Bangladeş’te devam eden siyasi huzursuzluk, ülkenin tekstil ve hazır giyim sektörünü benzersiz derecede zor bir konuma sokuyor ve birçoğu halihazırda kaynaklarını çeşitlendirmeye çalışan küresel moda perakendecileri için önemli zorluklar yaratıyor.

Bu istikrarsızlık üretim programlarını ve tedarik zincirini etkileme potansiyeline sahiptir ve bu da gecikmelere ve daha yüksek maliyetlere yol açabilir. Küresel moda perakendecileri, türbülansın yaklaşan tatil sezonu için talebi karşılama hazırlıklarını daha da zorlaştırabileceği için her zamankinden daha fazla endişe duyuyorlar.

Bangladeş’te Tedarik zinciri kesintileri

Temmuz ayından bu yana Bangladeş, eski Başbakan Şeyh Hasina’nın istifa etmesi ve bu ayın başlarında ülkeden ayrılmasıyla sonuçlanan bir kargaşanın içinde. Bu, onun görevden alınmasını isteyen protestoların zorla bastırılması sırasında yüzlerce kişinin ölmesinin ardından gerçekleşti. Ülke şu anda Nobel Barış Ödülü sahibi ekonomist Muhammed Yunus’un başkanlığında geçici bir hükümet altında.

Uluslararası Giyim Federasyonu (IAF) Başkanı Cem Altan yaptığı açıklamada, “Giyim sektöründeki tüm aktörler gibi Uluslararası Giyim Federasyonu (IAF), Bangladeş’teki olayları, geçici hükümetin istikrar ve uzlaşı getirebileceği yönündeki güçlü umutla izliyor” dedi.

Bangladeş, Çin’den sonra dünyanın ikinci büyük hazır giyim ihracatçı ülkesi ve H&M, Zara ve Uniqlo gibi birçok küresel moda markasının üretim merkezidir. Dünya Ticaret Örgütü’ne göre ülke geçen yıl 38,4 milyar ABD doları değerinde giysi ihraç etti. Bangladeş Hazır Giyim Üreticileri ve İhracatçıları Birliği (BGMEA), hazır giyim sektörünün ülkenin toplam ihracat gelirlerinin %83’ünü oluşturduğunu tahmin ediyor.

Bangladeş’ten ürün tedarik eden diğer büyük şirketler arasında 29 fabrikasıyla Japonya merkezli Fast Retailing, 100’den fazla fabrikadan ürün tedarik eden Primark ve 33 tesisiyle Levi Strauss & Co yer alıyor.

Eyleme çağrılar

Bu ayın başlarında, Bangladeş’teki yaklaşık 1000 fabrikadan giysi tedarik eden İsveçli giyim perakendecisi H&M, ülkedeki gelişmelerle ilgili endişelerini dile getirdi. Bu arada, son kazanç görüşmesinde, VF Corp CEO’su Bracken Darrell, şirketin üretiminin yaklaşık %15’inin geldiği ülkede bazı kesintilerle karşı karşıya olduğunu söyledi.

IAF’den Altan, bu gecikmelerin sadece işletmeleri değil, sistem içerisinde faaliyet gösteren insanları da etkilediğini vurguladı.

Altan, “Sektörümüz bir halk sektörüdür ve Bangladeş’teki insanların şu anda geleceklerini yeniden şekillendirdikleri açıktır ve bu durum giyim sektörünü büyük ölçüde etkilemektedir” dedi.

“Ancak sektörümüzün birçok çalışanın refahına yönelik sorumluluğu, aynı zamanda bu gibi durumlarda sistemin soğukkanlılığını koruyup gerekli desteği sunması anlamına geliyor. Şu anda bu, Bangladeş’ten kaynak sağlayan ve sektörün önemli güvenlik ve çevre yatırımlarına tanıklık eden markaların ve perakendecilerin sabırlı ve kararlı kalması anlamına geliyor.”

Markalar açısından kritik soru, Bangladeş’teki siyasi durumun yeni hükümet döneminde nasıl gelişeceği ve bunun ülkeden ürün tedarik eden perakendeciler için ne anlama geleceğidir.

Siyasi huzursuzluk nedeniyle Bangladeş, özellikle rekabetin yoğunlaştığı bir dönemde markaları güvence altına almak için önemli bir baskıyla karşı karşıya. Bazı markalar kaynaklarını Hindistan ve Vietnam gibi diğer ülkelere çeşitlendirmeyi düşünüyor.

ABD Moda Endüstrisi Birliği tarafından bu yılın başlarında yapılan bir ankete göre, ABD şirketleri, kargaşadan önce bile giyim siparişleri için Bangladeş’e kıyasla Hindistan’ı tercih ediyordu. Hindistan, dikey entegrasyon, asgari sipariş miktarı, uyarlanabilirlik ve teslim süresi gibi alanlarda daha yüksek puan aldı. Raporda Bangladeş ile ilgili devam eden endişeler vurgulandı ve özellikle “ülkeden tedarikle ilişkili önemli sosyal uyumluluk riskleri” belirtildi.

Pazar günü, BGMEA ve diğer iş dünyası örgütleri, Bangladeş Ordusu’nun 9. Piyade Tümeni’yle, hazır giyim sektörü de dahil olmak üzere tüm endüstriyel fabrikaların sorunsuz bir şekilde çalışmasının sağlanması gerekliliği hakkında görüştüler.

BGMEA’nın geçici başkanı Khandoker Rafiqul Islam, orduyla ortaklığın anında faydalar sağladığını söyledi. Gazipur, Savar-Ashulia, Dhamrai, Narayanganj ve Chittagong gibi büyük sanayi bölgelerindeki hemen hemen tüm fabrikalar artık faaliyetlerine devam ediyor. Toplantıda ayrıca endüstriyel fabrikaları etkileyen çeşitli kanun ve düzen konuları ele alındı.

Altan, “Tedarik topluluğu aslında ülkede aradığı istikrarı sağlamada bir rol oynayabilir ve bunu da bu kritik anda ayrılmayarak yapabilir” diye ekledi.

“Küresel giyim sektörünün desteği, Bangladeş’te dönüşümün ne kadar hızlı gerçekleşeceğini ve istikrarın ne kadar çabuk geri döneceğini belirleyen bir faktördür. Bu, tedarik zinciri boyunca iş birliği ve dayanışmaya duyulan bariz ihtiyacın dünyaya tam olarak sergilendiği andır,” diye sonlandırdı.