Yılın ikinci yarısının başlangıcında Güneydoğu Asya perakende satışında farklı gelişmeler yaşandı. Satışların yavaş ancak emin adımlarla hız kazandığı bir dönemden sonra, hükümetler son 18 ayda dünyanın maruz kaldığı en sıkı kısıtlamalarla karşı karşıya kaldı. Bu durum sebebiyle satışlar darbe aldı. Sadece bununla da kalmadı çünkü mağazaların ve alışveriş merkezlerinin kapatılmasına yönelik ilk siparişler yardımcı olmayınca hükümetler katı kısıtlamalarını ikiye katladı. Buna en uç örnek olarak Vietnam gösterilebilir. Ağustos ayının bir noktasında insanların evlerinden çıkmaları yasaklandı ve hatta yiyecek teslimatları bile askıya alınmıştı.

Perakendeciler ve perakende emlak işletmecileri için işlerin ne kadar zor hale geldiğinin bir göstergesi de de pandemi tarihinde neredeyse benzeri görülmemiş bir olay olan ticaret birliklerinin sarsılmasıydı. Ticaret birliklerinin sarsılmasıyla beraber satış rakamları da negatif etkilendi.

Satış rakamları henüz üçüncü çeyreğin tamamını kapsamasa da beklentiler ve tahminlerden farklı olmayacağı düşünülüyor. Özellikle yiyecek ve içecek perakendecileri için bu sonuç çok ağır oldu. Neyse ki sektörde gelişen iki yeni kavram, sektörü daha ağır bir felaketten kurtardı. Bu iki kavram: çevrimiçi teslimat ve sokak perakendeciliğinin gelişmesi. Bu iki yeni kavramın yükselmesiyle sektör biraz da olsa toparlanma ve kalkınma imkanına sahip oldu.

Güneydoğu Asya Ülkelerinin Perakende Tablosu

Tayland

Tayland’da yılın ilk yarısında yaşanan geri tepme dengesizdi ancak yine de fark edilebilirdi. Tayland Merkez Bankası’ndan alınan verilere göre zaman zaman 2020’nin aynı aylardaki dik düşüşleri fazlasıyla dengeledi. Bir önceki yıla göre satış büyümesi yaşayan mağaza sektörü toparlanma adına iyi bir sinyal verdi. Üstelik devam eden bir turizm yokluğu olmasına rağmen bu dengenin gerçekleşmesi Taylandlı satıcıları bir nebze rahatlattı.

Vietnam

Vietnam’daki perakende satışları ağustos ayında yıllık bazda %33,7 oranında bir düşüş yaşamıştı. Düşen perakende satışlarını, sırasıyla %66,9 ve 53,8 oranlarında düşüşle konaklama ve yiyecek/içecek sektörü takip etmişti. Bu üç büyük sektörün düşüş yaşaması, sektörler tarafından felaket senaryoları üretilmesine sebep olmuştu.

Ağustos ayındaki sonuçlar, temmuz ayında satışlarında gerçekleşen %19,8 oranındaki düşüşten sonra kötü gidişatın habercisi olarak görülüyordu. Mayıs ayında başlayan ve toplamda 4 ay boyunca süren düşüşün artık son bulacağı tahmin ediliyor.

Vietnam hükümeti aşılama oranlarının artması ve dünyada genel bir açılmanın görülmesinden sonra bazı kararlar aldı. Bu kararlar arasında sektörü rahatlatacak bir karar da bulunuyor. Ülkenin belli başlı bölgelerinde ticaret üzerindeki bazı kısıtlamaların kaldırılması sebebiyle eylül ayı için sektörde bir kesinti yaşanmayacak.

Malezya

Malezya’da ikinci çeyreğin başında sağlam bir toparlanma sürecinin ardından hükümet haziran ayında sokağa çıkma yasağı ilan ettiğinde işler yeniden kötüye gitmeye başlamıştı. Ülkedeki perakende satışları Temmuz ayında yıllık bazda %8,1 düşmüştü. Düşüş yaşayan sektörler aşılama oranlarının artmasını ve hükümetin böylelikle yeni kararlar almasını bekliyor.

Singapur

Singapur’daki kısıtlamalar, güçlü bir ikinci çeyrekten sonra memnun olan perakendecilerin ruh haline zarar verdi. Tüketiciler, elektronik ve mücevherata yönlenerek bu alanda iyi bir performansa sebep olurken mağazalar, eğlence ürünleri ve optik eşya mağazaları gözle görülür düşüşler yaşadı. Bu sektörler de diğer ülkelerdeki gibi yeni ve çözücü adımlar istiyor.

Güneydoğu Asya’yı Ne Bekliyor?

Güneydoğu Asya ülkeleri kapanmalara ve perakende faaliyetlerinde kısıtlamalara devam ederse yılın ikinci yarısından daha kötü bir tabloyla karşılaşabilir. Şu anda çoğu ülkede gerçekleştirilen aşılamalar ile kısıtlamaların ortadan kalkabileceği öngörülüyor.

Bölge genelindeki kısıtlamalar, kira ve mağaza sahası denetimleri üzerinde zayıflatıcı bir etkiye sahip oldu. Bilakis, son üç ayda meydana gelen gelişmeler bir yöne işaret ediyor. Bir başka mağaza portföyü rasyonalizasyonu turu ve perakendeciler ile mülk işletmecileri tarafından teknolojik çözümlerin yoğun bir şekilde benimsenmesi. Dengeleyici bir faktör muhtemelen saha denetimlerini daha uygulanabilir bir hale getirecek ve özellikle küresel perakendecileri oyuna tekrar dahil edecek. Bunda seyahat kısıtlamalarının kaldırılmasının da büyük rolü olacak.

Hükümetlerin kapanma emirlerini öngöremez oluşu, önlemlerin kendisi kadar büyük bir sorun haline gelmiş durumda. Ticaret gruplarının bu konuda etkisi zayıf ve çoğu zaman hükümetler bu gruplara danışmıyorlar bile. Bu durum da perakende ve emlak liderlerinin işlerinin aniden kısıtlandığını ya da engellendiğini gördükleri zaman kamuoyu üzerinden tepki göstermelerine yol açıyor.

Tayland Perakendeciler Birliği, 100.000’e kadar Taylandlı satıcının bu yıl karantina kısıtlamaları sebebiyle kalıcı olarak kapanacağını söylemişti. Dernek ayrıca, yıl içi satışların %12’lik bir düşüş yaşayacağını öngörüyor.

Yaşanan gelişmeler, bir soruyu gündeme taşıyor: “Perakende ve alışveriş merkezi sektörleri, pandemi sebebiyle onarılamaz şekilde zarar gördü mü?” Mart 2020 itibarıyla hükümetler tarafından çoğu kısıtlamaya maruz kalan bu sektörler, havayolu ve konaklama sektörleri gibi marjinalleştirildiler.

Dünyada pandemiden etkilenmiş olan birçok sektör gibi perakende sektörü de yaralarını sarmak için Covid’in dünyanın peşini bırakmasını umuyor. Bu durum şimdilik aşılanma oranlarının yükselmesinde ve bunun akabinde hükümetlerin önlemleri gevşetmesinde yatıyor.