Son yıllarda etkisini hissettiren yüksek enflasyon hem perakendecileri hem üreticileri tüketiciler ile karşı karşıya getiriyor.
Perakendeciler, geçen yıllarla kıyaslandığında bu sene harika bir alışveriş sezonunu geride bıraktılar. Ulusal Perakende Federasyonu, Kasım ve Aralık satışlarının 2020’ye göre %8,5 ila %10,5 arasında artacağını tahmin ederken, “Bu seneki harcamalarının önceki rekorları kırma potansiyeli var” diye söylemişti.
Normale dönüş için artan tüketici ivmesini algılayan Ulusal Perakende Federasyonu Başkanı ve CEO’su Matthew Shay, “Tüketiciler, gelirin artması ve hanehalkı bilançolarının hiç olmadığı kadar güçlü olması nedeniyle yılın son birkaç ayına girerken çok olumlu bir konumda.” diye belirtmişti.
Sorun şu ki, Ekonomik Analiz Bürosu’ndan kişisel gelirin Eylül ayında aslında %1 düştüğü bildiriliyordu.
1980’den bu yana sadece üç kez ortalama hane geliri bu kadar düştü, 1991’de %2,9 ve 2008’de %3,6 düşmüştü. Ve bu son iki seferden sonra, hane gelirinin girdiği çukurdan çıkması yıllar almıştı.
Enflasyonun Geleceği
Hane gelirindeki düşüşün basitçe pandeminin etkisi olduğu ve hane gelirlerinin kısa sürede düzeleceği iddia edilebilir. Veya Ekonomik Analiz Bürosu tarafından izlenen kişisel gelir verilerinin Amerikalıların ne kadar iyi durumda olduğunun daha iyi bir ölçüsü olduğu da savunulabilir. Ancak 2020’nin başından bu yana, hükümetin teşvik ödemeleri, pandeminin yarattığı durum ve hane halkının harcama alışkanlıklarında meydana gelen değişim gelir hesaplamasında belirsizlik yarattı.
Önceki durgunluklara kıyasla yaşadığımız durumun bu sefer farklı olduğunu savunun birçok ekonomist var. Ekonominin toparlanmasının, öncekilerden çok daha güçlü ve daha hızlı olacağına inanıyorlar.
Ancak daha temkinli davranan uzmanlar da mevcut. İstihdamdaki dalgalanma, işgücünden ayrılan insanlar ve daha fazla yarı zamanlı ve esnek ekonomi çalışanları göz önüne alındığında, 2022’ye kadar yavaş veya durgun bir gelir artışı dönemi öngörülüyor. Bu durum bize son dönemin yarattığı etkilerin hâlâ hayatımızda olacağını gösteriyor.
Şöyle bir gerçek var ki; kimse gerçekten ne olacağını kestiremiyor, bu yüzden yapılan tüm konuşmalar ve öngörüler bir tahminden ibaret.
Ancak çoğu ekonomist iki konuda hemfikir. Uzun bir yüksek enflasyon dönemi içindeyiz ve insanların cebindeki para günden güne eriyor.
Enflasyon ve gelir birbirinden ayrılamayacak kadar alakalı kavramlar. Nominal olarak gelire ne olursa olsun, [yüksek enflasyona göre ayarlanmış] gerçek gelir de düşecek. Bu durum bize enflasyonun artışının cebimizdeki paradan çıktığı gerçeğini tekrardan hatırlatıyor.
Şimdi dünya ortalamasına bakıldığında enflasyon Ekim ayında %6,2’yi aştığı için – 1990’dan beri görülmeyen bir seviye – ekonomistler, gelirleri ne yöne giderse gitsin enflasyonun tüketicilerin cüzdanlarından giderek daha büyük bir ısırık almasını bekliyorlar.
Kısacası ekonomistler bizi enflasyonun sinsi bir düşman olduğu yönünde uyarıyorlar. Ne kadar hızlı koşarsak koşalım yüksek enflasyona karşı geride kalıyoruz. Son zamanlarda oluşan enflasyonun herkesin hazırlıklı olduğundan daha uzun sürmesini bekleniyor. Ve düşük gelirli kesimlerin gelirlerinde yüksek gelirli gruplara göre daha fazla düşüş olacağını öngörüyorlar. Bu senaryoda, mahvolanlar yine en savunmasız olanlar, en yavaş koşanlar olarak karşımıza çıkıyor.
