Türkiye’de Enflasyonu Doğru Yorumlamak – Mayıs 2022

Türkiye’nin en önemli gündemlerinden biri olan enflasyon ile ilgili analizi yaparken öncelikle örneklemleri incelemek sonrasında ana grup içerisinde ağırlıkları incelemek ve sonrasında Türkiye’de enflasyonu analiz etmek gerekiyor. Bu anlamda, Mayıs ayı verilerinin açıklanması ile birlikte enflasyon verilerini hangi açılardan değerlendirmeliyiz inceleyelim.

İşte mayıs ayı verileri ile Türkiye’de enflasyon;

Örneklem

• Madde sayısı: Yıllara göre (2016-2022) madde sayısına baktığımızda adetlerde değişiklikler olduğu görülüyor. 2022 yılında 409 adet ile analiz yapılmış.

• Çeşit sayısı: Madde sayısı 2022’de azalmasına rağmen maddeler içerisinde yer alan çeşit sayısında kısmi artış olduğu gözlemleniyor.

• İş yeri sayısı: Bilgi toplanan iş yeri sayısında ise son 7 yılın en düşük noktasında olduğu gözüküyor.

• Kira sayısı:  Kira bilgisi ise sabit bir seyirde devam etmektedir.

Örneklemler incelendiğinde daha az mal ve daha az iş yeri ile daha fazla bilgi toplanması hedeflenmiş olduğu yorumunu çıkarabiliriz.

Ana grup içindeki ağırlıklar

Toplamda 12 tane ana gruptan oluşup 2022 yılında 409 tane madde sayısı vardır.  Aşağıda yer alan grafikte ana grup ağırlarını görebilirsiniz. (Grafik içerisinde yer alan sayılar 2022 yılına aittir.) 

Ana grup içerisinde yaklaşık %25 gıda ve alkolsüz içecekler grubuna, %16,8’lik kısım ulaştırmaya ve %14,12’lik kısım ise konut grubuna aittir. 2021 yılına göre en çok payı artan grup ise ulaştırma grubudur. (2021 ağırlığı 15,49 iken 2022 ağırlığı 16,8’dir.)

• Enflasyon analizi:  Yukarıda verdiğimiz temel bilgilerden sonra aslında enflasyon verisini daha doğru analiz edebiliriz.

Aşağıdaki grafikte Tüketici enflasyonu, yurtiçi üretici enflasyonu ve ikisi arasındaki fark bilgisini görmekteyiz. 2022 yılında yurtiçi üretici enflasyonu yaklaşık %132 seviyesinde olup tüketici enflasyonu ise %73,5 seviyesindedir. İkisi arasındaki fark yaklaşık %60 seviyesine ulaşmış olarak görülüyor. Bu veriden tüketici enflasyonunun artabileceği yönünde yorum yapabiliriz.

Peki bir önceki aya göre yaklaşık %3,5 seviyesinde enflasyon artış göstermiş olarak görülüyor. Bunun sebeplerini incelediğimizde ise farkın lokanta ve oteller (0,54), ulaştırma (0,5), gıda ve alkolsüz içecekler (0,48), alkollü içecekler ve tütün(0,45) olduğunu ana başlıklar ile özetleyebiliriz.

En yüksek ana grup payı olan gıda ve alkolsüz içecekler kategorilerinin 2022 mayıs ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre enflasyonu %91,63’tür. Gıda ve alkolsüz içecekleri iki ana başlıkta inceleyebiliriz.

• İşlenmemiş gıdalar: Bu grupta taze meyve ve sebze, diğer işlenmemiş gıdalar yer almaktadır. 2022 mayıs ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre enflasyonu %97,61’dir.
• İşlenmiş gıdalar: Bu grupta ekmek ve tahıllar, diğer işlenmiş gıdalar yer almaktadır. 2022 mayıs ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre enflasyonu %86,01’dir.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubundaki enflasyonu yukarı çeken  ana grubun işlenmemiş gıdalar olduğu gözlemlenebiliyor.

Özetleyecek olursak, enflasyon ivmesel olarak artıyor. Bunun en büyük sebeplerinden biri gıda ve alkolsüz içecekler grubundan kaynaklanıyor. ÜFE bu seviyelerde olduğu sürece ve ÜFE ile TÜFE birbirine yaklaşmadığı sürece enflasyonun artamaya devam etmesi beklenmektedir.