Geçen haftalarda hızlı moda (fast fashion) sektörü üzerine bu köşede bir yazım yayımlanmıştı. Merak edenler linkten ulaşabilir. Yazımda sektörün özellikle 2030 yılından itibaren karşılaşacağı yasal koşullardan bahsetmiştim. Atık yönetimi, sürdürülebilirlik vb. konularda sektörü bekleyen çok detaylı düzenlemeler var.
Bu durum en çok tedarik zinciri işleyişi açısından önemli olduğu için, sektörün tedarik zinciri işleyişi ve modellemesi üzerine biraz detay vermek istedim.
Bu sektörün adı gibi tedarik zinciri modellemeside “hızlı” tedarik zinciri modeli olarak adlandırılıyor.
Bu modelin hemen hemen tek kullanım alanı vardır. Hızlı tedarik zinciri, kısa yaşam döngüsüne sahip tekstil ürünleri üreten şirketler için en iyisidir. Müşteri bakış açısından, rakiplerin arasındaki temel fark, ürün portföylerini en son trendlere göre ne kadar iyi güncelleyebildikleridir. Bu, pazardaki rekabet, üreticilerin uygun fiyata satabilecekleri yeni ürünleri sürekli geliştirme becerilerine dayanır. Sonuç olarak, bu durumdan çıkarabilecek en önemli durum, bu sektörde rekabet eden firmaların aracı maliyetlerini azaltması gerekliliğidir. Kısa bir yaşam döngüsü ile karakterize edilen bu endüstri çerçevesinde, bu amaç zor gibi görünebilir. Ancak pazar eğilimlerini ve tüketicilerin alışkanlıklarını anlayarak, aracı maliyetini makul bir seviyede tutmak mümkündür.
Üretim, satış sezonu (veya hızlı moda endüstrisindeki koleksiyon) için her SKU başına tek bir partide planlanır. Bunun sebebi, ürün serisinin satış sezonu kısaldıkça, koleksiyondan en çok satan ürünler için ikinci partiyi üretmek ve ürünün modası geçmeden ve/veya tüketiciler alışverişten vazgeçmeden mağazalara sevk etmenin zorluğundan dolayıdır.
Firma, üç ana konu ile desteklenen sürekli portföy/koleksiyon yenilemesini teşvik etmeye odaklanmalıdır: İlk olarak tasarım aşamasından mağaza rafına kadar olan sürecin en kısa süre içinde yerine getirilmesi, devamında pazar aracılık maliyetini düşürmek için maksimum talep doğruluğu seviyelerini yakalamak ve son olarak da uygun maliyetler sağlamak için uçtan uca verimlilik gereklidir.
Hızlı modada bu tedarik zinciri modelinin başarılı olması için aşağıdaki faktörlerin uygulanmış olması gerekir:
Mevsimsel talebi yüksek olan şirketler için, gerektiğinde ek kapasite sağlayabilecek bir tedarikçi havuzu olmalıdır. Dış kaynaklı imalat, şirket içi imalattan daha pahalı olsada, uzun vadede kullanılmayan şirket içi kapasiteden daha ucuz olacaktır.
Ürün portföyünde kalıcı bir varlığa sahip olanlar olarak tanımlanan “Klasik” SKU’lar, bu modelde değil, “devamlı akış tedarik zinciri modeli” olarak tanımlanan model içinde yer alır. Örneğin H&M / LC Waikiki gibi mağaza zincirleri aynı pantolon modelini, aynı boyda ve farklı renklerde devamlı olarak mağazalarında bulundururlar.
Hızlı tedarik zinciri modeli, tahmin doğruluğu açısından en zorlu olanıdır, çünkü sürekli olarak piyasa eğilimlerini tahmin etmek zorundadır. Bu, yüksek piyasa aracılık maliyetine sebep verir; sonuç olarak gelişmiş tahmin teknikleri ve eşzamanlı bir satış ve operasyon planlama (S&OP) süreci gereklidir.
Ürün portföyleri geniş olduğundan ve sık değiştiğinden, düşük satış hacmine sahip birçok SKU olacaktır. Bu nedenle, küçük partiler üretme ve küçük miktarlarda hammadde satın alma yeteneğini geliştirmek çok önemlidir.
Hammaddelerin standardizasyonu ve çeşitliliğinin sınırlandırılması, kaynak bulma karmaşıklığını azaltır. Ek olarak, modüler işlemler ve hammaddelerin çeşitli SKU’lar arasında paylaşımı, hızlı ürün geliştirme ve verimlilik sağlamaya yardımcı olur.
Bir şirket portföy yenileme oranını yavaşlattığında veya ürün koleksiyonlarının veya pazarlama kampanyalarının ömrünü uzattığında, farklı bir tedarik zincirine geçmelidir. Örnek olarak mevsim geçişleri uzun olan dönemlerde hızlı tedarik sistemi kullanmak yerine farklı bir model uygulanabilir.
Bu tedarik zinciri modelinden yararlanan şirketlere örnek olarak katalog satışlarıyla uğraşanlar da verilebilir. Örneğin Tchibo, bu endüstri segmentindeki şirketler genellikle her üç veya dört haftada bir yeni pazarlama kampanyası başlatır ve yeni katalog da çok satan SKU’ların yüzde 50’sinden fazlasını yenilenebilir. Modaya uygun giysiler satan ve müşterileri aylık olarak mağazaları ziyaret etme eğiliminde olan perakendeciler için de uygundur. Bu perakendeciler, sadık müşterilerin her ziyaretinde yeni ürünler görmesi için, mağazalarının SKU portföyünü birkaç haftada bir güncellemelidir.
Tedarik zinciri açısından yönetimi zor bir sektördür. Fire, iade vb. konulara dikkat ederseniz hiç girmedim. Onu da ilerleyen zamanlarda bir yazı konusu yapalım.
Sağlıkla kalın…