Küresel ekonomi, tıpkı diğer krizlerde olduğu gibi bu krizde de mevcut durumda olumsuz etkilenir ve kırılgan durumdadır.
Dünya borsaları ve dünyanın en büyük şirketlerinin piyasa değerleri ciddi kayıplar veriyorlar. Haliyle tüm sektörde salgının etkisini minimize etmek için ekonomik tedbirler alınmaktadır.
Öte yandan tüketimin belirli alanlarda devam ettiği ve değişen talep dengesi şirketlerin tüm planlarını alt üst etmiş durumda. Başta ulaşım, turizm, spor gibi sektörler ciddi bir değer kaybının içerisine girdiler. Tabi öte yandan devam eden tüketim zorunlulukları ile birlikte pozitif ve negatif ayrılan sektörler ortaya çıkmış durumda.
Sektörlerin Değişim Durumları
Krizin ülkemizde yarattığı talep dengelerindeki değişiklik sektörleri doğrudan etkilemesi ile birlikte, bazı sektörlerde ayrışım değerleri çok daha yüksek bazılarında ise beklenenin üzerinde gerçekleşmiştir. Örneğin toptan satış ve perakende sektörü %25,4 pozitif ayrışım gösterirken, turizm sektöründe -%21,4 negatif ayrışımlar gerçekleşmiştir.
Sektörlere göre gösterilen ayrışım değerleri aşağıdaki gibidir :
İnceleyebileceğiniz üzere çoğu sektörde beklenen şekilde negatif ayrışımlar gerçekleşmiştir. Özellikle Turizm, Spor, Ulaştırma ve Tekstil & Deri sektörleri %15’in üzerinde negatif ayrışmıştır.
Bu durum kriz dönemi talep düşüklüğü ve kriz sonrası kısa vadede yıkıcı bazı etkilerin de göstergesi niteliğindedir.
Kriz döneminde tüketici davranışları tamamen temel ihtiyaçlar özelinde yoğunlaşmış durumdadır. İnceleyebileceğiniz üzere; sigorta, hizmet, telekomünikasyon sektörleri pozitif ayrışmış durumdadır. Fakat krizi bir bütün olarak ele aldığımızda tüm dünya endekslerinin değişkenlik gösterdiği böyle bir durum içerisinde ekonominin kırılganlık göstermesi çok normal karşılanır.
Öte yandan Türkiye’de borsada yer almayan ve hizmet veren bazı sektörlerde artan tren içerisindedir. Online marketler, Yemeksepeti ve Getir gibi şirketlere olan talep artışı bu dönemde öne çıkmaktadır.
Pozitif Ayrışan Sektörleri Neler Bekliyor?
Mevcut durumda stok yapılan bazı ürünlerin taleplerin azalmalar yaşanarak bir süre talep azlığı ardından sektörde normalleşme beklenmektedir.
Bazı ürünlerde talep artışı birdenbire azalmayıp, yavaşlayarak stabil duruma geçebilir. Toplum hafızası bu ürünleri kullanmaya bir süre daha devam edip ardından normalleşme sürecine geçilecektir.
Negatif Ayrışan Sektörleri Neler Bekliyor?
Talep düşüşü yaşatan ve negatif ayrışan sektörlerde öncelikli bir zamana yayılmış şekilde normalleşme gerçekleşebilir. Makine üretim, inşaat gibi yatırım kaynaklı sektörlerde devlet teşviki sağlanmaması durumunda gecikmeli bir normalleşme yaşanması söz konusudur.
Mevcut durumda yatırım harici negatif ayrışan sektörlerde ise, önce nispeten daha hızlı toparlanma sonrasında normalleşme beklenmektedir. Örneğin eğlence ve restoran, etkinlikler gibi sektörlerde sürecin sonunda talep hızlı bir yükseliş gösterecek, ardından normalleşecektir.