İşim gereği ilgilendiğim konularda yurtdışı ve yurtiçi kaynakları devamlı takip ediyorum. Bi’Sektör de bu kaynaklarım içinde önemli bir yer tutmaya başladı, perakendenin nabzını tutuyor, perakende gündemi ve yenilikleri takip etmek için verimli bir içerik sunuyor. Bu hafta bu içeriğe ben de katkı yapmak ve son günlerde dikkatimi çeken konulardan size birkaç alıntı yapmak istedim. Pazar yerleri önemli bir konu, ilk örnek bu konuda ve önü açık olan “Dikey pazaryerleri” hakkında, devamında perakendenin en büyük konusu (belki sorunu!) olan yeni ürün arayışı “giyilebilir teknoloji” ilginizi çekecek, “fast fashion” ile ilgili AB’de yeni gelişmeler var, her yerde karşımıza çıkan sürdürülebilirlik bu sektörü biraz yavaşlatabilir ama uzun vadede yararlı konular geliyor. Son olarak ise Amazon’un mağaza kapanışları var…
Dikey pazaryerleri için yeni örnekler
E ticarette pazar yerleri çok hızlı büyüme gösterdiler. Bu büyüme devam ediyor ama belirli bir şekilde yeni yönlenmeler de var. Köklü ve muteber markaların ne boyutta olursa olsun kendi siteleri ve çevrelerindeki firmalar ile oluşturacakları mini eko sistemler ile daha kârlı ve fiyat baskısına girmeden kendi e ticaret sitelerine yatırım yapmaları hızla artıyor. Örnek olarak Nike-Ikea-Birkenstock gibi markalar aldıkları kararlarla Pazar yerlerinde satış yapmayacaklarını bunun yerine kendi siteleri üzerinden e ticarete devam edeceklerini açıkladılar. Lüks markalar zaten hiç girmiyorlar.
Farklı bir trend ise yine büyük ve güçlü markaların kendi pazaryerlerini oluşturması şeklinde devam ediyor. Bu konuyla H&M’in yaptığı çalışmaya buradan erişebilirsiniz. Farklı bir sektörden yeni bir çalışmayı ben burada aktarmak istiyorum.
Superdrug Stores (Superdrug) UK kökenli bir sağlık ve kozmetik ürünleri perakendecisi ve Boots UK’den sonra geliyor.
Superdrug, premium ve yeni kurulan markalar için çevrimiçi pazaryeri başlatacak ve müşterilerinin temel değerleriyle uyumlu markalara odaklanacak. Dikey Pazar yerinin bu yılın Eylül ayında açılması planlanıyor.
Ürünlerini ilk kez çevrimiçi platform üzerinden sunmak isteyen premium markalardan start-up’lara yüzlerce markayla ortaklık kurarak yeni bir dikey pazaryeri olacak bu yatırım önemli dönüşümlerin de göstergesi oluyor. Sağlık ve güzellik perakendecisi, pazardaki yenilikler için listeleme engellerini kaldırmayı ve sektördeki çeşitliliği teşvik etmeyi amaçlıyor.
Pazar yerleri ve geleceği ile ilgili bir değerlendirme yazıma da bu link üzerinden ulaşabilirsiniz.
Perakende için yeni ürün kategorileri
Perakende için en önemli konulardan birisi kategori yönetimi ve bu kategoriler için yeni ürün arayışıdır. Özellikle yeni bir ürün (daha önce örneği olmayan) veya birkaç özelliği üzerinde taşıyan yenilikçi ürünleri bulup raflara koymak her kategori sorumlusunun hayalidir. Böylelikle hedefler daha kolay gerçekleşir, mağaza personelinin kolay ve hızlı satılan ürün ile morali yükselir vb.
Bu tür bir kategoriye örnek olarak sağlık konusunda yeni ve hızlı gelişmeler var.
Örnek olarak çocukların %42’sinde görülen miyopluğu tedavi edebilen lensler de yakın zamanda FDA tarafından onaylandı ve durum arttıkça daha yaygın hale gelebilir.
Veya Startup Mojo Vision adlı bir start up tarafından geliştirilen ve göz tarafından kontrol edilen küçük ekranlar vasıtasıyla boyna takılan bir bilgisayarla düşük görmeyi tedavi eden akıllı kontakt lensler yakında FDA onayı alabilir.
Hava kirliliği, giyilebilir cihazların ele alabileceği başka bir sağlık sorunudur. Avrupa kentsel nüfusunun %77’si ve büyük şehirlerin %49’undan fazlası, WHO yönergelerinin üzerindeki kirlilik seviyeleriyle yaşıyor. Benzin-dizel motorlu arabalardan kaynaklanan kirlilik önümüzdeki 30 yıl içinde tahmini olarak 1,2 trilyon dolarlık sağlık sorununa yol açacak. Yenilikçi maskeler, özellikle pandemi azaldıktan sonra bile devam eden kullanımları ile bu süreci yavaşlatabilir. Bu yıl içerisinde Dyson, hava filtresi görevi gören gürültü önleyici kulaklıkları piyasaya sürecek. Razer’ın bir başka giyilebilir hava temizleyicisi, maskeden gelen sesin bastırılmasına yarıyor.
Fast fashion perakende için soru işaretleri
Avrupa Birliği, moda endüstrisini yeniden şekillendirebilecek bir hareketle giysilerin çevre dostu olmasını sağlamak için yeni kurallar getirdi. Kurallar, Zara, H&M ve Shein gibi hızlı moda şirketlerini aşırı tüketimi destekleyen iş modellerinden uzaklaşmaya zorlayacak. AB’nin taleplerini karşılamak için moda ve tekstil üreticilerinin, 2030 yılına kadar döngüsel bir iş modelini benimsemeleri gerekecek.
