Türkiye’deki alım gücünün zayıflaması, TL’nin değer kaybetmesi, yükselen döviz riskini en aza indirmek, markaları uluslararası Pazara dahil ederek şirketi büyütmek ve Avrupa’ya açılmak isteyen şirketler için hazırlanan “Perakende Pazar Analizi” yazı dizisinin ikinci durağı Romanya 😊
Romanya’nın ekonomik verilerine bakıldığında serbest piyasa şartlarında ilerleyen orta düzeyde bir ekonomisi olduğu görülmektedir. Romanya’nın satınalma gücü paritesine göre 2021 yılı kişi başına GSYH satın alma gücü paritesine bakıldığında dünyada 73’üncü sırada yer almaktadır. Romanya’ya komşu olan ülkeler Ukrayna, Moldova, Macaristan, Sırbistan ve Bulgaristan’dır.
Romanya’yı perakende pazar analizinde aşağıdaki 5 ana başlıkta inceleceğiz.
• Genel Ülke Bilgileri
• Demografik yapısını
• Ülkenin ekonomik verileri
• Ülkenin vergilendirme sistemi ve şirket açma
• Perakende sektörü ve veriler
• Sonuç
Genel Ülke Bilgileri
Genel ülke bilgileri ile perakende pazar analizimize başlayalım.
Demografik yapı
Avrupa Birliğinin toplam nüfusu 447,4 milyon, Türkiye’nin nüfusu 84 milyon düzeylerinde olup Romanya’nın nüfusu 2021 yılında 19,12 milyondur. Yıllık bazlı nüfus sayısına baktığımızda nüfusta azalma olduğunu görmekteyiz. Nüfus azalış hızı %0,74’tür.
57 yaşına kadar erkek nüfusu kadın nüfusundan fazlayken 57 yaşından sonra kadın nüfusu erkek nüfusunu geçmektedir.
2012 ile 2021 doğum verilerine baktığımızda ortalamada yaklaşık yer yıl 190.000 bebek doğmuştur. 2019 ve 2021 yıllarında 200.000 adet altına düşmüştür. 2022 yılı ilk 5 aylık veriye baktığımızda 2022 yılında da 200.000 adedin altında kalacağı düşünülmektedir.
Ülkenin Ekonomik Verileri
Ülkenin GSYİH’sı 285 milyar dolara yaklaşmış olup 2020’den 2021’ye geçerken %13,9’luk bir artış gerçekleşmiştir.
Romanya’da kişi başına düşen GSYİH baktığımızda ise 2021 yılında 14.500 $ üzerine çıkmıştır. Avrupa Birliği Bölgesine baktığımızda ise kişi başına düşen GSYİH 38.000 $ üzerindedir. Aynı dönemde Türkiye’deki durum ise 9.500 $ seviyelerindedir.
2017 yılından itibaren Romanya kişi başına düşen GSYİH’sı Türkiye’yi geçmiş durumda olup her geçen yıl aradaki fark artmaktadır.
Romanya’nın tüketici fiyatlarındaki enflasyon verisine baktığımızda 2015 ile 2016 yıllarında eksi enflasyon açıklamış olup son 2021 yılına baktığımızda ise yıllık enflasyon %5,1 açıklanmıştır. Aynı dönemde Avrupa Birliği enflasyonu %2,6 açıklanmış olup Türkiye’nin enflasyonu ise %19,6’dır.
2015 yılına baktığımızda hem Romanya (-1,5%) hem de Avrupa Birliği (-0,1%) eksi enflasyon açıklamışlardır. Türkiye’de ise enflasyon 2017 yılından itibaren çift hanelere yükselmiştir.
Kişi başına yoksulluk verisi incelendiğinde (günlük 1,9 $) 2017 yılından itibaren toplam nüfusa göre yoksul kişi sayısında azalma görülmektedir. İncelenen dönemde en yüksek seviyeye 2014 yılında çıkmış olup toplam nüfus içerisinde oranı %6,5’dur. 2019 yılına baktığımızda bu oran %2’ye gerilemiştir.
İşsizlik oranı tabloda görülen yıllara göre 2011 yılında en yüksek seviyesine ulaşmıştır ama son 3 yıla baktığımızda %5 seviyesine oturmuş durumdadır. Avrupa Birliği ülkelerinde ise bu oran 2010 – 2021 yılları incelendiğinde 2013 yılında en yüksek (%11,30) seviyesinde çıksa da 2018 yılından itibaren %7 seviyelerine oturmuştur.
Türkiye’de ise en düşük seviye 2012 yılında %8,10’dur. 2021 yılına baktığımızda da %13,40 seviyesinde olup 2010 – 2021 yılları arasında en yüksek seviyeye ulaştığını görmekteyiz.
Ülkenin Vergilendirme Sistemi ve Şirket Açma
- Gelir vergisi oranı %10
- Kurumlar vergisi oranı %16
- KDV oranı %19
- Gıda ve ürünleri, alkolsüz içeceklerdeki KDV oranı %9
- Kitap, dergi, müzelere giriş ücreti, sinema ve kültürel faaliyetlerdeki KDV oranı %5’tir.
- Ayrıca, yazılım mühendisliği, IT sektöründe istihdam edilen personel, Ar-Ge kapsamında çalışan personel ile inşaat işçilerinin gelir vergilerinde avantajlı uygulamalar mevcuttur.
Perakende Sektörü ve Veriler
2015 yılı baz alındığında perakende ticareti hem gıda, içecek ve tütünde hem de gıda dışı ürünlerde artış ve azalış olmuştur. Gıda dışı ürünlerin endeksi 180 bandındayken ağırlıklı olarak yiyecek, içecek ve tütün satışı 150 bandındadır.
Ağırlıklı olarak yiyecek, içecek ve tütün satış endeksini uzman olmayan mağazalar ve uzmanlaşmış mağazalar olarak ikiye böldüğümüzde uzman olmayan mağazalardaki satış endeksinin daha yüksek olduğunu görmekteyiz.
Aşağıdaki grafikte yer alan veriler en az 5 mağazası veya en az 3 milyon € cirosu olan perakende zincirlerini içerir. Grafikte yer alan perakende zincir sayısı 172 tanedir. Bunların,
- 29 tanesi moda ve giyim,
- 21 tanesi kişisel bakım,
- 18 tanesi ise ayakkabı ve deri sektörlerinden oluşmaktadır.
En çok satış yapan perakende pazar analizinde yer alan 4 markasının logosu aşağıdaki gibidir.
Sonuç
Nüfusun %50’si kırsalda yaşıyor. Ülke nüfusu her geçen gün azalıyor.
Ülkenin ekonomik durumuna baktığımızda ülkede enflasyon, işsizlik oranları düşük gözükmektedir.
Yoksulluk oranı ise düşüktür. Kişi başına düşen GSYİH’sı artmaktadır.
Eğer Romanya’ya açılma kararını alınırsa müşteri alışkanlıkları, hangi sektörde boşluk olduğu, ülkeye giriş stratejisi ile birlikte kanunen yapılması gerekenler iyi analiz edilmelidir.