Türk perakendesi 2022 yılında rakamsal büyümesini enflasyonunda etkisiyle artırmaya devam ediyor. Peki genel verilerin yanında, Türkiye’deki en önemli perakendecilerin sektördeki satış, brüt karlılık ve net karlılık rakamları ne durumda? Daha da önemlisi, enflasyon baskısı ile rakamlarda görülen bu büyüme sürdürülebilir mi?
İşte bu soruların cevabını bulabilmek adına, borsa açık 9 perakende şirketi bu yazıda incelenmiştir. Öncelikle değerlendirmeye başlamadan önce, bu şirketlerin tamamının birbiri ile rakip olarak değerlendiremeyeceği fakat kendi kategorilerinde sektörel görüş oluşturması açısından karşılaştırıldığını belirterek başlayalım.
Peki bu yazıda bizi neler bekliyor?
- İncelenen şirketler ve sektörleri,
- Cirolar,
- Brüt kar analizi,
- Net kar analizi
- Ciro, brüt kar marjı, net kar marjına göre özet gösterimler ve sonuç
O halde başlayalım…
Türk perakendesinde incelenen şirketler ve sektörleri
Halka arz edilmiş şirketleri incelediğimizde perakende sektörünü üçe ayırabiliriz.
- Gıda Market
- Moda & Giyim
- Teknoloji Market
Bu sektörler içinde yer alan şirketler birbirine tam olarak rakip olmasalar dahi, kendi sektörleri özelinde hepimizin aklında bir fikir oluşacaktır.
Aşağıda yer alan şemada, baz alınan Türk perakendesine ait şirketlerin kırılımı yer alıyor. (Takip edilebilmesi için 2022 yılı verilerinde aşağıdaki renkler kullanılacak, 2021 yılı verileri turuncu renk ile gösterilecektir.)
Cirolar
Halka arz edilmiş perakende şirketlerinin 2021 – 2022 birinci çeyrekteki ciro karşılaştırma analizi aşağıdadır.
2022 birinci çeyrek ciro analizi aşağıdaki gibidir.
- Gıda market perakendesi 55,2 Milyar TL’lik ciroya ulaşmış olup bir önceki yılın aynı dönemine göre satışlarını %67 arttırmıştır.
- Moda & Giyim perakendesi 2,6 Milyar TL’lik ciroya ulaşmış olup bir önceki yılın aynı dönemine göre satışlarını %147 arttırmıştır.
- Teknoloji market perakendesi 2,8 Milyar TL’lik ciroya ulaşmış olup bir önceki yılın aynı dönemine göre satışlarını %95 arttırmıştır.
Halka arz edilmiş, inceleme yapılan şirketlerin toplam cirosu yaklaşık 60,5 milyar TL olup 55,2 milyar TL‘si gıda-market perakendeden gelmektedir. 60,5 milyar TL’nin 27,3 milyar TL’sini (%45) ise bu sektörde BİM tek başına karşılamaktadır.
Brüt kâr analizi
Halka arz edilmiş perakende şirketlerinin 2021 – 2022 birinci çeyrekteki brüt kâr karşılaştırma analizi aşağıdadır.
2022 birinci çeyrek brüt kâr içindeki payları aşağıdaki gibidir.
- Gıda markette ciro (geçen yıla göre) %67 artarken, brüt kâr tutarı %70 artmıştır. Brüt kâr marjı %1,89 puan artmıştır.
- Moda & Giyimde ciro (geçen yıla göre) %147 artarken, brüt kâr %188 artmıştır. Vakko ve Mavi brüt kâr marjlarını bir önceki yılın aynı dönemine göre sırasıyla %26,8 puan ve %14,3 puan arttırırken Suwen’in brüt kâr marjı bir önceki yılın aynı dönemine göre %1,8 puan düşmüştür. Elbette bu üç şirket doğrudan birbiri ile rakip olmadığı için (hedef kitle ve kategori karşılaştırması açısından) karşılaştırmayı kendi aralarında değil, kendi sektörleri genelinde düşünmek daha olacaktır.
- Teknoloji markette ciro (geçen yıla göre) %95 artarken, brüt kar %98 artmıştır.
