Türkiye’deki alım gücünün zayıflaması, TL’nin değer kaybetmesi, yükselen döviz riskini en aza indirmek, markaları uluslararası Pazara dahil ederek şirketi büyütmek ve Avrupa’ya açılmak isteyen şirketler için hazırlanan perakende pazar analizi yazı dizisinde ilk durağımız Bulgaristan 😊
Bulgaristan’ın ekonomik verilerine bakıldığında serbest piyasa şartlarında ilerleyen orta düzeyde bir ekonomisi olduğu görülüyor. Bulgaristan satın alma gücü paritesine göre 2019 verilerinde dünyada 74’üncü sırada yer alıyor.
Türkiye ile sınır komşusu olan Bulgaristan, Avrupa pazarına açılmak için ilk adım olabilir. Türkiye dahil olmak üzere Batıda Sırbistan ve Kuzey Makedonya, kuzeyde Romanya, Güneyde Yunanistan ile sınırı olan Bulgaristan’ı aşağıdaki 5 ana başlıkta inceleceğiz.
• Genel Ülke Bilgileri
• Demografik yapısını
• Ülkenin ekonomik verileri
• Perakende sektörü ve veriler
• Sonuç
Genel Ülke Bilgiler
Demografik yapı
Avrupa Birliğinin toplam nüfusu 447,4 milyon, Türkiye’nin nüfusu 84 milyon düzeylerinde olup Bulgaristan’ın nüfusu 2021 yılında 6,8 milyondur. Yıllık bazlı nüfus sayısına baktığımızda nüfusta azalma olduğunu görmekteyiz.
Yukarıda da değindiğimiz gibi ülkede toplam 6,8 milyon kişi yaşamaktadır. Bu rakam 2019 yılı verilerine bakıldığında AB nüfusunun %1,4’ünü oluşturmaktadır. 3,3 milyonu erkek nüfusunu(%48,4) oluştururken geriye kalan 3,5 milyon ise kadın nüfusunu (%51,6) oluşturmaktadır. Yeni doğan ile yaşlı nüfus karşılaştırıldığında nüfusun her geçen yıl azaldığı görülüyor.
2020 ve 2021 doğum verilerine baktığımızda ise ortalamada yaklaşık 59.000 kişi doğmuştur.
2021 yılında nüfusun şehir bazlı verisine baktığımızda ülkenin başkenti olan Sofya’nın 1,5 milyon nüfus (%22,5) ile en kalabalık şehri olduğu görülmektedir. Ülke nüfusunun %50’si ise 5 şehirde yaşamaktadır.
Genel durumda tüm nüfus verileri Bulgaristan nüfusunun git gide küçülmekte olduğunu bize gösteriyor. 65 yaşın üzerindeki kişi sayısı nüfusun %21,6 sını oluşturuyor. Bu durum nitelikli iş gücüne sahip genç nüfusunun da buna paralel olarak olarak azaldığını gösterir.
Bulgaristan Ekonomik Verileri
Ülkenin GSYİH’sı 70 milyar dolara yaklaşmış olup 2019’dan 2020’ye geçerken %1,4’lük bir artış gerçekleşmiştir.
Bulgaristan’da kişi başına düşen GSYİH baktığımızda ise 2020 yılında 10.000 $ üzerine çıkmıştır. Avrupa Birliği Bölgesine baktığımızda ise kişi başına düşen GSYİH 34.000 $ üzerindedir. Aynı dönemde Türkiye’deki durum ise 8.500 $ seviyelerindedir.
2019 ve 2020 yıllarına baktığımızda Bulgaristan’ın kişi başına düşen GSYİH’sı Türkiye’yi geçmiş durumda.
Bulgaristan’ın tüketici fiyatlarındaki enflasyon verisine baktığımızda 2014 ile 2016 yılları arasında eksi enflasyon açıklamış olup son 2021 yılına baktığımızda ise yıllık enflasyon %3,3 açıklanmıştır. Aynı dönemde Avrupa Birliği enflasyonu %2,6 açıklanmış olup Türkiye’nin enflasyonu ise %19,6’dır. 2015 yılına baktığımızda hem Bulgaristan (-0,1%) hem de Avrupa Birliği (-0,1%) eksi enflasyon açıklamışlardır.
