Geçtiğimiz Aralık ayında Ralph Lauren en yeni mağazalarını açtı. Fakat bu mağazalar Milano, Tokyo ve New York gibi genişleyen metropol şehirlerinde bulunmuyor. Moda ve Metaverse işte tam olarak bu noktada başlıyor. Bu mağazalar günlük 47 milyon aktif kullanıcıya sahip Roblox’un çevrimiçi dünyasında yer alıyor. Kış sezonu için 5 doların altında fiyatlara sahip sanal şişme ceketler, ekose bereler ve diğer retro kayak giysileriyle, 7/24 açık olan ve dünyadaki herkesin sadece birkaç tıklamasıyla erişebileceği mağazalardan bahsediyoruz.
Ralph Lauren, Gucci, Balenciaga ve diğer markaların dijital giyim ve aksesuarları için gerçek para talep etmesiyle, moda endüstrisinin sözde Metaverse’i nasıl araştırmaya başladıklarını görüyoruz. Kulağa ne kadar garip gelse de, Morgan Stanley, Metaverse’in önümüzdeki on yılda lüks endüstrisi için 50 milyar doların üzerinde bir fırsat sunabileceğini tahmin ettiği, yeni bir altın madeni olarak müjdeliyor.
Metaverse ne değildir?
Metaverse, alışveriş yapabileceğiniz, restoranlarda yemek yiyebileceğiniz, konserlere katılabileceğiniz, hemen hemen gerçek dünya deneyimi sunan ve kendinize ait bir dijital kimliğinizin olduğu sanal evrendir. Bu evren Roblox gibi çeşitli çevrimiçi oyun platformlarında şekillenmeye başlasa da hala hayatımızda teorik kalıyor ve genel olarak bir anlam kargaşasına yol açıyor. Son zamanlarda sizler de 3D modellemeler ile yapılan çalışmalarla Metaverse’ün sıklıkla birbirine karıştırıldığını görmüşsünüzdür.
Bu yeni bir fikir mi?
Tam olarak değil. İnsanlar yıllardır çevrimiçi video oyunlarına dalmış durumdalar ve markalar da bu sektörde yer alıyor. Adidas, Armani ve Calvin Klein, 2007’de yaklaşık bir milyon üyeye sahip çevrimiçi sanal bir dünya olan Second Life’da dijital modayı daha önce denediler. 2012’de Diesel, The Sims’de giysi ve mobilya satmaya başlamıştı. 2019’da Louis Vuitton, League of Legends’daki oyuncular için birkaç oyun karakterine özel sanal bazı kostümler geliştirmişti.
Peki, neden hala gündemde?
Aslında yaşamış olduğumuz pandemi süreci bu durumu etkiliyor. Kamu güvenliği kısıtlamaları dünya çapında milyonlarca insanı karantinaya ve sosyal mesafeye zorlarken, insanlar internette önemli ölçüde zaman harcamaya başladı. eMarketer’e göre ABD’deki yetişkinler 2021 yılında dijital bir cihazda günde ortalama 7 saat 50 dakika harcadı ve 2019’ a göre bu rakam %15 arttı.
Facebook, Metaverse’de önemli bir oyuncu olma hedefiyle Ekim ayında adını “Meta” olarak değiştirdiğini duyurduğunda da büyük ilgi gördü. Bunu gerçeğe dönüştürmek için bu yıl 10 milyar dolar harcadı ve önümüzdeki yıllarda da daha fazlasını harcayacak gibi görünüyor. Bill Gates de önümüzdeki üç yıl içinde çalışma toplantılarının Metaverse’e kayacağını öngörüyor.
Pandemi sırasında defileleri internete taşıyan ve dijital alanda müşterilerle nasıl bağlantı kuracaklarını düşünen markalar, şimdi Metaverse stratejilerini bulmak için yarışıyor. Balenciaga bir Metaverse bölümü yaratıyor. Gucci, Burberry ve Dolce & Gabbana da sanal modada yer alan markalardan. Nike geçen aylarda sanal bir spor ayakkabı tasarımcısını bünyesine kattı. bunlar yaşanan bazı gelişmeler.
Moda ve Metaverse ilişkisi nedir? Markalar neden ilgi duyuyor?
Birincisi, dijital ve çevrimiçi ortamda önemli ölçüde zaman harcamaya alışmış Z kuşağı gibi yeni nesil müşterileri kendine çekmenin çok iyi bir yolu. Amsterdam merkezli dijital moda evi olan The Fabricant’da yaratıcı stratejiyi yöneten Michaela Larosse bu konu ile ilgili “Onların fiziksel ve dijital yaşamları eşit öneme sahip” diyor.
Aynı zamanda son derece kazançlı yeni bir gelir akışı gibi görünüyor. Morgan Stanley’e göre Metaverse, lüks markaların toplam pazarlarını 2030 yılına kadar %10’un üzerine genişletmesine yardımcı olabilir, bu da 50 milyar dolardan fazla ek gelir anlamına geliyor.
