleri neler, global perakende oranları nelerdir gibi konuları daha detaylı olarak konuşacağız.
RetailTrip serilerimizdeki asıl hedefimiz Türk perakendesi ve global perakendenin yan yana değerlendirildiği bir platform yaratabilmek. Bu yazı dizilerinde içerikleri ikiye ayırarak size sunacağız. Birincisi ülkelerin mağaza, ürünler, tüketici davranışları; ikincisi ise perakende rakamları olacak.
O halde, Perakendeye biraz da Çin penceresinden bakmaya ne dersiniz?
RetailTrip’te İlk durağımız olan Çin’in perakende sektörünü biraz aralayalım
Çin, dünyadaki en kazançlı ve hızla büyüyen perakende pazarlarından birine sahip. Çin’in bölgeleri arasındaki geniş eşitsizlikler ve ülkenin kırsal-kentsel gelir farkı nedeniyle, satın alma gücü ve perakende talebi büyük farklılıklar gösteriyor.
Çin’in perakende pazarı, büyük markalardan oluşan perakendecilerinin yanında, oldukça parçalı ve birçok küçük ve orta ölçekli perakendeciden oluşuyor.
Aslında geniş kapsamda bakarsanız Türk perakendesine kıyasla çok büyük farklar göze çarpmıyor. Fakat fazlasıyla teknolojinin işin içine girdiği ve ülke insanının taleplerine göre şekillenmiş farklı ürün segmentlerinin satışı ülkede çok yaygın.
Bir Alışveriş Merkezine girdiğinizi varsayalım (tabi elektronik sağlık kodunuz bir uyarı vermiyorsa) en başta çoğu mağaza ve markette ürünler dahil içerideki her ambalaj, tabela ve afiş sadece Çince. Şansınız varsa ayrıca İngilizcesi de yazılmış açıklamalara denk gelebilirsiniz. Tabi bu bahsettiğim lokal dükkan veya mağazalar için değil büyük mağaza ve marketler hatta bazı global markalar dahil olmak üzere Çince dışındaki bir dil kullanımı neredeyse hiç yok.
Burada imdadınıza fotoğrafını çekerek İngilizceye çevirebileceğiniz uygulamalar yetişiyor. Turistler için ülkede oldukça yaygın ve her yerde kullanımları gösteriliyor. Daha sonra reyon tabelalarını okuyamadığınız için içeride aradığınızı bulmaya çalışıyorsunuz.
Aradığınız ürünü veya işinizi görebilecek ikame ürünü ki çoğunlukla ikinci bahsettiğim seçenek oluyor bu, alıp kasaya gidebilirsiniz. Bu noktada temassız kasalardan çok temassız ödemeler devreye giriyor. Fakat bizdeki gibi temassız kartlar yerine ülkenin her yerinde QR kodlar kullanılıyor. İnternetiniz varsa sadece telefonla ulaşım dahil her şeyi uygulamalar ile halledebilirsiniz.
Perakende mağazalarındaki ürünlerde kültürel etkiler ciddi öne çıkıyor. Tarih boyunca süregelen kültürel anlayışa göre Çinlilerde bronzlaşmak çok istenen bir şey değil, onun aksine beyaz ten soyluluk emaresi olarak görülüyor bu sebeple yazın dahi en sık ziyaret edilen reyon olarak çoğu mağazada şemsiye, çorap, UV ışınlarından koruyan çok ince yağmurluklar, çeşit çeşit şapkalar, kısa kollu giydiğinizde kollarınızı kapatmak için kullanılan kolluklar, uzun ve kısa eldivenler geniş yer kaplıyor.
Kültürel tüketime bağlı olarak bir diğer göze çarpan segment ise cilt bakım ürünlerinde; standart temizleme, arındırma, sıkılaştırma ürünleri vs. haricinde hemen hemen tüm markaların ayrıca beyazlatma, renk açma özelliğine sahip farklı ürünleri bulunuyor. Dünya üzerinde toplumların bir kısmı bronzlaşmak için çokça zaman ve tonlarca para harcarken Çin´de de tam tersi beyaz bir tene sahip olmak için yüksek sıcaklıklarda bile kat kat giyinip yine bir takım ürünlere tonlarca para harcanıyor.
