Rusya Ukrayna işgalinin yankı etkileri olarak makarna, ekmek, tahıl ve diğer buğday ürünlerinin fiyatlarının yakın zamanda Amerika içerisinde tırmanışa geçmesi bekleniyor, tıpkı benzin fiyatları gibi. Sadece Amerika değil elbette, ülkemizde de durum çok farksız değil. Hatta maalesef çok daha kötü.
Ukrayna ve Rusya’nın dünya genelindeki buğday ihracatının üçte birine yakınından sorumlu olduğu tahmin ediliyor. The Economist’e göre, bu senenin şubat ayı itibariyle buğday fiyatları halihazırda 2017-21 civarındaki ortalamasının %49 üzerinde seyrediyordu. Bu artışın temel sebebi pandemi dönemindeki kısıtlı hasat ve stoklama kapasiteleriydi. 24 Şubat’ta başlayan istiladan itibaren buğday fiyatları ekstra %30’luk bir artış gösterdi.
Tıpkı savaşın enerji fiyatlarında yarattığı etki gibi, Amerika Rusya veya Ukrayna’dan tahıl ithal eden bir durumda olmamasına rağmen iki ülke içindeki üretimde bozulma dünya genelindeki stoklamayı etkiliyor olacak.
Ukrayna hükümeti, 9 Mart tarihinde kızışmakta olan savaş ortamında yiyecek stoklarını koruyabilmek adına buğday, yulaf, darı, sığır eti gibi ürünlerinin ihracatını yasaklamıştı. Rusya’nın ihraç ettiği ürünler ise hem devam eden savaştan dolayı aksamalara uğrayabiliyor hem de sürekli olarak boykot ve yaptırım ihtimalleriyle yüz yüze.
Bölge aynı zamanda yağlı tohum, mısır gevreği, arpa, mısır hatta ayçiçeği gibi ürünlerde de öncü durumda. Hem Ukrayna hem de Rusya’da gerçekleşebilecek düşük veya tümden başarısız hasatlar dünya genelindeki birkaç yıllık yiyecek arzını etkileyebilecek potansiyelde.
Rusya Ukrayna işgali küresel yeme içme sektörüne nasıl darbe vuracak?
Bir başka temel yiyecek endişesi de gübreye erişim. Rusya günümüzde doğal gaz ve potas gibi gübre malzemelerinin tedarikinde öncü ülke konumunda. Gübre ve enerj fiyatlarının yükselmesi dünyanın her yerindeki çiftçilerin kar marjinlerine ekstra bir hasar verebilir gibi görünüyor.
Yiyecek ve gübre fiyatları savaş öncesinde halihazırda pik noktalarına ulaşmışlardı. Artan talep, bozulmalara uğramış tedarik zinciri ve tahmin edilememiş hava şemaları bu pikin en temel sebepleriydi.
Ortadoğu’daki, Güney Asya’daki ve Sahra Altı Afrika’daki ithalat bağımlısı ülkelerin ortaya çıkan yiyecek krizinden özellikle etkilenmesi bekleniyor, nitekim gelişmekte olan ülkeler de kesinlikle krizden zarar görecekler.
“Globalleşmiş bir ticaret sistemine ve çok farklı çeşitli yiyecekleri kolayca elde etmeye alışmış durumdayız.” diyor Amerikan Üniversitesi profesörü Johanna Mendelson Forman. “İnsanlar durumu market raflarında ve restoran tabaklarında çok yakında görebilecekler.”