Aşağıdaki tabloda 2021 ile 2022 yıllarının birinci çeyrek brüt kâr marjları sektöre göre kıyaslanmıştır.
| Brüt kâr marjı 2021 | Brüt kâr marjı 2022 | |
| Süper Market | %21,2 | %21,6 |
| Moda & Giyim | %49,8 | %58 |
| Teknoloji Market | %17,2 | %17,5 |
2021 – 2022 birinci çeyrek brüt kâr marjlarına baktığımızda,
- Gıda market brüt kâr marjı 2021 yılında %21,2 iken 2022 yılında %21,6 gerçekleşmiştir.
- Moda&Giyim brüt kâr marjı 2021 yılında %49,8 iken 2022 yılında %58 gerçekleşmiştir.
- Teknoloji market brüt kâr marjı 2021 yılında %17,2 iken 2022 yılında %17,5 gerçekleşmiştir.
- Vakko ve Mavi brüt kâr marjını en çok arttıran şirketlerdendir. (İncelenen veriler arasında)
Net kâr analizi
2022 birinci çeyrek net kâr içindeki payları aşağıdaki gibidir.
- Gıda market 1,6 Milyar TL’lik net kâra ulaşmış olup bir önceki yılın aynı dönemine göre net kârını %83,3 arttırmıştır.
- Moda & Giyim 392 Milyon TL’lik net kâra ulaşmış olup bir önceki yılın aynı dönemine göre net karını %998 arttırmıştır.
- Teknoloji market 2021 birinci çeyreğinde 2,4 milyon TL olan net kârını 2022 yılının birinci çeyreğinde 58 Milyon TL’ye çıkarmıştır.
Net kâr grafiği aşağıda gözükmektedir.
Türk perakendesinde, baz alınan şirketlerde yaklaşık 2 milyar TL kâr edilmiştir. TL olarak en yüksek net kâra sahip olan şirket BİM, 2022 birinci çeyrekte zarar eden şirket ise Carrefoursa’dır. Moda & Giyim, net kârı %998 arttırmışken teknoloji market net kârı %2.359 arttırmıştır.
(Grafikteki veriler milyon TL olarak okunmalıdır.)
2021 – 2022 birinci çeyrek net kâr marjlarına baktığımızda,
- Gıda market net kâr marjı 2021 yılında %2,7 iken 2022 yılında %2,9 gerçekleşmiştir.
- Moda & Giyim net kâr marjı 2021 yılında %3,3 iken 2022 yılında %14,9 gerçekleşmiştir.
- Teknoloji market net kâr marjı 2021 yılında %0,2 iken 2022 yılında %2 gerçekleşmiştir.
Mavi ve Vakko net kârlılık oranını en fazla arttıran şirketlerdendir.
Ciro, brüt kar oranı, net kâr oranına göre özet gösterimler ve sonuç
İncelenen tüm sektörlerde brüt kârlılık benzer oranlarda olup net kârlılık şirket stratejisine, operasyonel verimliliğe, iş yapış şekline göre değişiklik göstermektedir. Aşağıdaki grafikte 2022 yılının ilk çeyreğindeki durum özetlenmiştir. Moda & Giyim hem brüt kârlılıkta hem de net kârlılıkta diğer sektörlere göre daha iyi konumdadır.
Aşağıdaki grafikte ise gıda market 2021 birinci çeyrek ile 2022 birinci çeyrek kıyaslamasını görüyoruz. Operasyonel verimlilikte sağladığı avantaj ile 2022 birinci çeyrekte en yüksek net kâr marjına sahip şirket BİM’dir. Migros ise brüt kâr marjını kısmi arttırmasına rağmen net kâr marjı düşmüştür.
Aşağıdaki grafikte Moda & Giyim 2021 birinci çeyrek ile 2022 birinci çeyrek kıyaslamasını görüyoruz.
- Mavi ve Vakko brüt kâr marjını arttırırken aynı zamanda net kâr marjını da arttırmıştır.
- Suwen, kısmı olarak brüt kâr marjını azaltmışken net kâr marjını arttırmıştır.
Suwen’in sektör ortalamasına göre net kar marjı düşük olarak görülüyor. Böyle görülmesinin en önemli sebeplerinden biri “Pazarlama Giderleri” kalemindeki gider oranının sektöre göre yüksek olmasından
kaynaklanmaktadır.