Markalara yüksek talep karşısında üretim yaptıran bir diğer dikkat çeken özellik ise sebebini bilmediğim bir şekilde insanlar ya ayakkabılarının topuk kısımlarını ezerek giyiyor ya da topukları açık olarak çoğu marka tarafından özel olarak üretilen topuksuz ayakkabıları satın alıyorlar. Topukları açık ayakkabı derken terlik hayal edebilirsiniz fakat değil.
Klasik spor ayakkabının biraz daha kapalısı bahsettiğim, sadece arkada az bir kısım açıkta bırakılmış olarak aynı modeller bu şekilde de üretiliyor. Peki niye terlik tercih edilmiyor derseniz o da ayrı bir soru işareti. Fakat ülkedeki tüketicilerin %70’inden fazlası ayakkabı kullanımlarını bu şekilde tercih ediyor.
Bu arada ülkede poşet kullanımı ücretli olmasına rağmen oldukça fazla.
Satılan her şeyi tek veya küçük bile olsa örneğin sokak satıcısından aldığınız çubukta sosis bile size poşetle veriliyor.
Bunların içinde en yaygını take away içecek bardaklarının elde değil kendi poşetlerinde taşınması. Aslına bakarsanız diğerlerine göre biraz daha mantıklı diyebiliriz bu sayede bardağı bir yere koymanıza gerek kalmadan poşet sapını elinize geçirip rahatlıkla başka bir şey için elinizi kullanabilirsiniz. Bu çılgınca poşet kullanımına karşılık şehirdeki tüm çöp kutuları atık maddesine göre ayrılmış bölmelere sahip belki bu şekilde plastik tüketiminin zararları kontrol altında tutulmaya çalışılıyordur.
Her şeyi telefonunuzla yapabildiğinizi yazının başında söylemiştim. Çin’de tüm alışverişleriniz, seyahatleriniz, girmek istediğiniz restoran veya AVM’ler için hükümetin uygulamasına ve bu uygulama içindeki QR kodlarına ihtiyacınız var. Bu çoğu zaman pratiklik kazandırdığı gibi bazı durumlarda telefonunuzu kullanmanızın zorunlu hale geldiği de oluyor. Zorunluluktan kasıt burada iletişimden bahsetmiyorum onu birisinden telefonunu kullanmayı rica ederek de çözebilirsiniz fakat sizin tüm kişisel bilgilerinizin işlendiği uygulamaları kendi telefonunuz olmadan yapmanız mümkün değil.
Yani telefonunuz yanınızda yoksa toplu taşımaya binemezsiniz, sağlık kodunuzu gösteremediğiniz için hiçbir yere giremezsiniz, alışveriş ve ödeme yapamazsınız dolayısıyla eliniz kolunuz gibi olan telefonunuzun da kapanmaması için şarjını sürekli kontrol etmeniz gerekir. Bu sebeple aklınızın alabileceği her yerde parklarda, dükkanlarda, duraklarda vs. powerbank üniteleri mevcut. Telefonunuzu bir yere bırakmak zorunda kalmadan uygulamanızdaki kodu okutarak belli bir ücret karşılığında üniteden powerpank alıp istediğiniz zaman istediğiniz herhangi bir yerdeki bir üniteye geri bırakabiliyorsunuz. Bu da günümüz şartlarında büyük bir nimet tabi.
Çin dünyanın en büyük ikinci ekonomisi haline gelirken, Çin’de orta sınıf ailelerin sayısı artıyor. Bugün, Çin’deki orta gelir grubu 300 milyonun üzerindedir. Ayrıca, Çin’in yeni orta sınıfının 2025 yılına kadar 500 milyonu aşması bekleniyor. Çin’in “yeni orta sınıfı” tüketim modellerini de değiştirdi. Günümüzde bu grup manevi tüketim için daha fazla ödeme yapmaya istekli, farklı şehirlerdeki tüketim özellikleri farklılaşmış olarak sağlıklı, çevre dostu gibi ürün ve hizmetlerle ilgileniyor.
İlk RetailTrip yazımızı çok uzatmayalım. İkinci yazımızda Çin perakendesinin geçmiş ve devam eden Covid etkileri, ülkedeki perakende rakamları ve oranlar üzerine konuşacağız.
Bundan böyle her hafta Salı günleri #RetailTrip serimizde ülkelere göre perakende değişimlerini sizler için anlatmaya devam edeceğiz. Önümüzdeki hafta görüşmek üzere.