Bir düşünün: Dijital bir ürünle hammadde satın almaya, işçilik için para harcamaya, üretimle uğraşmaya veya dünyanın her yerine bir şey göndermeye ihtiyacınız yok. Markaların hâlihazırda dijital alandan alıp yeniden tasarlayabilecekleri geniş bir koleksiyon arşivi var. Ayrıca ilk satıştan kâr elde etmekle kalmıyorlar, bir ürün yeniden satıldığında telif ücreti alabilecekler.
Dijital bir moda girişimi olan DressX’e göre, tek bir dijital giysinin üretimi, fiziksel bir giysiye göre %97 daha az karbon ve 872 galon daha az su gerektiren sürdürülebilir bir moda. Ayrıca sezon sonunda fiyatlarının indirilmesi, bağışlanması veya imha edilmesi gereken bir artık envanter de içermiyor.
Neden biri var olmayan giysilere gerçek para harcasın ki?
İyi bir soru. Cevap şuna benziyor: İnternette çok zaman geçiriyorsanız, muhtemelen avatarınızın nasıl göründüğüne önem veriyorsunuzdur. Markaya göre her beş Roblox kullanıcısından birinin avatarını günlük olarak güncellediği tahmin ediliyor.
The Estée Lauder Companies’in küresel teknoloji inovasyon müdürü Dylan Gott‘a göre “İnsanlar dijital dünyalarda giderek daha fazla zaman harcadıkça, kendilerini dijital dünyalarda nasıl tasvir ettikleri konusunda giderek daha bilinçli hale geliyorlar”.
Başkaları için bu bir yatırım fırsatı olarak da görülüyor. Birisi NFT (blok zincirine depolanan bir tür dijital varlık olan karşılığı olmayan bir token) satın alırsa ve değeri artarsa kâr elde etmek için yeniden satabilir. Örneğin 2019’da The Fabricant, 54 Ether yani yaklaşık 9.500 dolar karşılığında “Iridescense” adlı ışıltılı gümüş bir elbise sattı. Bu varlığın bugünkü değeri 200.000 doların üzerinde.
Ücretleri ne kadar?
Bazı sanal moda ürünleri ucuz bazıları ise pahalıdır. Örneğin Eylül 2021’de Balenciaga, yaklaşık 1.000 V-Bucks (Fortnite’da kullanılan para birimi) fiyatla Fortnite “kostümlerini” piyasaya sürdü. Ralph Lauren ise kışlık kıyafetlerini Roblox’ta 3 ila 5 dolar arasında satıyor.
Bazı dijital ürünler de herhangi bir fiziksel ürünün değerini aşarak binlerce hatta milyonlarca dolara satılabiliyor. Ağustos 2021’de Gucci, 350.000 Robux’a (Roblox’ta kullanılan para birimi) bir Dionysus çantası sattı. Bu da 4.500 ABD dolarına eşdeğer. Ekim 2021’de Dolce & Gabbana, “Dünya’da tam olarak bulunamayan mücevherler” ile yapılan dijital bir taç da dâhil olmak üzere dokuz parçalı NFT koleksiyonunu 5,7 milyon dolara açık arttırmaya çıkardı.
Sanal moda eşyalarını nereden satın alabilirsiniz?
En sevdiğiniz markaları satın alabileceğiniz tek bir Metaverse yok. Bunun yerine şirketler, Roblox, The Sims, Fortnite gibi mevcut çevrimiçi oyun platformlarında yer alıyor. Tipik olarak bir ürün yalnızca satın alındığı platformda giyilebilir.
Bu moda endüstrisini nasıl değiştirebilir?
Zaman geçtikçe tasarımcılar sınırları daha fazla zorlayacak gibi görünüyor. Metaverse’de bir ceket alevli bir animasyona sahip olabilir, sudan yapılmış olabilir veya gün boyunca sahibinin ruh haline göre renk değiştirebilir. Metaverse’de fizik yasalarını unutabilirsiniz.
Bu gelişim markalara ürünlerini test etmek için yeni bir fikir sunuyor. Ürünlerini dijital dünyada ilk kez piyasaya sürerek müşterilerden geri bildirim toplayacaklar ve fiziksel dünyada satmadan önce değerlendirecekler. Dijital versiyonu beğenen müşteriler, fiziksel versiyonu sipariş etmek için bir butona basıp sahip olabilecekler.
Ayrıca, endüstriyi çeşitli deneyimlere sahip daha fazla tasarımcının önünü açabilir. Örneğin, Zepeto herkesin kendi dijital kıyafetlerini yaratmasına ve platformda satmasına izin veriyor. Fabricant, Eylül ayında herkesin dijital giysiler tasarlayabileceği, satışa sunabileceği ve telif ücretlerini paylaşabileceği yeni bir girişim başlattı.
Metaverse hakkında çözülmesi gereken çok şey var ve eleştirmenler bunun asla ana akım olmayacağını savunuyorlar. Ne olursa olsun dünyanın en büyük moda markaları bunu ciddiye alıyor ve hızla ilerliyor.