Drone’ların kullanımı çok uzun bir süredir hayatımızda var ve kullanım alanları genişliyor. Birçok gelişmede olduğu gibi askeri alanda başlayan kullanım, tarım süreçlerinde, sınır güvenliği sağlanmasında, trafik gözlemi, meteoroloji vb. alanlarda yaygın bir kullanım sürüyor. Bununla beraber en yaygın kullanım lojistik alanında özellikle e ticaret alanında bekleniyor.
Bu köşeyi okuyanlar hatırlayacaktır, daha önce yazdığım bir yazıdan alıntı ile başlamak istiyorum: “Aslına bakarsanız, drone ile sevkiyat kara yolu ile sevkiyatın hava yoluna aktarılmış şeklinden başka bir metot değil. Bu yüzden konunun uzmanı birçok kişi tarafından büyük bir yenilik olarak görülmüyor.” Bu doğru bir yaklaşım ama birçok firma için müşterilere yenilik olarak sunulması, hız vb. avantajları ile önümüzdeki senelerde oldukça yaygın bir kullanım alanı bulacak. Yaygın kullanımdan önce her teknolojik gelişmede olduğu gibi bazı yasal izinler ve onayların alınması gerekiyor. Bu izinler için bazı temel adımlar çoktan oluşmaya başladı.
ABD’de güvenlik güçlerinin droneların izlenmesiyle ilgili bir anlaşmaya varmasının ardından, insansız hava araçlarıyla yapılan teslimatlara izin verilmesine bir adım daha yaklaşıldı.
Federal Havacılık İdaresi’ne sunulan rapor, droneların kentsel alanlar ve uzun mesafeler üzerinden uçmalarına izin vermek için drone uçuşlarını genişletmeye yönelik önemli bir adım oldu. Rapor, bu tür bir takip için gerekli olan basit özellikleri ortaya koyarken, ayrıntı olarak küçük dronların tanımlanmadan uçmaları konusunda fikir ayrılıkları oluştu. En önemli yorum; “Herhangi bir insansız hava aracının tanımlanmadan uçmasına izin vermenin potansiyel olarak tehlikeli bir boşluk” şeklinde olduğu idi.
Bu aşamadan sonra Amerikan Federal Havacılık dairesi drone güvenliği ile ilgili federal ve yerel kanun uygulayıcı kurumlarla birlikte çalışarak, endüstri ve amatör kullanıcıların yorumlarını alıp izleme için gereken düzenlemeyi hazırlamaya başlayacak.
Bu tür konularda düzenlemeler veya kurallar genelde istenmeyen bir kazadan sonra yapılmaya başlanır. Burada da böyle olmuş, havada çarpışan iki drone’un meydana getirdiği kaza bu düzenlemelerin başlaması için bir vesile olmuş. Ayrıca droneların teröristler tarafından kullanılması vb. konular da bu düzenlemelerin başlaması için önemli bir etken oluşturuyor.
Bu yasal düzenlemeler için karşı karşıya gelen iki grup var, bir tarafta lojistik vb. sektörleri temsil eden ticari gruplar ve bunların karşısında da drone havacılığını hobi olarak benimseyen amatör gruplar var.
Amatör grupları öyle sahipsiz de sanmayın, en başta 195.000 amatörü temsil eden Model Havacılık Akademisi var ve üyelerinin onlarca yıl öncesine dayanan iyi bir güvenlik siciline sahip olduğunu, droneların çoğunun uzun mesafelere uçamadığını ve tehlike oluşturmadığını savunuyorlar. Bu nedenle yeni yasal düzenlemeler ile dronelara takılması olası olan telsiz cihazları eklemek zorunda kalmadan FAA onaylı sahalarında uçmalarına izin verilmesini istiyorlar.
Ancak Alphabet, Amazon ve Ford gibi iş için dronları kullanmak isteyen gruplar, bu konuda muafiyet olmasını istemiyorlar. Ford ve CNN de dahil olmak üzere üyeleri bulunan “Commercial Drone Alliance”, droneların tanımlanmadan uçmasına izin vermenin, yasayı takip etmekle ilgilenmeyen milyonlarca operatöre gereksiz bir koruma ve düzensizlik vereceğini söylüyorlar.
Hangi izleme teknolojisinin kullanılacağı konusunda da anlaşmazlıklar var. Önerilerden birisi yalnızca kısa mesafeden izlenebilecek basit bir radyo yayınının tercih edilmesini istiyor. Diğerleri, droneların her yerde izlenebileceği daha karmaşık bir ağ yapısı talep ediyor. Rapor, drone operatörlerinin gizliliğinin korunmasını öneriyor. Öneriler kapsamında kimliklerinin herhangi bir radyo tanımlama yayınına dahil edilmesi gerekmeyecek. Bu bilgilerin sadece kolluk kuvvetleri veya FAA yetkilileri tarafından kullanılabilmesini öneriyor ve istiyorlar.
Dünyanın en büyük sivil drone üreticisi SZ DJI Technology Co., yaptığı açıklamada, raporun anlaşmazlıklara rağmen geniş kapsamda drone kullanımlarının önünü açmaya yardımcı olduğunu söyledi. Hükümetlerin ihtiyaç ve isteklerinin, seçilen teknolojilere ve bunların nasıl uygulandıklarına bağlı olarak, amatör drone kullanıcılarının karşılaşabileceği yükler, maliyetler ve kişisel veri ihlalleriyle nasıl dengeleneceği konusunda hala önemli bir tartışma var.
Sonuç olarak önümüzdeki birkaç yılda öncelikle FAA’nın yasal düzenlemeleri bunun Avrupa’daki benzer yönetmelikleri ile beraber, öncelikle e ticarette drone kullanımı konusunda önemli bir sıçrama olacak. Başta ta belirttiğim gibi drone kullanımı kara yolu yerine hava yolunun kullanılması ama yerdeki trafiği biraz hafifletmesi yönünden, öncelikle kısa mesafe teslimatlarda büyük bir ivme getirecek. Devamında hava trafiği önemli, bu tip küçük haça araçları düzgün izlenmezse hava veya karada çok büyük kazalara yol açabilir.
Sağlıkla kalın…