Türkiye’de ise enflasyon 2017 yılından itibaren çift hanelere yükselmiştir.
Kişi başına yoksulluk verisi incelendiğinde (günlük 1,9 $) toplam nüfusa göre yoksul kişi sayısında azalma görülmektedir. 2015 yılında toplam nüfus içerisinde oran %3,4’e çıkmış olsa bile 2019 yılına baktığımızda bu oran %0,9’a gerilemiştir.
İşsizlik oranı tabloda görülen yıllara göre 2013 yılında en yüksek seviyesine ulaşmıştır ama son 3 yıla baktığımızda %5 seviyesine oturmuş durumdadır.
Avrupa Birliği ülkelerinde ise bu oran 2010 – 2021 yılları incelendiğinde 2013 yılında en yüksek (%11,30) seviyesinde çıksa da 2018 yılından itibaren %7 seviyelerine oturmuştur. Türkiye’de ise en düşük seviye 2012 yılında %8,10’dur. 2021 yılına baktığımızda da %13,40 seviyesinde olup 2010 – 2021 yılları arasında en yüksek seviyeye ulaştığını görmekteyiz.
2021 yılında toplam 3,4 milyon kişi istihdam ediliyor olup bunların 2,6 milyonu ücretli çalışanlardan 860 binlik kısmı da serbest meslek sahiplerinden oluşmaktadır.
Bulgaristan’da şirketlerde çalışan kişi sayısına göre inceleme yaptığımızda 9 kişiye kadar olan işletmelerin oranı %93 civarında olup 10-49 kişi çalışanı olan işletmelerin oranı %5,7’dir.Türkiye’ye baktığımızda ise 9 kişiye kadar olan işletmelerin oranı %95 civarında olup 10-49 kişi çalışanı olan işletmelerin oranı %4 seviyesindedir. Türkiye’de 9 çalışana kadar işletme oranı Bulgaristan’a göre daha fazla olduğu görülmektedir.
Perakende Pazar Analizi ve Veriler
Toptan ve perakende ticaretin kapsadığı alanda yaklaşık 381.000 kişi çalışmaktadır. Son 3 aydan beri benzer seviyelerdedir.
2015 yılı baz alındığında perakende ticareti hem gıda, içecek ve tütünde hem de gıda dışı ürünlerde artış göstermektedir. Son 2 aya baktığımızda gıda dışı ürünlerin perakende ticareti gıda, içecek ve tütün perakende ticaretini geçtiği görülmektedir.
2020 yılı satış gelirine baktığımızda en çok satış yapan 30 perakende markası (4,8 milyar €) aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
• Kaufland Bulgaria listedeki toplam cironun yaklaşık %19’unu tek başına yapmaktadır.
• Listede yer alan ilk 5 perakende markası listedeki toplam cironun yaklaşık %56’sını tek başına yapmaktadır.
En çok satış yapan 3 perakende markasının logosu aşağıdaki gibidir. 3 markada süper market olarak hizmet vermektedir.
Sonuç
Nüfusun %50’si 5 şehirde yaşıyor ve ülke nüfusu her geçen gün azalıyor.
Ülkenin ekonomik durumuna baktığımızda ülkede enflasyon, işsizlik oranları düşük gözükmektedir. Yoksulluk oranı ise düşüktür. Kişi başına düşen GSYİH’sı kısmi olarak artmaktadır.
Ülke genelinde 9 ve daha az personel çalıştıran işletme sayısı ise %92 seviyesindedir. Rakipleri incelediğimizde ise ülkede yıllardır olan oturmuş markalar yer almaktadır.
• Pazarı küçülen,
• GSYİH’sı 2018-2020 tarihlerde 68 Milyar $ seviyesinde olan,
• Yıllardır markalaşmış olan şirketlerin olduğu bir pazardan pay almak oldukça zordur.
Bu kısıtlı bilgilerle pazara giriş yapılmakta iki kez düşünülmesi gerekmektedir. Eğer Bulgaristan’a
açılma kararını alınırsa müşteri alışkanlıkları, hangi sektörde boşluk olduğu, ülkeye giriş stratejisi ile
birlikte kanunen yapılması gerekenler iyi analiz edilmelidir.