Dünya Bankası‘ndan yeni bir rapora göre, Ukrayna’daki savaş, emtia fiyatlarını en azından 2024’ün sonuna kadar gıda fiyatları dahil olmak üzere tarihsel olarak yüksek seviyelerde tutacak. Hatta Dünya Bankası, bir stagflasyon çağından korkuyor.
70’lerden Bugüne En Büyük Kriz
Dünya Bankası gıda ve enerji fiyatlarının önümüzdeki yıllarda da yüksek kalabileceği konusunda uyarıyor. 1970’lerdeki petrol krizinden bu yana emtia fiyatları bir daha hiç bu kadar keskin bir şekilde yükselmemişti, ancak şimdi savaşın etkileri ve enerji fiyatlarındaki artış gıda etiketlerini de devleştiriyor.
Rusya ve Ukrayna‘nın başlıca üreticileri olduğu gıda ürünleri ve gübreler için fiyatlar 2008’den beri en büyük artışlar olarak görülüyor.
Bu 1970’lerden beri yaşadığımız en büyük emtia şoku, gıda, yakıt ve gübre üzerindeki ticaret kısıtlamalarında keskin bir artış ile şok daha da kötüleşiyor
Gill Indermit – Dünya Bankası Başkan Yardımcısı
Bu yüzden uzmanlar bu risklerin uzun zaman boyunca hayatımızda etkilerinin olacağını söylüyorlar.
Buğday %40 Daha Pahalı
Buğday fiyatları bu yıl %40’tan fazla artacak. Bu, özellikle Rusya ve Ukrayna’dan buğday ithalatına bağımlı gelişmekte olan ekonomiler üzerinde baskı oluşturacaktır. Metal fiyatlarının 2022’de %16 artması ve 2023’te düşmesi bekleniyor, ancak hala yüksek seviyelerde kalmaya devam ediyor.
Daha az girdi kullanmak gıda üretimini ve kalitesini azaltacak
John Baffes – Ekonomist
Uzmanlar bunun kalıcı zincirleme etkileri olacağını belirtiyorlar. Enerji ve gübre gibi girdi fiyatlarındaki keskin artış, özellikle gelişmekte olan ekonomilerde gıda üretiminde düşüşe yol açabilir.
Kalıcı Gıda Fiyatları
Dünya Bankası, yükselen gıda ve enerji fiyatlarının birbirini takip ettiğini ve birbirinden ayrılamayacağını belirtiyor. Bu kadar iç içe oldukları için, bir şeylerin düzelmesi kolay olmayacak.
Birincisi, maliyetler o kadar artıyor ki, fosil veya daha temiz diğer enerji kaynaklarına geçmek için çok az kaynak kalıyor. Bu sebeple daha sürdürülebilir enerjiye geçiş gecikebilir. İkincisi, bazı emtia fiyatlarındaki artış, diğer emtia fiyatlarını da artırıyor: yüksek doğal gaz fiyatları, gübre fiyatlarını artırdı ve bu da tarım fiyatlarını artırdı.
Savaş aynı zamanda daha uzun enflasyona yol açabilecek daha pahalı ticaret modellerine de yol açıyor. Ukrayna’dan tahıl yok mu? Çin’e veya daha uzak yerlere bakalım. Ancak ticaretin bu şekilde yönlendirilmesi, daha büyük ulaşım maliyetleri içerdiğinden, muhtemelen daha pahalı olacak.