Birçok hızlı moda şirketi 2021’de rekor kar elde etti. Hızlı modaya yeni başlayan Çinli Shein, geçen yıl toplam alışveriş uygulaması indirmelerinde Amazon’u geride bıraktı ve yakında 100 milyar dolarlık bir değere ulaşabilir. Bu şirketler tüm moda endüstrisinin zirvesinde olduğundan, yeni kurallar uygulanmadan yollarını değiştirmek çok zor olacak. AB kuralları, şirketleri ürün tasarımı ve malzeme seçiminde, yeniden kullanılabilirliği daha yüksek bir öncelik haline getirmeye zorlayacak. Ayrıca satılmayan ürünlerin imhasını da yasaklayacaklar.
Daha büyük amaçlarından biri, kıyafetlerin doğrudan atığa sevk edilmesini 2030 yılına kadar tamamen sona erdirmek. Şirketlerin, her bir ürününe, nasıl geri dönüştürülebileceği veya yeniden kullanılabileceği hakkında bilgi içeren etiketler eklemesi istenecek. Kurallar ayrıca, geri dönüştürülmüş elyafların zorunlu kullanımını minumum seviyelerde sınırlandıracak. Firmalar bu konuyla ilgili tedbirlere zaten başladıklarını belirtiyorlar; H&M zaten döngüsel ekonomi ilkelerini iş modeline dahil edeceğinin sinyallerini verdi ve Zara geçtiğimiz günlerde tüm giysilerinin 2025 yılına kadar sürdürülebilir malzemelerden üretileceğini duyurdu. Ancak bu önlemler sektörün hızlı büyümesiyle dengelenebilir. Yılda üretilen giysi sayısı 2000’den bu yana ikiye katlandı ve şu anda yılda 100 milyar giysi parçasına ulaştı. Bu yeni kuralların neden olduğu değişim, kısa vadede üretimi yavaşlatabilir ve kar marjlarını düşürebilir ama uzun vadede sürdürülebilirliği sağlayabilir.
Amazondan mağaza kapanışları
Bu haftalık son olarak Amazon ile ilgili bir haber vermek istiyorum. Amazon 2015’ten itibaren fiziki mağaza açılışları konusunda çeşitli çalışmalar yapıyor ve bu konuda iddialı olduğunu her platformda dile getiriyordu. Bununla beraber son haberler biraz farklı bir projeksiyon veriyor.
E-ticaret devi, ABD ve Birleşik Krallık’ta toplam 68 mağaza kalıcı olarak kapattığını duyurdu.
Şirket, “Amazon 4 stars, Kitap ve Pop Up mağazalarımızı kapatmaya ve Amazon Fresh, Whole Foods Market, Amazon Go ve Amazon Style mağazalarımıza ve Just Walk Out teknolojimize daha fazla odaklanmaya karar verdik” açıklamasını yaptı.
Amazon, sağlık’tan drone ile teslimata kadar birçok yeni işe veya teknolojiye girmekten kesinlikle korkmuyor. Peki fiziksel perakendede neden başarısız oldu?
İlk olarak çevrimiçi bir kitap mağazası olarak başlayan şirket, 2015 yılında Seattle’da ilk fiziksel kitap mağazasını açtı. Bu ilk lansmandan sonra Amazon, daha fazla kitap mağazasını ve sitenin en iyi puan alan ürünlerini içeren Amazon 4 yıldızlı markasının lansmanını yaptı.
Ancak şimdi bir u dönüşü yaparak, istenmeyen bir hızda olan satış büyümesinin sonucu olarak tüm Amazon Books, 4 stars ve Pop Up mağazalarını kapattığını duyurdu.
Amazon, kapanışlardan kaç çalışanın etkileneceğini açıklamadı, ancak personele şirkette başka iş rolleri veya Amazon’dan ayrılmayı seçenler için kıdem tazminatı paketleri bulma konusunda yardımcı olacağını söyledi.
Bu mağazalar müşterilere en çok satanlara göz atma ve adını ana caddelerde daha görünür kılma olanağı vererek Amazon’un marka kimliğini güçlendirme ve sağlamlaştırma fırsatı da sundular.
Amazon’un fiziksel mağazaları, 2021’de 2018’den daha düşük satış gerçekleştirdi. Fiziksel satışlar, Amazon’un son çeyrekteki toplam 137 milyar dolarlık kazancının yalnızca %3’ünü temsil ediyordu. Bu küçük yüzde de zaten büyük ölçüde şirketin kasiyersiz marketleri ve Whole Foods mağazalarından geldi.
Bu rakamlar, Amazon mağazalarındaki satış artışının diğer alanlardaki büyümeye ayak uyduramadığını gösteriyor.
Şirket İngiltere süpermarket sektörüne damgasını vurmak için ayrıntılı planlar geliştirdiği ve önümüzdeki üç yıl içinde ülke genelinde yüzlerce kasiyersiz market açacağı bildiriyor.
Amazon 2022’de 60, 2023’te 100 ve sonrasında 100’den fazla süpermarket açacak.
Kapatma nedenlerinden biri de, yeni Prime kullanıcıları edinmektense onları elde tutma stratejisinde mağazalara ihtiyaç olmadığını düşünmeleri olarak görülüyor.
Evet bu haftalık bu kadar gelecek hafta görüşmek üzere, sağlıkla kalın…