Bu yıl gördüğümüz güçlü perakende harcamaları, teşvik ödemeleri ve bir şeyler yapmaktan daha fazla ürün satın almaya geçiş yapan harcamalar da dahil olmak üzere birçok faktörün sonucu oldu.
Tüketicilerin hayatlarını normale döndürme konusunda çok büyük bir istekleri olduğundan, Ulusal Perakende Federasyonunun yoğun harcama beklentisini karşılamaları muhtemeldir, ancak bundan sonra tüketicilerin ceplerini korumaya çalışacakları da unutulamaz bir gerçek olarak karşımızda duruyor.
Peki yüksek enflasyon daha nelerin habercisi?
Isınmanın Zor Olacağı Bir Kış
Kış geldiğinde insanlar özellikle evlerini ısıtmak için gereken enerjinin maliyeti keskin bir şekilde arttığını fark ederler. Akaryakıt bir yıl öncesine göre %59,1 ve doğalgaz ise %28,1 arttı. Ve bu kış ortalamadan sadece %10 daha soğuk olursa, doğalgazla ısıtma maliyetinin %50 artacağı tahmin ediliyor.
Çoğu insan, doğalgaz fiyatı %28,1 arttığı için soğuk evlerinde kalmaya zorlanabilir. Walmart ABD’nin başkanı ve CEO’su olarak görev yaptığı süre boyunca Bill Simon, benzin fiyatının şirketinin temel performans göstergelerinden (KPI) biri olduğunu, çünkü benzin fiyatları arttıkça yükselen etiketler yüzünden müşterilerinin daha az alışveriş yaptığını söyledi. Ayrıca tüketiciler ödedikleri ısınma faturaları ne kadar yüksek olursa o kadar az alışveriş yapıyorlar.
Perakendecilerin bu sezonda karşı karşıya kaldıkları tüm endişelere (yeterli talep gören ürün tedariğine ve müşterilerine etkin bir şekilde hizmet vermek için yeterli sayıda işçiye) karşın, müşterilerinin gelecek yıl gelir ve kar hedeflerini karşılamak için yeterli harcama gücüne sahip olup olmayacağı sorusunu da eklemeleri gerekiyor.
İnsanlar sezonun ilk ısıtma faturasını aldıklarında perakendeciler testlerini alacaklar.
Kötüden Daha Kötüye
Ekonomist Tomic, “Tüketici harcamaları hakkında konuşurken enflasyonu görmezden gelemezsiniz” diyor. “Hane geliri enflasyondan daha hızlı artmadıkça yanlış bir tablo elde edersiniz. Çok yakın zamanda, enflasyon en büyük sorun hale gelecektir.”
Bu sezonun sezonunda perakendeciler için tek umut, üç aylık düşüşün ardından Ekim ayında toparlanan tüketici güveninin pozitif kalmasıdır. Amerikalıların doğası gereği iyimser oldukları göz önüne alındığında, önümüzdeki iki ay boyunca güvenlerinin sürmesi de muhtemel görünüyor.
IBM‘in Tüketici Yetkinlik Merkezi lideri Karl Haller’in dediği gibi, “Tüketiciler genellikle iki veya üç adım ilerisini düşünmekte iyi değiller. ABD’li tüketicinin harcamaya devam etmesine karşı bahse girmek zor.”
Enflasyonun belirgin şekilde hissedildiği dönemlerde tüketicilerin tasarrufa gitmesi işleri daha da kötüye götürecektir. Geçmiş deneyimlerimize de baktığımızda fiyat artışı olan dönemlerde tüketicilerin cüzdanlarını korumaya yöneldiklerini görebiliriz.
Masaya yemek koymak ve ihtiyaçlarının çoğunu karşılamak için – bir işleri olduğunu varsayarak – işe gitmeleri ve paralarını korumaları gerekiyor. Ve tüm bu ihtiyaçlar sadece önümüzdeki birkaç ay içinde değil, muhtemelen önümüzdeki birkaç yıl içinde daha pahalıya mal olacak.
Bu durumda yüksek enflasyon hem perakendecinin hem tüketicinin uzun bir süre daha cebini yakmaya devam edecek.