Pandemi sürecinin algısal olarak azalması ve evde kalınan sürelerinin normale dönmesinin ardından Perakende sektöründe gözler bir süredir cirolar, müşteri dönüşüm oranları, KPI karşılaştırmalar üzerinde dönmüş durumda.
Temmuz ayını nispeten -en azından beklenilenden -iyi geçiren sektör, Ağustos ayında turizmin etkisiyle ciddi azalmalarla karşılaştı.
Şok satın alımı dediğimiz, normalin üzerindeki ciro oynamalarının da normale dönmesi ile süpermarket alışverişlerinde de oranlar Ağustos ayında bir önceki yıla göre çok parlak değil.
Lüks segmentte satın alım oranları, orta segmente hitap eden markalara göre daha geç normale dönerken Temmuz ayında özellikle bayram alışverişi gibi etkiler orta segment markalara can suyu oldu.
Hal böyle olunca özellikle Alışveriş Merkezlerinde kira ve ortak alan gideri sorunsalı tartışmaları Ağustos ayında da tekrar gün yüzüne çıkmaya başladı. Birçok marka kısa çalışma ödeneği kapsamında mağazalarını tam zamanlı çalıştırmazken yaşanan ciro kayıpları markalar için düşündürücü olmaya başladı.
AVM’lerde kapı girişlerindeki oranlar Temmuz ve Ağustos aylarından geçen yıla göre -%30 oranlarında seyrederken ciro üzerindeki kayıplar -özellikle Ağustos ayı ile birlikte- bu oranın üzerinde seyrediyor.
Elektronik satın alımlardaki pandemi sonrası artış oranları ise normale dönmüş durumda. Haziran ve Temmuz aylarında gerçekleşen %15 – 20 oranlarındaki artış Ağustos başı ile birlikte %5 oranlarına düşmüş durumda. LFL rakama vurulduğunda bu oran elbette küçülme olarak yorumlanır.
Süpermarketler, anchor moda mağazaları, teknoloji mağazalarındaki bu oranlar AVM’lerin ciro düşüşlerini Ağustos ayında ciddi aşağılara çekiyor. Turizm getirisinin en yüksek olduğu Ağustos ayında özellikle turizm girdisi yüksek olan Alışveriş Merkezlerinde oranlar daha da iç karartıcı.
Peki bu rakamlar fiziksel perakende sona eriyor yorumunu bize yaptırır mı?
Bu yorumu ülkemizde yapmak çok zor. Özellikle Alışveriş Merkezlerinin Türkiye’de edindiği misyon, fiziksel perakendenin en önemli itici gücü. Öte yandan pandemi sonrası, daha doğrusu kısa çalışma ve işten çıkarma yasaklarının sona ermesi sonrasında yaşanacak oranlar tüm sektörleri ciddi anlamda etkileyecek gibi görünüyor.
Bu gelişmeler fiziksel perakendeciliği sona erdirmese bile, prestij mağazacılığı gibi kavramlara ciddi zarar verecek gibi görünüyor. Müşteriyi izlemeyen perakendecinin bu dönemde ayakta kalması daha da zor olacak. Sadece satın al ve sat üzerine odaklanan sektörün evrilmek zorunda olduğu bir dönemdeyiz.
Kalburüstü birçok perakendeci mağaza müşteri KPI’larını ezebere biliyorken, önümüzdeki süreçte AVM Yönetimlerinin de bu KPI’lar üzerine odaklandığını gözlemleyeceğiz. Yalnızca ortak alanlarını kendi sorumluluğu olarak benimseyen yatırımcı anlayışı ciddi sekteye uğramaya başladı bile.
Öte yandan tartışmamız gereken konulardan bir diğeri de, perakende sektöründe yaşanacak iş kayıplarının sektöre olan etkisi olmalı. Halihazırda zor olan sektör şartlarının, çalışanlar üzerinde yaratacağı ekstra baskı sektörde yaşanan hizmet kalitesinde ciddi düşüş sinyalini beraberinde getiriyor. Nitekim birçok mağaza için bu durum baş göstermeye başladı bile. Kısa çalışma döneminde kişi başına düşen iş yükünün artması, sektörün hizmet kalitesinde ciddi sorunlara yol açmaya başladı.